Cơn điên giá vàng - Bão đã vào vịnh?

Sốt vàng: Cơn điên đã tới đỉnh

Ngày 9/8, một người dân mua một cây vàng đầu giờ sáng, cuối buổi bán lại đã bỏ túi gần 3 triệu đồng, bằng một tháng lương của công nhân! Thấy bở, hàng nghìn người nhốn nháo chen chúc trước cửa hiệu lớn, nhưng tới chiều vàng rớt, nhiều người đờ đẫn mất toi gần 3 triệu!

Các chuyên gia giải thích, tâm lý giá càng tăng càng giành nhau mua đã ăn sâu bám rễ ở nhiều người vì sợ còn tăng nữa, đây chính là cơ hội để vàng bị làm giá. Số này bỏ tiền mua lượng vàng lớn từ lúc giá còn ổn định, nay trước đà tăng phi mã, lập tức nhà đầu cơ vẽ cảnh khan hiếm giả tạo, đẩy giá tăng cao hơn thế giới. Người dân ồ ạt thu mua, lượng vàng bán ra mạnh trở lại, giá lại rớt, đó là lúc nhà đầu cơ lại mua vào. Cứ thế, đợi sóng lên lại thao túng, ép giá. Đục nước béo cò, kinh doanh lớn siêu lợi, ngược lại người mua nhỏ lẻ rủi ro lớn.

Tâm lý ấy đến hẹn lại lên, lại sốc, lại rối ren. Cũng hệt như thị trường nhà đất, giá xuống thì ai cũng đứng nhìn, thế mà giá ào ạt lên lại đổ xô đi mua, mua bằng tiền của mình mà rình rập, năn nỉ, tranh giành như sợ người khác cướp mất. Sự lạ ấy dường như cũng là cái riêng có của không ít người Việt mình vậy.

Nếu như năm ngoái phải đợi sang thu thì cơn sốt vàng năm nay đến sớm hơn. Giá vàng đã chạm mốc 1.750 USD/ounce trong ngày 9/8, được lý giải do nhu cầu mua vào mạnh của nhà đầu tư và các quỹ sau khi Standard & Poors hạ xếp hạng tín dụng của Mỹ. Như vậy, trong vòng 1 năm, vàng đã tăng tới 40%. Nhiều chuyên gia đang đặt cược vàng sẽ tăng hơn nữa trong cuộc khủng hoảng nợ công hiện nay.

Biểu đồ giá vàng 1 năm qua (8/2010 - 8/2011)

Nếu như cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, vàng giảm giá 20% bởi đồng USD Mỹ trở thành nơi trú ẩn an toàn, thì nay tình hình đã đảo ngược hoàn toàn. Ngân hàng JP Morgan mới đây trong báo cáo gửi tới khách hàng của họ nêu rõ, giá vàng giao ngay có thể lập kỷ lục. Khả năng năng giá lên 2.500 USD/ounce là hoàn toàn có thể.

Nhưng sự bí hiểm của vàng là chỗ đó. Một thập kỷ qua, xu hướng tăng của vàng là rõ song lịch sử kim loại này vốn lắm biến thiên và cực kỳ nhạy cảm, nhiều khi làm các chuyên gia sừng sỏ thế giới cũng thành anh hề, vàng làm đảo lộn hết.

Bão đã vào vịnh?

Thực tế, khả năng giá vàng lùi sâu trong ngắn hạn là không dễ dàng khi nhiều yếu tố cơ bản và cả yếu tố đầu cơ vẫn lộ rõ. Tuy nhiên, xét về dài hạn thì khả năng vàng lên những mức kỷ lục mới như đánh giá của giới phân tích cũng không đơn giản, bởi vì vàng dù được xem là "vịnh tránh bão", an toàn hơn trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất an, nhưng cần lưu ý rằng bão sẽ cực kỳ nguy hiểm nếu đổ bộ vào vịnh! Trong lịch sử, một khi giá vàng tăng quá nóng, vượt ra khỏi các yếu tố hỗ trợ thông thường thì khi lùi sâu, sự xuống thang thẳng đứng cũng làm bàng hoàng không kém, đổ vỡ các nhà đầu tư.

Trở lại lịch sử giá vàng, cho đến nay, năm 1980 vẫn được xem mốc khủng của vàng. Năm đó, vàng như siêu bão, đạt 850 USD/ ounce và theo tính toán của Hội đồng vàng thế giới, mức giá đó tương ứng khoảng 3.500 USD vào thời điểm hiện tại. Như vậy, lâu nay báo chí nói vàng lập kỷ lục mọi thời đại không hẳn đúng nếu so sánh con số trên thì giá cao nhất hiện nay cũng mới chỉ đạt 50%.

Thế nhưng, đúng hai thập kỷ tròn (1980 - 2000), vàng liên tục mất giá. Đến đầu 2001, vàng cũng chỉ có 272 USD/ ounce, tức là thấp hơn 3 lần so 20 năm trước đó! Đây được xem thời kỳ đen tối của vàng và hầu như người dân chỉ biết dùng vàng trang sức như một thú vui, không có bất kỳ sự đầu tư nào.

Hiệp hội vàng thế giới tính toán, trong 8 năm qua, giá vàng tăng giảm thường theo quy luật: đầu năm giá tương đối thấp và có chiều hướng giảm tới mức thấp nhất vào khoảng thời gian từ tháng 3 tới tháng 6. Giá vàng cuối năm thường tăng 15- 40% so với đầu năm. Bình quân giá vàng hàng năm tăng khoảng 25- 26%, trong khi mức tăng thấp nhất là 7,2%. Tuy nhiên, quy luật này hoàn toàn có thể bị phá vỡ, khó có thể khẳng định nó sẽ tiếp tục lên hay đảo chiều rớt mạnh.

Biểu giá vàng 31 năm (1980 - 2011)

10 năm (2001-2011), vàng tăng từ 272 USD/ounce lên 1.750 USD/ounce, tức gấp khoảng 6,5 lần. Nhưng khoảng thời gian này cũng ẩn chứa rủi ro cực lớn. Điển hình, năm 2008 giá vàng sau khi leo lên 1.030 USD/ounce (ngày 17-3-2008), đã đảo chiều rớt thê thảm, chỉ còn 680 USD/ounce, tức là mất 66% giá trị.

Ở cả hai thời điểm này vàng đã tăng vượt ra khỏi yếu tố hỗ trợ thông thường khi các hoạt động đầu cơ gia tăng quá mức. Một phân tích cho rằng, giá vàng hiện nay đã đạt đỉnh của chu kỳ 30 năm (đỉnh của chu kỳ trước đó là năm 1980) và nếu lịch sử lặp lại thì giá vàng hiện đang ở trong giai đoạn cao nhất trong lịch sử, có thể đảo chiều rớt mạnh bất cứ lúc nào, lặp lại chuỗi mất giá thê thảm như giai đoạn 1980 - 2000.

Người giàu, những kẻ đầu cơ chờ thời làm giá, hốt bạc. Người nghèo, đồng tiền ít ỏi kỳ vọng ở vàng như thần may mắn, hóa ra lại trở thành con rối, trò úp mở làm giá của những tay cơ hội. Sự quản lý câu chuyện này không đơn giản nếu như người dân không bỏ được tâm lý đám đông, tự phát. Vịnh tránh bão, nhưng khi bão đổ bộ vào vịnh, biết chạy đi đâu?

Chuyên gia tài chính, Tiến sĩ Cao Sỹ Kiêm: Có hiện tượng làm giá trục lợi Nổi tiếng với việc phân tích, nhận định giá vàng, tuy nhiên lần này ông nói vàng đang bất tuân quy luật, khó đoán. - Lần này vàng tăng đột ngột do đâu, thưa ông? Do giá vàng thế giới chịu nhiều sức ép, kể cả thực chất cung cầu cũng tăng, rồi diễn biến kinh tế và tâm lý đẩy giá vàng tăng nhanh hơn. Đồng thời, đồng đô la giảm, người ta đi săn lùng vàng, mua vào để bảo toàn vốn, tạo áp lực lên giá vàng. Trong nước, ngoài tác động chung của vàng thế giới còn có vấn đề cộng hưởng thêm, đó là lạm phát chưa được giải quyết, chứng khoán, bất động sản thì đang tắc tị. Người có ít vàng, thấy tình hình như thế cũng gom góp, có đô la cũng chuyển sang mua vàng dự trữ. - Có hiện tượng làm giá trục lợi không? Nếu cứ chạy theo tâm lý như thế thì rủi ro lớn chứ không đơn giản, mà rủi ro ở đây thuộc người mua nhỏ lẻ. Đó là những người mua vàng từ lúc giá 37, 38 số lượng lớn, nay khi giá thế giới vọt lên, lợi dụng tâm lý người dân chen nhau đi mua, họ hét lên cao hơn giá thế giới rồi bán ra, thu lợi lớn. Ngược lại, khi lực mua mạnh, gặp số vàng lớn được tung ra thì giá lại giảm. Giảm thì nhà đầu cơ lại mua vào, rồi cứ thế làm quả nữa. Hậu quả là người dân mua bán nhỏ lẻ chịu thiệt nếu cứ đổ xô mua lúc này. Đấy, những nhà đầu tư lớn thì làm kiểu ấy, chỉ vài động tác là tạo cho giá vàng trong nước cao hơn hẳn thế giới, đó cũng là chuyện chỉ có ở Việt Nam. - Nhưng vì sao vàng tăng kiểu giật cục, trong khi suốt nhiều tháng giá hầu như không thay đổi? Nó có nhiều nguyên nhân, phụ thuộc diễn biến tình hình kinh tế, chính trị thế giới, rồi tình hình điều hành cụ thể ở trong nước. Khi ta có biện pháp mạnh, giá thế giới hết sốt, vàng lại ổn, còn khi nó chập, giá sẽ tăng vọt, mà lần này chập rất nhiều nguyên nhân trong và ngoài nước tạo biến động giá rất nguy hiểm, tăng vọt lên như thế. - Năm ngoái, tháng 8, tháng 9 vàng cũng tăng mạnh, đó có phải quy luật? Trước đây thì có quy luật này, còn bây giờ, tình hình năm nay khác hoàn toàn, vì những bất ổn kinh tế thế giới mà có thể tăng thẳng đứng rồi giữ giá ở mức cao. - Lần này, sức nóng của vàng tác động thế nào đến giá cả, thưa ông? Khi vàng tăng, nhiều người sẽ săn lùng đô la để mua vàng, đẩy tỷ giá cũng tăng theo, khiến đầu vào hàng hóa nhập khẩu cũng ảnh hưởng. - Còn đối với nhà đất, giá sẽ tăng? Không, giá nhà đất tăng sao được, họ đẩy vốn từ nhà đất sang để giữ vàng, không đưa vốn vào bất động sản nữa. Chẳng hạn như đáng lẽ vốn túc tắc vào thị trường chứng khoán, bất động sản thì nay lại dồn vào vàng.