Đầu tư thiếu đồng bộ khiến đường Vành đai 3 vướng loạt hệ lụy

Điều chỉnh giá hợp đồng thi công sau cú sốc tăng giá vật tư, nhiên liệu

Thông tin với Sở Tài Chính vào ngày 29/4 vừa qua, ông Bùi Hòa An - Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho rằng, thời gian qua việc triển khai thi công của nhà thầu gặp nhiều khó khăn do biến động giá nhiên liệu và gián đoạn nguồn cung một số nguyên, vật liệu chính. Trong khi đó, mục tiêu đặt ra là đến ngày 30/9 năm nay sẽ hoàn thành đoạn tuyến chính cao tốc dài khoảng 38,6km; ngày 30/12 sẽ hoàn thành phần tuyến chính cao tốc với chiều dài 70,4km và các đoạn đường song hành, đường gom ven tuyến dài 75km.

Do giá nhiên liệu đồng loạt tăng mạnh dẫn đến chi phí khai thác, vận chuyển cát, đá tăng cao. Chi phí vận hành thiết bị, chi phí nhân công trong giai đoạn này cũng cao hơn rất nhiều so với đơn giá theo hợp đồng các gói thầu đã ký. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc huy động của nhà thầu và tiến độ các gói thầu của Dự án đường Vành đai 3.

Ngoài ra, nguồn nhựa đường nhập khẩu hiện cũng đang tăng giá mạnh và gián đoạn nguồn cung. Các doanh nghiệp sản xuất và cung cấp bê tông nhựa trong khu vực gặp nhiều khó khăn do việc sản xuất rất hạn chế, không thể đáp ứng nhu cầu của thị trường. Việc này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ các gói thầu đang thi công các hạng mục hoàn thiện, đủ điều kiện thảm bê tông nhựa phục vụ thông xe.

Theo kịch bản dự báo mức độ ảnh hưởng do Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng Chính phủ vào ngày 3/4 vừa qua, giá nhiên liệu tăng 100%, giá công trình giao thông tăng khoảng 15,8%. Do đó, để duy trì tiến độ thi công, các nhà thầu phải chịu áp lực rất lớn về tài chính trong thời gian từ cuối tháng 2 đến nay.

Đặt vấn đề điều chỉnh giá hợp đồng thi công xây dựng dự án này, đại diện Sở Xây dựng cho rằng trong thời gian giá nhiên liệu, vật liệu tăng đột biến, việc điều chỉnh giá đối với loại hợp đồng theo đơn giá cố định hoặc điều chỉnh theo hệ số giá là chưa bù đắp được mức độ biến động khi giá xăng, dầu tăng cao. Cách này cũng không phù hợp khi áp dụng trong giai đoạn hiện nay.

Để giảm áp lực tài chính, tạo nguồn lực cho nhà thầu tiếp tục thi công hoàn thành dự án, thành phố cần kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương cho phép chủ đầu tư linh hoạt khi áp dụng hình thức điều chỉnh giá phù hợp trong thời gian biến động giá nhiên liệu đối với các hợp đồng thi công xây dựng đã ký kết. Đồng thời giao Bộ Xây dựng hướng dẫn phương pháp điều chỉnh giá đảm bảo tính đúng, tính đủ chi phí cho nhà thầu.

Trước đó, báo cáo với UBND thành phố về tăng cường giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng theo yêu cầu của Bộ Tài chính vào ngày 16/4, ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng cũng đã xác nhận giá một loạt loại vật liệu, vật tư phục vụ xây dựng đã tăng mạnh. Trong đó giá bê tông nhựa nóng tăng từ 28-32%; nhựa đường nhũ tương tăng từ 12-49%.

Dùng tiền dư từ 2 dự án thành phần để đầu tư hoàn chỉnh giai đoạn 1 đường Vành đai 3?

Thông tin về tình hình triển khai dự án này vào năm ngoái, ông Lê Ngọc Hùng, Phó giám đốc Ban Giao thông xác nhận, đoạn Vành đai 3 chạy trên địa bàn TP Hồ Chí Minh trước sáp nhập có chiều dài hơn 47km, tổng mức đầu tư cho dự án thành phần 1 - Xây dựng (giai đoạn 1) trên đoạn này được Quốc hội phê chuẩn là 22.412 tỷ đồng. Dự án thành phần 2 - Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho đoạn trên có tổng số tiền được duyệt lên đến 25.610 tỷ đồng. Nhưng việc bồi thường, giải tỏa 410 ha phục vụ xây dựng cả 2 giai đoạn sau đó chỉ hết 18.975 tỷ đồng.

Ngoài ra, Dự án thành phần 6 - Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho đoạn qua Bình Dương với chiều dài hơn 10km cũng được Quốc hội phê duyệt tổng số tiền lên đến 13.528 tỷ đồng và số tiền này cũng không được sử dụng hết. Do đó, đề xuất với Sở Tài chính về sử dụng khoán tiền dự kiến chi cho việc bồi thường còn dư trên, đại diện Sở Xây dựng cho rằng cần kiến nghị Quốc hội chấp thuận chủ trương cho phép TP Hồ Chí Minh sử dụng phần vốn điều chỉnh giảm từ việc bồi thường, thu hồi đất xây dựng đoạn chạy qua địa bàn thành phố và đoạn qua khu vực Bình Dương để đầu tư hoàn thiện đoạn 15,3km Tân Vạn - Bình Chuẩn. Việc này nhằm đảm bảo khai thác đồng bộ toàn tuyến đường Vành đai 3 với tiêu chuẩn đường cao tốc, nhằm tăng hiệu quả kinh tế, xã hội của dự án.

Quyết định phê duyệt điều chỉnh quy hoạch phát triển giao thông vận tải TP Hồ Chí Minh đến năm 2020 và tầm nhìn sau năm 2020 do Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2013 ghi rõ: Xây dựng đường Vành đai 3 với chiều dài khoảng 89km, quy mô 6-8 làn xe, tiêu chuẩn đường cao tốc, có cập nhật điều chỉnh quy mô mặt cắt ngang đoạn Mỹ Phước - Tân Vạn là 32m.

Theo đó, thời gian xây dựng đoạn Tân Vạn - Nhơn Trạch theo quy mô trên được ấn định trong giai đoạn 2013-2015. Đến mốc thời gian trước và sau năm 2020 sẽ hoàn thành tuyến Vành đai 3 với tiêu chuẩn đường cao tốc, mặt cắt ngang từ 32-74,5km. Tuy nhiên theo đại diện Sở Xây dựng, hiện Dự án thành phần 1A của tuyến Vành đai 3 do Ban quản lý dự án Mỹ Thuận làm chủ đầu tư chỉ có quy mô 4 làn xe theo tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng đã hoàn thành đưa vào khai thác từ năm ngoái.

Nhưng ngày 27/11/2025 vừa qua, Bộ Xây dựng đã có quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư đối với Dự án thành phần 1A. Theo đó, điều chỉnh quy mô thành đường cao tốc 4 làn xe, vận tốc 100km/h và đầu tư bổ sung thêm đơn nguyên cầu Nhơn Trạch đạt quy mô 8 làn xe cao tốc.

Tuyến đường Mỹ Phước - Tân Vạn dài 15,3 km (đi trùng với đường Vành đai 3) hiện đang khai thác với quy mô đường đô thị 6 làn xe. Cao tốc Bến Lức - Long Thành - một phần của tuyến Vành đai 3 do Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam làm chủ đầu tư giai đoạn 1 cũng chỉ có quy mô 4 làn xe cao tốc hoàn chỉnh, sẽ đưa vào khai thác toàn bộ tuyến trong năm nay.

Với thực trạng trên, đại diện Sở Xây dựng cho rằng quy mô đường Vành đai 3 đã, đang được đầu tư chưa đồng bộ trên toàn tuyến. Dự án thành phần 1A, đoạn Mỹ Phước - Tân Vạn và các đoạn đã được đầu tư chưa đảm bảo yêu cầu theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc. Thực trạng này ảnh hưởng đến khả năng lưu thông, năng lực thông hành toàn tuyến.

Để mở rộng giai đoạn hoàn thiện đảm bảo khai thác đường cao tốc có bố trí làn dừng khẩn cấp liên tục theo tiêu chuẩn đối với Dự án đường Vành đai 3, ngày 4/3 vừa qua UBND thành phố đã báo cáo Bộ Xây dựng. Do đó cần kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định đầu tư Dự án trong giai đoạn 2026-2030.

Ngoài ra, đại diện Sở Xây dựng cũng cho rằng những dự án thành phần có bổ sung các hạng mục công trình nhằm đảm bảo kết nối đồng bộ, tăng hiệu quả khai thác dự án, cần kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương cho phép điều chỉnh mốc thời gian thực hiện. Cụ thể là sẽ hoàn thành vào năm 2028, quyết toán năm 2029 để làm cơ sở thực hiện các bước tiếp theo. Với tình trạng trên, việc khai thác tuyến trong những năm tới sẽ khó tránh khỏi chuyện vướng thi công. Từ loạt hệ lụy của tuyến Vành đai 3, việc đầu tư tuyến giao thông trọng điểm quốc gia cần đồng bộ để phát huy hiệu quả.