Tiền “bôi trơn” cấp phép tại Cục An toàn thực phẩm được chia chác như thế nào?

Sang ngày xét xử thứ hai, Hội đồng xét xử dành thời gian để đại diện Viện kiểm sát thực hành quyền công tố tại phiên tòa cùng tham gia xét hỏi các bị cáo để làm rõ thêm hành vi phạm tội của họ.  

Trước bục khai báo, bị cáo Trần Việt Nga (cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm) khai, từ tháng 11/2016 đến tháng 9/2024, bị cáo giữ chức Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm và từ ngày 23/9/2024 đến trước khi bị khởi tố giữ chức Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm.

Trong thời gian giữ chức Phó Cục trưởng, bị cáo Nga được phân công phụ trách Phòng Pháp chế và Hợp tác quốc tế, Văn phòng Cục. Năm 2021, bị cáo chuyển sang phụ trách mảng Thanh tra, không còn phụ trách Văn phòng Cục.

Từ tháng 8/2018, bị cáo được Cục trưởng phân công ký giấy xác nhận nội dung quảng cáo đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, trên cơ sở hồ sơ do Phòng giám sát ngộ độc thực phẩm và truyền thông trình.

Bị cáo Nga cho biết, thời điểm này, Cục An toàn thực phẩm đã tồn tại tình trạng doanh nghiệp “cảm ơn” chuyên viên khi làm hồ sơ. Khi mới nhận nhiệm vụ ký giấy xác nhận quảng cáo, bị cáo từng trao đổi với bị cáo Trần Thị Thu Liễu (cựu Phó trưởng Phòng giám sát ngộ độc thực phẩm và thông tin truyền thông) về việc, có nên lập đầu mối quản lý tiền “cảm ơn” của doanh nghiệp hay không; và lãnh đạo Cục có được 2 triệu đồng/1 hồ sơ hay không?

“Khi đó, Liễu trả lời bị cáo rằng, không thể thực hiện vì hồ sơ quảng cáo đơn giản, dễ làm. Sau đó, bị cáo không chỉ đạo, không ép buộc và cũng không yêu cầu các chuyên viên thực hiện việc này”, bị cáo Nga trình bày.

Bị cáo Nga thừa nhận, trong quá trình ký giấy xác nhận quảng cáo, có 4 chuyên viên của Cục đưa tiền cho bị cáo. Tiền được đưa trực tiếp tại phòng làm việc, chủ yếu bằng tiền mặt, đựng trong phong bì trắng, có lúc ghi mã hồ sơ, có lúc không ghi, số tiền mỗi lần không cố định, nhưng thường từ 4 triệu đồng đến hơn 8 triệu đồng một hồ sơ.

Theo kết luận điều tra, tổng số tiền bị cáo Nga nhận từ các chuyên viên là hơn 8 tỷ đồng. Bị cáo Nga thừa nhận đã nhận số tiền này. Về số lượng hồ sơ đã ký, bị cáo Nga khai trực tiếp ký khoảng 16.000 đến 17.000 hồ sơ từ tháng 8/2018. Trước khi bị khởi tố, bị cáo Nga và gia đình đã khắc phục 1,5 tỷ đồng, đồng thời tiếp tục làm đơn xin khắc phục thêm trong quá trình xét xử. Bị cáo Nga thừa nhận, mình bị truy tố về tội “Nhận hối lộ” là đúng tội. Tuy nhiên, bị cáo trình bày do nhận thức pháp luật hạn chế, cho rằng mình không cấu kết với doanh nghiệp.

Bị cáo Đỗ Hữu Tuấn (cựu Phó Cục trưởng Cục An tòa thực phẩm) trình bày, khi bị cáo giữ chức Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm từ năm 2015 đến năm 2025. Thời điểm bị cáo được giao phụ trách Phòng Thanh tra, bộ phận kế hoạch - tài chính, và có thời gian phụ trách Phòng Quản lý sản phẩm thực phẩm.

Theo bị cáo Tuấn, trong quá trình ký giấy tiếp nhận hồ sơ công bố sản phẩm, bị cáo nhận tiền từ cấp dưới là bị cáo Phạm Văn Hinh và Lê Hoàng. Khi đưa tiền, các cá nhân này nói rõ đó là tiền doanh nghiệp “cảm ơn” sau khi họ được giúp đỡ xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp của họ. Với mỗi hồ sơ, bị cáo được hưởng 2 triệu đồng.

Bị cáo Tuấn thừa nhận, tổng số tiền bị cáo đã nhận là hơn 10 tỷ đồng, trong đó hưởng lợi cá nhân hơn 4 tỷ đồng. Số tiền đã nhận được bị cáo sử dụng chi tiêu gia đình và làm từ thiện. Đến nay, bị cáo đã vận động gia đình đã khắc phục được khoảng 3,3 tỷ đồng.

Khai báo trước tòa, bị cáo Đinh Quang Minh (cựu Giám đốc Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo an toàn thực phẩm) cho biết, bị cáo tham gia tiếp nhận hồ sơ công bố sản phẩm trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2022. Và cũng thời điểm này, bị cáo đã nhận hơn 50 tỷ đồng của các doanh nghiệp. Trong đó, 32 tỷ đồng được Minh đưa cho cựu Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong.

Theo bị cáo Minh, thời gian đầu, việc đưa nhận tiền giữa doanh nghiệp và cán bộ trung tâm không diễn ra. Tuy nhiên sau đó, một số nhân viên của bị cáo báo cáo lại rằng, khi hồ sơ được giải quyết xong, một số doanh nghiệp đã cảm ơn, bồi dưỡng.

Ở giai đoạn này, số tiền “cảm ơn, “bồi dưỡng” không cố định mà phụ thuộc vào doanh nghiệp đưa bao nhiêu, nhưng bị cáo Minh thừa nhận, có gợi ý doanh nghiệp, nếu Cục trưởng ký hồ sơ thì sẽ đưa từ 2,5 triệu đồng đến 3 triệu đồng một hồ sơ.

Trường hợp Phó Cục trưởng ký hồ sơ thì Minh gợi ý doanh nghiệp đưa từ 2 triệu đồng đến 2,5 triệu đồng một hồ sơ cho vị này; Cục trưởng sẽ nhận từ 1,5 triệu đồng đến 2 triệu đồng một hồ sơ dù không ký; Giám đốc Trung tâm sẽ nhận từ 1 triệu đồng đến 1,5 triệu đồng một hồ sơ. Phó Giám đốc trung tâm và các chuyên viên sẽ nhận tiền của doanh nghiệp ít hơn cấp trên.

Sau khi nhận tiền, bị cáo Minh chuyển lên cho lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm theo phương thức 2 tuần một lần, hoặc vào các ngày lễ, ngày có sự kiện. Việc đưa tiền được diễn ra tại phòng việc của các lãnh đạo Cục.

Minh khai, đã nhận hơn 50 tỷ đồng từ doanh nghiệp trực tiếp đưa và các nhân viên cấp dưới đưa. Số tiền này, Minh đưa cho Cục trưởng Nguyễn Thanh Phong 32 tỷ đồng; đưa cho Phó Cục trưởng Nguyễn Hùng Long 8 tỷ đồng; đưa cho Phó giám đốc trung tâm Nguyễn Thị Minh Hải 2,5 tỷ đồng. Cá nhân Minh hưởng lợi khoảng 7 tỷ đồng. Cũng theo lời khai của bị cáo Minh, số tiền hưởng lợi được chi trả phần lớn để bị cáo chữa bệnh. Đến nay, bị cáo Minh đã nộp khắc phục hơn 10 tỷ đồng.

Trước bục khai báo, các bị cáo là chuyên viên tại các phòng, trung tâm làm nhiệm vụ xét duyệt hồ sơ trước khi trình lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm ký đều thừa nhận, đã nhận gần 94 tỷ đồng từ doanh nghiệp. Lời khai của các bị cáo thể hiện, việc nhận tiền “cảm ơn” được thực hiện theo chỉ đạo của bị cáo Đinh Quang Minh. Một số bị cáo khai, trước đó họ không ý thức được đó là tiền hối lộ của các doanh nghiệp, chỉ đến khi làm việc với cơ quan điều tra thì họ mới hiểu được, tiền nhận của các doanh nghiệp để làm hồ sơ là tiền hối lộ…

Bị cáo Nguyễn Thị Minh (cựu chuyên viên Trung tâm Ứng dụng và Đào tạo an toàn thực phẩm) trình bày, khi tham gia nhận xét, duyệt hồ sơ của doanh nghiệp theo Nghị định 15/CP của Chính phủ, bị cáo Đinh Quang Minh đã nói: “Cứ làm thật tốt công việc của mình, không có sai sót thì doanh nghiệp sẽ cảm ơn”.