Lật tẩy những kẻ thích trở thành… người điên

Liên tiếp những ngày qua, cơ quan Công an đã làm rõ những tên trùm giang hồ đội lốt kẻ điên để trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật. Nếu Thanh Hóa có Nguyễn Văn Vi, tức Vi “ngộ”, Nguyễn Thị Tuyết (Tuyết “tình”), thì đất Cảng Hải Phòng có đến 3 trùm giang hồ thuộc diện có số má đã bị lật tẩy giả điên lần này. Đó là Mai Đức Vượng, tức Tộ “tịch”, Đào Duy Tuấn (tức Tuấn “tượng”) và Đào Văn Thắng (tức Thắng “an dương”), những kẻ chủ mưu của hàng chục vụ dùng súng quân dụng, súng bắn đạn hoa cải thanh toán lẫn nhau trên địa bànTP Hải Phòngtrong thời gian qua.

Việc những kẻ phạm tội giả điên để trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật đã không phải là chuyện cá biệt. Chỉ cần những người thi hành luật pháp và các cơ sở y tế có chức năng giám định tâm thần không có cái tâm trong sáng, là sẽ có những tên tội phạm lọt lưới luật pháp. Đó là điều cực kỳ nguy hiểm cho xã hội…

Bài 1:  Một ngày ở Viện Giám định pháp y tâm thần Trung ương

Viện Giám định pháp y tâm thần Trung ương (GĐPYTTTW) nằm trong Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 ở huyện Thường Tín (Hà Nội). Một ngày cuối tháng 4, chúng tôi cùng với Thượng tá Lê Thanh Tuấn, Phòng 5, Cục Cảnh sát hình sự đã có mặt ở thế giới của người tâm thần này. Thượng tá Tuấn đã quá quen với nơi đây, từ các ngõ ngách đến những con người của bệnh viện. Cũng bởi suốt nhiều tháng qua, anh cùng các đồng nghiệp ở cùng phòng và Công an tỉnh Thanh Hóa đã phải có mặt nhiều ngày ở đây để giám sát một đối tượng thuộc diện trùm giang hồ xứ Thanh - Vi “ngộ” khi hắn giả điên để trốn tránh pháp luật.

Khoảng sân rộng chúng tôi đi qua đang diễn ra một trận đá bóng giữa hai đội đều là bệnh nhân tâm thần đang điều trị. Đã thấy những gương mặt thất thần, đã có những nụ cười, ánh nhìn ngây ngô… Anh Tuấn bảo chúng tôi, đây mới chỉ là những người bệnh nhẹ đang điều trị tại bệnh viện, còn “bên kia cánh cửa sắt mới là những con bệnh nặng, đều là tội phạm. Kẻ ít nhất đã giết 1 người, kẻ giết nhiều cũng phải 3-4 người”. Bên kia – đó là khuôn viên của Viện Giám định pháp y Trung ương, nơi đã từng điều trị và kết luận chính xác, buộc những kẻ giả điên như trùm giang hồ Vi “ngộ”, Tộ “tịch”, Tuấn “tượng”, Thắng “an dương” phải về quy án pháp luật.

Một số đối tượng tâm thần gây án đang được điều trị bắt buộc tại VGĐPYTTTW.

Quả thực, bước qua cánh cổng sắt có bảo vệ canh coi ấy, một thế giới dường như khác hẳn mở ra trước mắt chúng tôi. Vì tất cả những bệnh nhân tâm thần ở trong Viện này đều là tội phạm và hầu hết là tội phạm nguy hiểm nên đều được ngăn với bên ngoài bằng những hàng rào cao 2-3m. Không biết bên ngoài chúng gây ra tội lỗi như thế nào, nhưng quan sát ở đây, tất cả đều lờ đờ, chậm chạp...

Biết mục đích của chúng tôi, ông Ngô Văn Vinh, Viện trưởng, giới thiệu xuống Khoa Giám định pháp y tâm thần, nơi mà ông cho biết, thường xuyên phát hiện từ 2-5% những tên tội phạm giả điên để trốn tội. Bác sỹ Hoàng Viết Hải, Phó Trưởng khoa, cho chúng tôi biết hiện có 11 đối tượng phạm tội đang được các cơ quan tố tụng trưng cầu giám định tâm thần tại đây. Với mỗi bệnh nhân, Viện phải thành lập hội đồng giám định, quá trình theo dõi, giám định trong vòng từ 4-6 tuần và quy trình giám định theo đúng tiêu chuẩn quốc tế. Bác sỹ Hải cũng cho biết, bệnh tâm thần rất khó giám định. Yếu tố kỹ thuật như cộng hưởng từ, điện não đồ… chỉ có tác dụng hỗ trợ, còn quan trọng nhất là việc theo dõi lâm sàng các đối tượng, cộng thêm việc nghiên cứu hồ sơ về đối tượng từ trước đến nay.

Ở Khoa Giám định pháp y tâm thần, có một phòng đặt camera để theo dõi từng hoạt động của các đối tượng suốt 24/24h. Chỉ vào một đối tượng đang nằm trùm chăn ở căn phòng điều trị số 10, bác sỹ Hải cho biết, đó chính là một kẻ phạm tội tày đình từng gây xôn xao dư luận những ngày đầu năm 2013 - đối tượng Trần Mạnh Hà, 32 tuổi, trú tại phường Định Công (Hoàng Mai, Hà Nội), kẻ giết con đẻ mới 10 tháng tuổi một cách man rợ rồi chôn xác dưới khe nhà.

Anh Hải cho biết, trong theo dõi giám định tâm thần, yếu tố con người là quan trọng nhất. Nếu các bác sỹ theo dõi lâm sàng mà có cái tâm trong sáng, có kinh nghiệm thì trước sau sẽ phát hiện và xác định được đối tượng nào là giả tâm thần để trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật. Thông thường, nếu đối tượng bị tâm thần thật, qua quan sát, có thể thấy họ ở trong phòng sẽ tìm mọi cách chạy trốn tiếng nói sai khiến trong đầu như nút bông vào tai, trùm kín chăn, chui vào gầm giường trốn… Theo bác sỹ Hải, qua theo dõi giám định, đã phát hiện từ 2-5% các đối tượng giả điên, hoặc có biểu hiện bệnh nhưng vẫn đủ mức để chịu trách nhiệm hình sự.

Để chứng minh điều mình nói, anh Hải cho chúng tôi xem 2 kết luận mới nhất đối với 2 bệnh nhân Lê Trọng Tuyến, 23 tuổi và Lê Trọng Tuyền, 24 tuổi, cùng trú tại xã Liên Phương (Thường Tín, Hà Nội). Khoảng 12h ngày 27/1/2012, Tuyền đang uống rượu tại nhà bạn thì điện thoại nhầm cho anh Phạm Văn Trung ở Chương Mỹ (Hà Nội). Hai bên lời qua tiếng lại và thách đánh nhau. Hậu quả, Tuyền và Tuyến đã chém anh Trung tổn hại 60,2% sức khỏe. Sau khi gây án, 2 đối tượng bỏ trốn, sau đó trở về địa phương nhưng vào điều trị tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương để trốn tránh. Qua theo dõi, giám định, Hội đồng giám định của Viện GĐPYTTTW kết luận: trước, trong và sau khi phạm tội, bị can Lê Trọng Tuyền và bị can Lê Trọng Tuyến không có bệnh tâm thần. Đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi. Thế là, hai đối tượng đã bị trao trả cho Công an huyện Thường Tín tạm giam và xử lý về hành vi cố ý gây thương tích…

Ngay cạnh Khoa Giám định pháp y tâm thần là Khoa Điều trị bắt buộc, từng là nơi mà những kẻ như Vi “ngộ” được đưa đến điều trị và kết thúc hành trình giả điên khùng để trốn tránh sự trừng phạt của pháp luật...

Đi một vòng quan sát nơi các đối tượng đang điều trị bắt buộc ở Viện GĐPYTTTW, chúng tôi mới hiểu vì sao các đối tượng như Vi “ngộ”, Mai Đức Vượng, Tuấn “tượng”… trong quá trình điều trị lại có những lần trốn ra ngoài để tiếp tục chỉ đạo đàn em gây án. Bởi ở những nơi này, nếu chúng không phải người tâm thần thực sự, với bản chất lưu manh thì rất dễ vượt rào ra ngoài, trong khi lực lượng bảo vệ thì quá mỏng. Chợt giật mình khi thấy nơi đang giữ các đối tượng phạm tội nguy hiểm lỏng lẻo quá…

Còn đối với những kẻ tâm thần thực sự, những kẻ từng giết ít nhất 1 người - thì hàng rào trên không thể đảm bảo lúc lên cơn, bệnh nhân không tấn công các nhân viên y tế, gây nguy hiểm cho họ. Chính vì vậy, các bác sĩ ở đây mong  mỏi đến một ngày, cơ sở vật chất của Viện được đầu tư hơn để đảm bảo việc điều trị được an toàn… Họ cũng đề nghị, cơ quan Công an hỗ trợ hỗ trong việc quản lí các bệnh nhân là phạm nhân, bởi lực lượng bảo vệ mỏng, không dám ngăn cản khi các đại ca côn đồ vượt rào ra ngoài phạm tội.