Trưng bày, giới thiệu nhiều tư liệu, thành tựu nghiên cứu đặc biệt về dân tộc học

Diễn ra từ ngày 11/4 – 15/5 tại toà nhà Trống đồng, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, Hà Nội, trưng bày là hoạt động mở đầu chuỗi sự kiện giới thiệu một số thành tựu nổi bật của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; Ngày Khoa học công nghệ Việt Nam, Ngày Quốc tế Bảo tàng; hưởng ứng Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trưng bày cũng là sự kiện góp phần tuyên truyền, lan tỏa nhận thức về vai trò của khoa học công nghệ, đặc biệt là khoa học xã hội và nhân văn trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

GS.TS Lê Văn Lợi, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam cho biết, trong suốt quá trình phát triển của Việt Nam thời hiện đại, khoa học xã hội luôn giữ vai trò nền tảng trong việc nhận diện lịch sử, bản sắc văn hóa dân tộc và cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Những thành tựu nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam đã góp phần làm sáng tỏ nhiều vấn đề lớn, trọng yếu của đất nước: Từ cội nguồn lịch sử, cấu trúc cộng đồng 54 dân tộc và bản sắc văn hóa dân tộc, đến việc luận giải các mô hình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và hoàn thiện thể chế nhà nước pháp quyền, thúc đẩy tiến trình hội nhập quốc tế.

Với ý tưởng xuyên suốt là dòng chảy lịch sử từ cội nguồn - kiến quốc -hội nhập - lan tỏa, trưng bày được xây dựng theo ba chủ đề chính: Tìm về cội nguồn văn hóa Việt Nam, Tư vấn chính sách quốc gia; Hội nhập quốc tế thông qua các tư liệu, hình ảnh và công trình nghiên cứu tiêu biểu. Bên cạnh đó, các không gian trải nghiệm tương tác được thiết kế nhằm đưa công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, đến gần hơn với hoạt động nghiên cứu khoa học, khơi dậy niềm cảm hứng sáng tạo và tinh thần cống hiến cho đất nước.

Trưng bày “Không gian bảo tồn văn hóa và lan tỏa tri thức khoa học xã hội” giới thiệu những thành tựu nghiên cứu tiêu biểu, các công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao, nhằm khẳng định những đóng góp quan trọng của khoa học xã hội Việt Nam đối với việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; góp phần làm sáng tỏ các vấn đề cơ bản về lịch sử, văn hóa, con người, xã hội Việt Nam. Đồng thời, các thành tựu đó cũng đóng góp vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế; tạo điều kiện tăng cường giao lưu học thuật, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm giữa các nhà khoa học, các cơ quan quản lý và các tổ chức trong và ngoài nước.

Đáng chú ý, trưng bày giới thiệu thành tựu khoa học nghiên cứu nổi bật là việc xác định danh mục thành phần 54 dân tộc dựa trên các cuộc điều tra dân tộc học quy mô toàn quốc. Danh mục này đã công bố năm 1979, đến nay vẫn là nền tảng khoa học quan trọng cho công tác điều tra kinh tế - xã hội và nghiên cứu cấu trúc tộc người, phân bố dân cư và bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam: Thống nhất trong đa dạng bản sắc của quốc gia.

Dịp này, Ban tổ chức giới thiệu những nguồn tài liệu khoa học bổ trợ có giá trị, trong đó có các tư liệu của nhà dân tộc học Từ Chi như bản vẽ sơ đồ Cửa Sót và Cửa Nhượng (Nghệ An), bản thảo viết tay “Ký họa Mường”, sổ ghi chép điền dã tại Hòa Bình, những bức ảnh điền dã gắn với hoạt động nghiên cứu thực địa của các viện trực thuộc Viện Hàn lâm. Các hiện vật (dụng cụ hỗ trợ nghiên cứu: máy chụp ảnh, máy quay phim) của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã sử dụng trong các đợt nghiên cứu, sưu tầm, làm phim dân tộc học... phục vụ trưng bày, trình diễn tại Bảo tàng.

Đặc biệt, trưng bày còn giới thiệu hai bộ trang phục mới của dân tộc Chứt được xây dựng trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ “Nghiên cứu, đề xuất mẫu trang phục của dân tộc Chứt ở tỉnh Quảng Bình” năm 2024. Các nhà nghiên cứu của Viện Dân tộc học và Tôn giáo, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã tiến hành điền dã, phỏng vấn cộng đồng người Chứt tại địa phương, kết hợp cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn, tham vấn người dân, thiết kế thành công hai bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng cho nam và nữ người Chứt ở tỉnh Quảng Trị với sự thống nhất cao của người dân và chính quyền địa phương.

Cùng với hoạt động trưng bày, các nhà nghiên cứu, thiết kế, quản lý văn hoá đã cùng giao lưu, chia sẻ nhiều câu chuyện đặc biệt quanh hành trình nghiên cứu, đưa bộ trang phục của dân tộc Chứt vào phục vụ đồng bào. Đây cũng là một trong những minh chứng sống động trong nỗ lực đưa các thành quả nghiên cứu khoa học vào đời sống.