Phía sau vụ vỡ nợ lớn nhất Tây Nguyên

Chiều 6/3, Tòa án nhân dân tỉnh Gia Lai đã tuyên phạt các bị cáo Mai Quý Thọ (40 tuổi) và Phạm Thị Én (42 tuổi) mức án tù chung thân; phạt Mai Diêu Kiều Trinh (33 tuổi) 14 năm tù cùng về tội "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản"; xử phạt Trần Văn Bé (57 tuổi) 3 năm tù; Mai Nhật Trường (25 tuổi) 2 năm tù và Trương Văn Ẩu (55 tuổi) 18 tháng tù cùng về tội "Che giấu tội phạm". HĐXX buộc bị cáo Thọ bồi thường thiệt hại 51,010 tỷ đồng, Phạm Thị Én bồi thường 20,164 tỷ đồng và Mai Diêu Kiều Trinh bồi thường 2,855 tỷ đồng cho Phan Thị Hồng.

Nhiều vấn đề cần xem xét

Cáo trạng của Viện Kiểm sát, kết luận điều tra của cơ quan CSĐT Công an Gia Lai cũng như các lời khai của bị cáo, bị hại, người liên quan tại phiên tòa đều thể hiện Nguyễn Tiến Dũng biết việc Thọ nhờ Dũng làm hợp đồng khống này để vay tiền và hậu quả là làm cho Phan Thị Hồng tin và giao số tiền lớn, dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Cáo trạng số 113/VKSND-P1 của VKSND tỉnh Gia Lai kết luận: "Thông qua việc mua máy in hoá đơn tính tiền của Mai Quý Thọ nên Thọ và Nguyễn Tiến Dũng đã quen biết nhau. Giữa tháng 3/2007, Mai Quý Thọ nói với Nguyễn Tiến Dũng rằng Thọ đang cần vốn của người chị làm ăn nên nhờ Dũng làm giùm cho Thọ một bản hợp đồng khống để Thọ lấy lý do vay tiền, thì được Nguyễn Tiến Dũng đồng ý làm giúp. Nguyễn Tiến Dũng đã tự soạn thảo hợp đồng và nhờ Nguyễn Thị Thanh Thảo, Giám đốc DNTN Đức Tài ký rồi chuyển lại cho Mai Quý Thọ". Thế nhưng không hiểu sao các cơ quan tố tụng ở Gia Lai đã không xử lý hình sự đối với Nguyễn Tiến Dũng?

Dẫn giải Mai Quý Thọ và Phạm Thị Én ra tòa.

Điều mà dư luận đặc biệt quan tâm trong vụ án này là số tiền Thọ cùng đồng bọn lừa đảo chiếm đoạt đã rơi vào tay ai? Theo hồ sơ, Phạm Thị Én và Mai Quý Thọ sử dụng nguồn tiền vay này trả lãi và một phần gốc cho Phan Thị Hồng tổng số tiền 135,656 tỷ đồng, còn lại 75,280 tỷ đồng Phạm Thị Én và Mai Quý Thọ chiếm đoạt sử dụng cá nhân.

Mai Quý Thọ khai, số tiền chiếm đoạt hơn 75 tỷ đồng đã chia cho Phạm Thị Én 33,5 tỷ đồng, còn lại Thọ đánh bạc dưới hình thức cá độ bóng đá với các đối tượng Trần Minh Hải, Vũ Văn Sơn (ở Đà Nẵng), Nguyễn Hữu Hoàng, Nguyễn Hồng Mạnh (ở Gia Lai), tên Hùng ở Nha Trang và Tuấn ở TP HCM thua gần 33 tỷ đồng… Cơ quan điều tra đã chứng minh Én chiếm đoạt số tiền khoảng 12 tỷ đồng thể hiện trong các chứng từ.

Còn việc cá độ bóng đá thể hiện qua việc chuyển tiền đến các cá nhân thông qua một số tài khoản tại các ngân hàng. Tuy nhiên, các đối tượng nhận tiền thì khai rằng số tiền chuyển cho nhau là tiền vay mượn chứ không phải đánh bạc.

Theo kết luận của Viện Kiểm sát, đối với hành vi đánh bạc và tổ chức đánh bạc đến nay chưa đủ căn cứ để khởi tố vụ án hình sự nên tách ra để điều tra xử lý ở một vụ án khác. Tuy nhiên, dư luận đặt câu hỏi tại sao những khoản tiền lớn mà Mai Quý Thọ đã chuyển cho các cá nhân nói trên là tiền do Thọ phạm tội mà có nhưng không được cơ quan chức năng thu hồi để trả lại cho người bị hại?

Trong vụ án này, cơ quan CSĐT còn xác định Phan Thị Hồng có dấu hiệu của tội "Cho vay lãi nặng" theo điều 163 BLHS và là con nợ của nhiều chủ nợ nhưng cũng sẽ tách ra để điều tra xử lý ở một vụ án khác. Tuy nhiên theo ý kiến của một số luật sư cũng như các nhà chuyên môn về pháp lý, hành vi đứng ra huy động vốn trái phép của Phan Thị Hồng với số tiền hàng trăm tỷ đồng rồi đem cho vay lại lấy lãi suất cao như trên có dấu hiệu của tội "Kinh doanh trái phép"?

Nỗi đau còn đó

Những ngày dự phiên tòa, tôi chứng kiến khá nhiều người dân ở Pleiku đến dự phiên tòa mà nước mắt chảy vào trong. Một nạn nhân L. tâm sự: "Chị không còn nước mắt để khóc. Bao nhiều gia sản đã bán, thế chấp trả nợ ngân hàng vì vay tiền để đưa hết cho Hồng nhưng không lấy lại được. Đứng trước tòa Hồng là bị hại, nhưng hỏi tiền ở đâu thì đổ cho Thọ và Én… Hàng chục nạn nhân ở đây biết đòi tiền ở đâu?".

Còn chị H. ở Pleiku thì kể: "Chị không muốn nói mình đã cho Hồng vay bao nhiêu tiền, vì nói ra mọi người cho rằng mình quá ngu dại nên đã đem hết tiền của cho người khác một cách khờ khạo...". 

Hàng trăm cá nhân khác ở Gia Lai bị trắng tay, tan cửa nát nhà vì đã cho Phan Thị Hồng vay tiền, thế nhưng đến bao giờ những vụ việc được tách ra để xử lý riêng ấy được xử lý đến nơi đến chốn và bao giờ thì người bị hại lấy lại được tiền đã cho vay. Đây cũng là mấu chốt của vụ án mà dư luận cả nước quan tâm