"Tang đạo mãn điền, hoa mãn san"

Sau nhiều thăng trầm lịch sử, quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng được cải thiện và có thể khẳng định hiện nay đang ở mức tốt đẹp nhất với các tiêu chí hòa bình, hữu nghị, hợp tác toàn diện. Đó là may mắn và hạnh phúc của nhân dân hai nước láng giềng trong bối cảnh quốc tế phức tạp, một số điểm nóng và xung đột đang diễn ra, phá tan hòa bình, an ninh ở Trung Đông, châu Âu, châu Phi… Từ kết quả chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình từ 14-17/4/2026; chúng ta cảm nhận mối quan hệ tốt đẹp Việt – Trung hiện nay có thể ví von như một bức tranh đặc sắc, tươi đẹp mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khắc họa trong bài thơ “Vịnh Thái Hồ”, nhân chuyến thăm Trung Quốc vào mùa hè năm 1961.

Bài thơ đó gồm 4 câu: “Tây Hồ bất tỷ Thái Hồ mỹ/ Thái Hồ cánh tỷ Tây Hồ khoan/ Ngư chu lai khứ triêu dương noãn/ Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”. Bài viết này không đi vào phân tích vẻ đẹp phong cảnh và cuộc sống thanh bình trong bài thơ, mà chỉ mượn ý câu thơ cuối “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san” (đại ý: Dâu lúa đầy đồng, hoa đầy núi”), để nói về mối quan hệ tốt đẹp Việt Nam – Trung Quốc và những kỳ vọng về “cộng đồng chia sẻ tương lai” phồn vinh, thái bình.

Lịch sử địa chính trị ngàn năm đặt mối quan hệ hai quốc gia Việt Nam và Trung Quốc luôn gắn bó mật thiết nhưng cũng rất dễ bị tổn thương trong một số hoàn cảnh nhất định. Thời cận đại, hai nước có lịch sử khá tương đồng, đều bị thực dân phương Tây hoặc láng giềng can thiệp, xâm lược, chia cắt… Từng là một cường quốc trong hàng thế kỷ thời trung đại, một trong những chiếc nôi của văn minh nhân loại nhưng cuối thế kỷ 19 và nửa đầu thế kỷ 20 là quãng thời gian Trung Quốc bị ngoại bang xâu xé, mất tự chủ.

Trong bối cảnh ấy, bên cạnh các cuộc kháng chiến, phong trào đấu tranh trong nước, nhiều thanh niên ưu tú Trung Quốc đã xuất dương sang Nga, Pháp, Anh… để học hỏi và tìm kiếm con đường cứu nước, chấn hưng dân tộc Trung Hoa. Trên hành trình ấy, nhiều người đã gặp và kết bạn với những thanh niên ưu tú Việt Nam, trong đó có Nguyễn Ái Quốc – sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bản thân Nguyễn Ái Quốc cũng có quá trình lâu dài hoạt động tại Trung Quốc và tạo dựng được mối quan hệ mật thiết với nhiều nhân sỹ, trí thức mà sau này, nhiều người trong số họ trở thành lãnh đạo chủ chốt của nước CHND Trung Hoa.  

Cách mạng Tháng Tám của Việt Nam thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời ngày 2/9/1945 thì cách mạng Trung Quốc thành công và Nhà nước CHND Trung Hoa ra đời ngày 1/10/1949. Mặc dù Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thời kỳ này chưa được một nước nào công nhận và đang phải tiến hành cuộc trường kỳ kháng chiến trong vòng vây, nhưng Chính phủ ta đã nỗ lực tiếp xúc với Chính phủ CHND Trung Hoa. Ngày 5/12/1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch Mao Trạch Đông chúc mừng việc thành lập nước CHND Trung Hoa và khẳng định: “Hai dân tộc Việt – Hoa có mối quan hệ anh em trải mấy nghìn năm lịch sử. Từ đây, mối quan hệ ấy sẽ càng mật thiết để phát triển tự do và hạnh phúc của hai dân tộc ta…”. Tiếp đó, ngày 15/1/1950, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tuyên bố công nhận CHND Trung Hoa và  ngày 18/1/1950, CHND Trung Hoa chính thức công nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Nước CHND Trung Hoa mới ra đời còn gặp rất nhiều khó khăn nhưng đã dành sự giúp đỡ to lớn với cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân Việt Nam. Thậm chí, Chủ tịch Mao Trạch Đông trong cuộc gặp ba bên với Lãnh tụ Stalin của Liên Xô và Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Moscow đầu năm 1950 đã cam kết: “Tỉnh Quảng Tây sẽ là hậu phương trực tiếp của Việt Nam”. Về phần mình, Việt Nam cũng cử lực lượng phối hợp cùng Hồng quân Trung Quốc truy quét tàn quân Tưởng, tiễu phỉ tại khu vực biên giới Việt - Trung, góp phần bảo vệ thành quả cách mạng Trung Quốc. Với tầm nhìn và mong muốn tương lai tươi sáng của Việt Nam và Trung Quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Mao Trạch Đông là những người đặt nền móng cho mối quan hệ hữu nghị đặc biệt của hai nước láng giềng núi liền núi, sông liền sông. Từ nền móng vững chắc đó, trong sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Việt Nam cũng nhận được sự giúp đỡ to lớn, hiệu quả của bạn bè quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc…

Những năm qua, trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều thay đổi phức tạp, lãnh đạo cấp cao Việt Nam và Trung Quốc có chung nhận thức không ngừng củng cố, làm sâu sắc hơn tình hữu nghị và tiếp tục nâng tầm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Đặc biệt, trong 5 năm qua, Việt Nam và Trung Quốc tăng cường quan hệ nhiều mặt, tổ chức nhiều chuyến thăm giữa các cấp, các địa phương; ngoại giao Đảng, Nhà nước, ngoại giao nhân dân được mở rộng. Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thực hiện một số chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc. Tròn 1 năm trước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình cũng thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam và đây là điều đặc biệt bởi chưa từng có nhà lãnh đạo Trung Quốc nào 4 lần thăm Việt Nam.

Nhân chuyến thăm đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình có bài viết trên Báo Nhân dân ngày 14/4/2025, với tiêu đề: “Cùng chung chí hướng, chung tay tiến lên phía trước - Kế thừa quá khứ, viết tiếp trang mới tương lai”. Đồng chí Tập Cận Bình viết: “Đây là lần thứ tư tôi đặt chân lên mảnh đất tươi đẹp này từ khi đảm nhiệm chức vụ Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, tôi mong cùng với các đồng chí lãnh đạo Việt Nam chia sẻ tình hữu nghị, cùng bàn bạc hợp tác, đưa ra tầm nhìn mới cho việc xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc -Việt Nam có ý nghĩa chiến lược trong thời đại mới… Trung Quốc luôn coi Việt Nam là phương hướng ưu tiên trong chính sách ngoại giao láng giềng. Chúng ta sẽ làm sâu sắc toàn diện xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung - Việt có ý nghĩa chiến lược, đóng góp tích cực cho hòa bình ổn định và phát triển phồn vinh của châu Á và thế giới…”.

Trong bài viết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình bày tỏ sự cảm kích: “Khi nhân dân Trung Quốc đấu tranh chống Nhật, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng tham gia và ủng hộ Trung Quốc đấu tranh và lần lượt hoạt động tại các nơi như Diên An, Trùng Khánh, Côn Minh, Quế Lâm v.v... Phía Trung Quốc đã cử Đoàn cố vấn quân sự, Đoàn cố vấn chính trị giúp đỡ nhân dân Việt Nam kháng chiến chống Pháp. Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc đã làm hết mình ủng hộ sự nghiệp chính nghĩa chống Mỹ, cứu nước của Việt Nam. “Mối tình thắm thiết Việt-Hoa, vừa là đồng chí, vừa là anh em,” đã trở thành ký ức đỏ không bao giờ phai nhạt”…

Tròn 1 năm sau chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tới Việt Nam, ngày 14/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc, là chuyến thăm đầu tiên của ông ra nước ngoài sau khi được Quốc hội bầu giữ chức Chủ tịch nước. Nhân chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có bài viết "Phát huy truyền thống hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc, nâng tầm kết nối chiến lược trong giai đoạn phát triển mới". Bài viết nhấn mạnh: “Năm 2026 đánh dấu 76 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước. Trong suốt chặng đường đó, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc vượt qua thử thách thăng trầm, song hữu nghị và hợp tác vẫn là dòng chảy chính. Thực tiễn lịch sử cho thấy quan hệ tốt đẹp, bền vững giữa hai nước phù hợp với lợi ích thiết thực của Nhân dân Việt Nam - Trung Quốc và có lợi cho hòa bình, phát triển của khu vực. Với nhận thức quan trọng đó, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc luôn được hai Đảng, hai nước quan tâm vun đắp. Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn xác định phát triển quan hệ với Trung Quốc là chủ trương nhất quán, yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong tổng thể đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa”…

Nhân chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và từ thực tế những năm qua, chúng ta tự tin khẳng định, mối quan hệ nhiều mặt, tình đoàn kết, hữu nghị và sự tin tưởng giữa Việt Nam và Trung Quốc đang ở thời kỳ ổn định, tốt đẹp nhất. Đó chính là tiền đề, là điều kiện để hợp tác kinh tế, thương mại ngày càng được mở rộng. Năm 2025, Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và là đối tác thương mại thứ 4 của Trung Quốc trên thế giới với kim ngạch thương mại hai nước đạt 256,4 tỷ USD, tăng 24,8%. Chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch thương mại song phương 66,7 tỷ USD, tăng 30,2% so với cùng kỳ năm 2025.

Chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc đã thành công rất tốt đẹp. Đó là một chuyến thăm dày đặc lịch hoạt động, tận dụng tối đa từng giờ để vun đắp, củng cố mối quan hệ sâu sắc giữa hai nước, đồng thời tìm hiểu thực tế, tham khảo các mô hình phát triển hiệu quả. Điều đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc chuyến thăm và trở lại Việt Nam bằng tàu hỏa như một thông điệp: quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ngày càng hữu nghị, hợp tác, là sự kết nối liền mạch, là dòng chảy không thể đảo ngược, vì hòa bình và hạnh phúc, phồn vinh của nhân dân hai nước. Đó cũng là bức tranh thái bình, trù phú, an yên mà Bác Hồ kính yêu đã khắc họa 65 năm trước “Tang đạo mãn điền, hoa mãn san”.