Những sai phạm của cán bộ Bộ Ngoại giao ở nước ngoài

Bị can Vũ Hồng Nam có trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của đại sứ quán (ĐSQ), trong đó có chức năng bảo hộ công dân, phối hợp tổ chức các chuyến bay giải cứu đưa công dân Việt Nam bị mắc kẹt từ Nhật Bản về nước. Trong thời điểm diễn ra đại dịch COVID-19, Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản đã tổ chức 57 chuyến bay giải cứu đưa công dân Việt Nam về nước. Tuy nhiên, số lượng công dân tại địa bàn Việt Nam tại Nhật Bản có nhu cầu đăng ký về nước rất lớn, do vậy bị can Vũ Hồng Nam đã gửi nhiều công điện, điện mật về nước đề nghị Chính phủ tăng cường các chuyến bay "giải cứu", hoặc chuyến bay do công dân tự trả phí.

Do công tác trong ngành ngoại giao nên bị can Lê Văn Nghĩa, Giám đốc Công ty Nhật Minh biết nhiều người trong lĩnh vực ngoại giao, trong đó có ông Vũ Hồng Nam. Khi biết chủ trương của Chính phủ cho phép công dân Việt Nam từ nước ngoài về cách ly tại khách sạn tự nguyện trả phí và các ĐSQ Việt Nam là cơ quan tập hợp danh sách công dân có nhu cầu về nước, tháng 10/2020, bị can Lê Văn Nghĩa đã liên hệ với bị can Vũ Hồng Nam, đặt vấn đề để ông Nam giúp cho Công ty Nhật Minh được bán vé máy bay và đưa công dân Việt Nam từ Nhật Bản về nước cách ly tại khách sạn của ông Nghĩa tại Khánh Hòa và được ông Vũ Hồng Nam đồng ý. Sau đó, ông Vũ Hồng Nam đã ký các Công điện gửi về UBND tỉnh Khánh Hòa, Thanh Hóa, Thái Nguyên xin cách ly cho công dân và gửi Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống COVID, Bộ Y tế, Cục Lãnh sự... để xin phê duyệt chuyến bay do ĐSQ tổ chức.

Sau khi Cục Lãnh sự thông báo chuyến bay được cấp phép, bị can Vụ Hồng Nam đã giao cho Công ty Nhật Minh tổ chức thực hiện 6 chuyến bay đưa công dân và gửi về UBND tỉnh Khánh Hoà, Thanh Hoá, Thái Nguyên xin cách ly cho công dân từ Nhật Bản về là không đúng chức năng, vượt quá thẩm quyền của ĐSQ.

Từ tháng 11/2020 đến cuối tháng 9/2021, ông Vũ Hồng Nam đã xin phê duyệt được 6 chuyến bay, đưa khoảng 1.490 công dân từ Nhật Bản về nước, giao cho Công ty Nhật Minh của Lê Văn Nghĩa tổ chức, chỉ đạo cung cấp danh sách công dân đăng ký về nước với ĐSQ của 5/6 chuyến bay cho Nghĩa để Công ty Nhật Minh bán vé "combo" (cả vé máy bay và khách sạn) và bán vé khách sạn cách ly cho công dân (riêng chuyến bay ngày 28/9/2021, ĐSQ không gửi danh sách công dân cho Lê Văn Nghĩa để bán vé cho công dân; Công ty Nhật Minh tự bán vé "combo" mà thông qua các đầu mối ở Nhật). Bị can Nam đã nhận số tiền hối lộ là hơn 1,8 tỉ đồng.

Bị can Nguyễn Hồng Hà có nhiệm vụ bảo hộ công dân trong khu vực lãnh sự, chỉ đạo công tác phối hợp, tổ chức các chuyến bay giải cứu đưa công dân Việt Nam về nước trong thời gian dịch bệnh COVID-19 bùng phát. Trong quá trình tổ chức các chuyến bay giải cứu đưa công dân Việt Nam về nước, đầu tháng 3/2021, bị can Nguyễn Hồng Hà đã trao đổi, thống nhất với bị can Nguyễn Thị Thanh Hằng về việc tổ chức chuyến bay đưa công dân Việt Nam từ Osaka, Nhật Bản về nước. Theo đó, bị can Hà sẽ có trách nhiệm ký công văn gửi Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao xin tổ chức chuyến bay, bị can Hằng có trách nhiệm lo thủ tục thuê tàu bay, xuất bán vé máy bay cho công dân, với điều kiện bị can Hằng phải chia đôi lợi nhuận thu được từ việc tổ chức chuyến bay…

Sau khi tổ chức chuyến bay, Công ty Cổ phần TravelSky có lợi nhuận khoảng 3 tỷ đồng. Theo thỏa thuận, ngày 16/6/2021, Nguyễn Thị Thanh Hằng đã chuyển khoản số tiền gần 1,5 tỉ đồng vào tài khoản của bị can Nguyễn Hồng Hà. Sau khi nhận tiền từ Hằng, bị can Nguyễn Hồng Hà đã chuyển 250 triệu đồng cho Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Fukuoka, Nhật Bản.

Đến tháng 11/2021, Nguyễn Thị Thanh Hằng tiếp tục trao đổi nhờ bị can Nguyễn Hồng Hà ký văn bản gửi Cục lãnh sự Bộ Ngoại Giao xin tổ chức 2 chuyến bay đưa công dân Việt Nam về nước. Ngày 3/11/2021, bị can Nguyễn Hồng Hà đã ký Công văn với nội dung Công ty cổ phần Travel Sky có liên hệ xin được hỗ trợ tạo điều kiện tổ chức 2 chuyến bay vào ngày 26 và 27/11/2021 đưa công dân Việt Nam về nước… Sau khi được Cục Lãnh sự duyệt, Hằng đã trực tiếp gặp và đưa 600 triệu đồng cho bị can Hà tại Hà Nội. Như vậy, bị can Nguyễn Hồng Hà đã có hành vi nhận hối lộ hơn 2 tỉ đồng.

Tháng 11/2021, bị can Đào Minh Dương liên hệ với Vũ Ngọc Minh, giới thiệu Công ty Vijasun đang làm thủ tục xin cấp phép tổ chức 1 chuyến bay đưa người Việt Nam ở Angola về nước đầu năm 2022 (trước Tết âm lịch). Đồng thời, bị can Đào Minh Dương đã đặt vấn đề nhờ bị can Vũ Ngọc Minh với cương vị là cán bộ ngoại giao hỗ trợ, tạo mọi điều kiện tốt nhất để chuyến bay thành công. Ông Vũ Ngọc Minh đồng ý và đề nghị Công ty Vijasun có văn bản gửi ĐSQ Việt Nam tại Angola về việc này để Minh hỗ trợ, giúp đỡ.

Cuối tháng 11/2021, bị can Vũ Ngọc Minh về Việt Nam tham dự Hội nghị ngoại giao do Bộ Ngoại giao tổ chức. Thời gian này, ông Vũ Ngọc Minh đã gặp ông Đào Minh Dương, qua trao đổi hai bên đã thống nhất ông Minh với vai trò Đại sứ sẽ hỗ trợ Công ty Vijasun trong việc đăng thông tin chuyển bay trên Website của ĐSQ, chuyển danh sách công dân đăng ký cho công ty Vijasun và hỗ trợ thủ tục xin cấp phép bay (cho tàu bay hạ, cất cánh tại Angola) đối với chuyến bay "combo" do Công ty Vijasun tổ chức đưa công dân từ Angola về nước, với thỏa thuận bị can Đào Minh Dương sẽ phải chi phí cho bị can Vũ Ngọc Minh 3 triệu đồng /khách.

Sau đó, bị can Vũ Ngọc Minh đã chỉ đạo cán bộ ĐSQ Việt Nam tại Angola đăng thông tin chuyến bay trên Website của ĐSQ, chuyển danh sách công dân đăng ký cho công ty Vijasun và ông Vũ Ngọc Minh ký công hàm gửi Vụ Lễ tân, Bộ Ngoại giao Angola xin cấp phép cho chuyến bay của Hãng hàng không BambooAirways thực hiện chuyến bay "combo" do Công ty Vijasun tổ chức…Quá trình điều tra, Cơ quan ANĐT Bộ Công an xác định, bị can Vũ Ngọc Minh đã có hành vi nhận hối lộ 864 triệu đồng.

Khi dịch COVID-19 bùng phát, bị can Lý Tiến Hùng được giao tham gia hỗ trợ, phối hợp lập danh sách các lưu học sinh và người thân có nhu cầu về nước gửi về Cục Hợp tác quốc tế, Bộ GD&ĐT để tập hợp, đề nghị Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao bố trí chuyến bay đưa về nước.

Biết được vai trò của Lý Tiến Hùng, bị can Đào Thị Chung Thúy đã liên hệ, đặt vấn đề giúp đưa các lưu học sinh và người thân là khách của Thuý có nhu cầu về nước và thỏa thuận sẽ chi tiền cảm ơn. Bị can Lý Tiến Hùng đồng ý và đã giúp cho khách của Thuý được về nước trên 2 chuyến bay ngày 5/12/2020 và ngày 4/9/2021 do Bộ GD & ĐT đề nghị tổ chức, theo thỏa thuận, Lý Tiến Hùng đã 2 lần nhận tiền của Thuý là hơn 437 triệu đồng.

Quá trình đấu tranh, Cơ quan ANĐT Bộ Công an đã làm rõ hành vi vi phạm của các bị can thuộc ĐSQ Việt Nam tại Malaisia, gồm: Trần Việt Thái, Nguyễn Lê Ngọc Anh, Nguyễn Hoàng Linh, Đặng Minh Phương.

Quá trình điều tra vụ án xác định, từ tháng 5/2020, với chức trách và nhiệm vụ được giao, bị can Trần Việt Thái có nhiệm vụ chỉ đạo, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ĐSQ Việt Nam tại Malaysia; là người chỉ đạo và chịu trách nhiệm chính trong việc tổ chức các chuyến bay "giải cứu" đưa công dân Việt Nam ở Malaysia về nước trong đại dịch COVID-19.

Từ tháng 5/2020 đến tháng 1/2022, ĐSQ Việt Nam tại Malaysia đã tổ chức 21 chuyến bay "giải cứu" đưa công dân Việt Nam từ Malaysia về nước; từ tháng 5/2021 đến tháng 1/2022, ĐSQ Việt Nam tại Malaysia tổ chức 8 chuyến bay “giải cứu”, đưa 1891 người đã chấp hành xong án phạt tù ở 19 trại chờ tại Malaysia (gọi tắt là người mãn hạn tù) về nước, cách ly tại các cơ sở tập trung của quân đội.

Để tổ chức 8 chuyến bay đưa người mãn hạn tù về nước nói trên, bị can Trần Việt Thái đã phân công, chỉ đạo Nguyễn Hoàng Linh, cán bộ phụ trách văn hóa, báo chí, cộng đồng và Nguyễn Lê Ngọc Anh, cán bộ phụ trách công tác bảo hộ công dân chịu trách nhiệm chính tổ chức chuyến bay, đi khảo sát tại các trại chờ, xây dựng kế hoạch, phương án, đề xuất kinh phí, mức thu, chi; Nguyễn Lê Ngọc Anh chịu trách nhiệm kết nối chủ ghe, chủ tàu, chủ sử dụng lao động (gọi chung là chủ lao động) người nhà của người mãn hạn tù để yêu cầu nộp chi phí đưa người mãn hạn tù về nước; Nguyễn Hoàng Linh phụ trách công tác liên hệ, tổ chức đi thăm các trại, phối hợp với Cục nhập cư, các trại chờ của Malaysia trong quá trình tổ chức chuyến bay; Đặng Minh Phương, cán bộ kế toán cùng Nguyễn Lê Ngọc Anh và Nguyễn Hoàng Linh thực hiện giám sát, quản lý thu, chi kinh phí tổ chức chuyến bay; các cán bộ còn lại của ĐSQ phối hợp hỗ trợ một số công việc cụ thể khi có yêu cầu.

Sau khi khảo sát tại các trại chờ, Nguyễn Lê Ngọc Anh, Nguyễn Hoàng Linh và Đặng Minh Phương thảo luận, thống nhất mức thu tiền, báo cáo, đề xuất ông Trần Việt Thái quyết định thu của mỗi người mãn hạn tù 20,3 triệu đồng; đối với những người không có hộ chiếu, Trần Việt Thái chỉ đạo thu 24,94 triệu đồng, những người ở đảo xa cần mua vé máy bay về thủ đô thì 30 đến 35 triệu đồng/người. ĐSQ Việt Nam thông báo mức thu tiền nói trên cho người mãn hạn tù và người thân, chủ lao động để họ nộp tiền chi phí về nước nhưng không thông báo rõ số tiền trên được chi cho các khoản cụ thể nào. Sau khi thống nhất mức thu, bị can Trần Việt Thái ký công hàm để Nguyễn Lê Ngọc Anh và Nguyễn Hoàng Linh cùng cán bộ ĐSQ Việt Nam trực tiếp đến các trại chờ lập danh sách công dân Việt Nam; phỏng vấn, xác minh nhân thân để làm thủ tục cấp hộ chiếu rút gọn cho họ về nước, đồng thời cho liên lạc điện thoại để người thân hoặc chủ lao động nộp tiền cho họ về nước vào tài khoản của As Na Huy và vào tài khoản tại một Ngân hàng của Malaysia hoặc của một số người bạn để nhận tiền Ringgit Malaysia (RM).

Tổng số tiền đã thu được của người thân hoặc chủ lao động của những người mãn hạn tù qua các tài khoản trên là 44,6 tỉ đồng.

Các bị can khai nhận đã sử dụng khoảng 33 tỉ đồng để chi phí cho việc tổ chức 8 chuyến bay.

Sau khi trừ đi các chi phi tổ chức chuyến bay, bị can Trần Việt Thái được hưởng 580 triệu đồng; bị can Nguyễn Lê Ngọc Anh và Nguyễn Hoàng Linh được hưởng 480 triệu đồng; bị can Đặng Minh Phương được hưởng 220 triệu đồng VND.

Số tiền còn lại 908.740 Ringgit Malaysia (khoảng 5 tỉ đồng) đã thu của người mãn hạn tù, Trần Việt Thái giao cho thủ quỹ Dương Hương Ly quản lý tại ĐSQ ở Malaysia. Ngày 28/3, Dương Hương Ly đã giao nộp lại toàn bộ số tiền trên cho Cơ quan điều tra để khắc phục hậu quả. Quá trình điều tra, Cơ quan điều tra đã thu giữ của Nguyễn Lê Ngọc Anh 750 triệu đồng. Bị can đã có đơn xin nộp tiền khắc phục hậu quả trong số tiền Cơ quan điều tra đã thu giữ. Các bị can Trần Việt Thái, Nguyễn Hoàng Linh, Đặng Minh Phương đã nộp lại số tiền hưởng lợi bất chính, bị can Trà Việt Thái còn tự ứng tiền nộp số tiền 5 tỉ đồng để khắc phục hậu quả cho số tiền còn lại do thủ quỹ Dương Hương Ly quản lý ở Đại sứ quán. Quá trình làm việc, bị can Thái đề nghị được trả lại số tiền này (khi Thủ quỹ nộp lại số tiền đang quản lý).

Như vậy, quá trình tổ chức 8 chuyến bay“giải cứu” đưa người mãn hạn tù về nước, bị can Trần Việt Thái đã chỉ đạo bị can Nguyễn Lê Ngọc Anh, Nguyễn Hoàng Linh, Đặng Minh Phương thu tiền của công dân qua tài khoản của cá nhân, không thông qua tài khoản của ĐSQ và tài khoản quỹ Bảo hộ công dân theo quy định, không công khai các khoản thu, chi với công dân đã nộp tiền cho ĐSQ; thu, nộp, quản lý tiền lệ phí cấp hộ chiếu trái quy định của pháp luật; thu tiền cao hơn chi phí thực tế, sau đó sử dụng một phần để chia nhau, hưởng lợi bất chính, gây thiệt hại về tài sản 11,6 tỉ đồng. Riêng bị can Đặng Minh Phương chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự liên quan đến 5 chuyến bay, với hậu quả thiệt hại là 6,153 tỉ đồng.

Ngoài ra, theo lời khai của các bị can nêu trên, những cán bộ còn lại của ĐSQ Việt Nam ở Malaysia đều nhận được tiền bồi dưỡng, Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục điều tra, làm rõ để xử lý trong giai đoạn sau của vụ án.