Xây dựng Đảng ta “là đạo đức, là văn minh”

1. Đại hội XIV của Đảng đã thành công tốt đẹp. Cùng với những quyết sách đề ra sau quá trình lấy ý kiến dân chủ trong Đảng, trong Nhân dân và thảo luận cởi mở, trách nhiệm tại Đại hội; Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV với 200 ủy viên, do đồng chí Tô Lâm làm Tổng Bí thư.

Tròn 40 năm trước, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng đã chuyển đất nước từ một nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Chính sự đổi mới này đã đưa đất nước Việt Nam từ nghèo đói, lạc hậu trở thành một nước phát triển mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực. Đến năm 2026 này, Đại hội Đảng lần thứ XIV cũng là một đại hội đặc biệt, mở ra kỷ nguyên phát triển mới của đất nước ta: kỷ nguyên vươn mình sánh vai với các nước phát triển, giàu mạnh, văn minh, hạnh phúc.

Trước đại hội, chỉ trong khoảng thời gian ngắn, chúng ta đã sắp xếp lại giang sơn, tháo gỡ những bất cập về thể chế, chặt đứt những sợi dây trói vô hình là những nghị định, nghị quyết, thông tư, là những quy định đã tồn tại bao nhiêu năm đối với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân... Tất cả những sự thay đổi trong 2 năm qua đã là một động lực cực mạnh để người dân vững tin vào Đảng, bước vào một chặng đường cách mạng mới.

Tất nhiên, cuộc cách mạng nào cũng có những khó khăn, đòi hỏi những sự hy sinh, mất mát - đặc biệt của những cá nhân. Sự thay đổi, sắp xếp lại giang sơn, sắp xếp lại tổ chức - nói thẳng ra là không phải ai cũng hiểu một cách thấu đáo, không phải ai cũng đồng thuận... nhưng bây giờ, hiệu quả bước đầu đã thấy. Và, tất nhiên, cũng có không ít cán bộ năng lực yếu, ý chí yếu đã biết đứng sang một bên, không thể cản trở con đường đi lên của đất nước.

2. Các văn kiện trình Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đã xác định: "Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn, tự đổi mới để Đảng ta thật sự là đạo đức, là văn minh, nâng tầm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng".

Đây là điểm đặc biệt đáng chú ý bởi điều này Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói vào năm 1960: Đảng ta "là đạo đức, là văn minh". Vậy, để đất nước bước vào kỷ nguyên mới thì việc xây dựng Đảng trở thành một Đảng thực sự đạo đức, văn minh đó là gì?

Đây là lần đầu tiên chủ trương xây dựng Đảng văn minh được nêu rõ như một nhiệm vụ chiến lược, có tính hệ thống và được cụ thể hóa trong Văn kiện trình Đại hội XIV. Việc bổ sung nội dung này không chỉ mang ý nghĩa về mặt khái niệm, mà phản ánh bước phát triển mới trong tư duy lý luận về xây dựng Đảng cầm quyền, đáp ứng yêu cầu của thời đại phát triển, hội nhập sâu rộng và chuyển đổi mạnh mẽ của đất nước.

Về đạo đức, đó chính là nền tảng quan trọng cho Đảng phát triển. Đó là một Đảng mà tất cả lợi ích của Đảng đều vì nhân dân, vì sự phát triển của dân tộc. Trong những đợt thiên tai nghiêm trọng xảy ra như năm 2024, 2025 vừa qua, Đảng đã chăm lo cho người dân từng nếp nhà mới, từng miếng cơm manh áo. Đạo đức của Đảng là đấy. Và, đây là điều dễ thấy.

Trong cuộc đấu tranh giành độc lập và bảo vệ Tổ quốc suốt từ năm 1930 cho tới nay, đảng viên luôn là người xông lên phía trước, là người chịu hy sinh nhiều nhất. Nhưng, còn xây dựng Đảng để Đảng ta "văn minh" thì lại là một khái niệm hoàn toàn khác.

Văn minh là gì? Đó là sự tiến bộ, đó là sự đoạn tuyệt với cái cũ, cái lạc hậu; đó là xây dựng một xã hội vươn lên tầm cao mà trong đó, người dân được hưởng cuộc sống ấm no, hạnh phúc; một xã hội công bằng, văn minh.

Việc đưa khái niệm "văn minh" và "đạo đức" vào Báo cáo chính trị cho thấy sự phát triển mới trong  chủ trương, lý luận về xây dựng Đảng. Và, Đảng ta đã đi vào thực chất, cố gắng tránh chủ nghĩa hình thức. Hình ảnh bức tượng Bác Hồ kính yêu giơ tay vẫy chào ở hội trường Đại hội đã thể hiện rõ tất cả: Đảng ta quyết tâm thực hiện lời của Bác, xây dựng "Đảng ta là đạo đức là văn minh".

"Đạo đức" chính là nền tảng tinh thần, là sự trong sáng của quyền lực và của những người thực hiện quyền lực. Còn "văn minh" chính là tầm cao mới của đạo đức trong thực thi quyền lực. Văn minh không chỉ là chuẩn mực ứng xử cá nhân, mà là tổng hòa của tư duy khoa học, phương thức lãnh đạo hiện đại, thượng tôn pháp luật và các giá trị nhân văn.

Một đảng văn minh là đảng biết vận dụng tri thức, công nghệ và pháp quyền vào lãnh đạo, quản trị xã hội; biết lắng nghe dân, đối thoại với dân và chịu sự giám sát của nhân dân. Văn minh còn thể hiện ở việc xây dựng cơ chế hoạt động minh bạch, kiểm soát quyền lực hiệu quả; ở phong cách làm việc khoa học, công tâm; ở khả năng thích ứng linh hoạt với những biến đổi nhanh chóng của thời đại mà vẫn giữ vững mục tiêu, lý tưởng cách mạng.

Đảng "là đạo đức, là văn minh", trước hết thể hiện ở mối quan hệ mật thiết với nhân dân. Đảng không tồn tại để mưu cầu lợi ích riêng hay đặc quyền, đặc lợi, mà để phụng sự Tổ quốc và Nhân dân. Khi chủ trương, chính sách xuất phát từ lợi ích chính đáng của nhân dân, khi lời nói đi đôi với việc làm, thì niềm tin xã hội được củng cố bền vững. Ngược lại, xa dân, quan liêu, áp đặt chính là biểu hiện của sự thiếu văn minh trong cầm quyền.

Nếu đối chiếu theo những tiêu chuẩn này thì rõ ràng, chúng ta đang có một bộ phận cán bộ, đảng viên "chẳng văn minh chút nào". Đó là thái độ gia trưởng, độc đoán; là kiểu kéo bè kéo cánh, nói không đi đôi với làm; và biểu hiện cao nhất chính là sự mất dân chủ trong Đảng, trong xã hội.

Thực hành dân chủ thực chất là thước đo quan trọng của đảng văn minh. Dân chủ không chỉ là khẩu hiệu, mà phải được thể hiện bằng việc người dân được tham gia, được giám sát, được phản biện và được thụ hưởng thành quả phát triển. Chính dân chủ sẽ giúp Đảng ta tự soi, tự sửa, kịp thời khắc phục những hạn chế, yếu kém trong lãnh đạo và quản lý.

Một nội dung quan trọng khác của đảng đạo đức, văn minh là sự kết hợp hài hòa giữa "đức trị" và "pháp trị". Giáo dục, thuyết phục phải đi đôi với kỷ luật nghiêm minh; kỷ cương của Đảng và pháp luật của Nhà nước phải được thực thi công bằng, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Thực tiễn đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực thời gian qua cho thấy rõ quyết tâm xây dựng một nền văn hóa quyền lực liêm chính, minh bạch, lấy đạo đức và pháp luật làm chuẩn mực cao nhất.

Xây dựng Đảng văn minh cũng là xây dựng văn hóa Đảng trong thời kỳ mới. Đó là văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ, văn hóa ứng xử với nhân dân. Mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên phải là tấm gương về liêm chính, trách nhiệm, kỷ cương và nhân văn.

Đạo đức phải gắn với văn hóa, kỷ luật phải đi liền với văn minh; dân chủ phải trở thành văn hóa ứng xử tự nhiên trong mọi hoạt động của Đảng.

Để thực hiện mục tiêu xây dựng Đảng ta thật sự "là đạo đức, là văn minh", thì việc trước tiên phải tạo được sự kỷ cương, ý thức chấp hành luật pháp, chấp hành Điều lệ Đảng của mỗi đảng viên. Không có kỷ cương thì sẽ thành "trên bảo, dưới không nghe"; là "nói một đằng làm một nẻo"...

Bài học về sự lãnh đạo của Đảng 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới đã chứng minh: Khi Đảng giữ vững bản chất cách mạng, không ngừng tự chỉnh đốn, tự đổi mới, thì đất nước sẽ phát triển ổn định, đời sống nhân dân được cải thiện, vị thế quốc gia ngày càng được nâng cao. Ngược lại, mọi biểu hiện suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, quan liêu, xa dân... đều làm tổn hại nghiêm trọng đến niềm tin xã hội.

Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển cao hơn, yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng Đảng "trong sạch, vững mạnh", mà phải hướng tới một Đảng cầm quyền "đạo đức, văn minh", đủ năng lực lãnh đạo trong hoàn cảnh cả dân tộc đang chuyển mình.