Không quá khó để đi vào rừng đặc dụng trên địa bàn xã Tà Long. Cách đường Hồ Chí Minh chừng 5km, chúng tôi đã phát hiện hàng loạt cây rừng, với nhiều cây to, đường kính từ 0,8-1m bị chặt hạ. Không chỉ tại một điểm, mà có hàng chục điểm thuộc nhiều tiểu khu rừng trên địa bàn xã này đã bị “lâm tặc” xâm hại. Tìm hiểu được biết, rừng ở đây bị chặt phá đã xảy ra trong một thời gian khá dài.

Trong năm 2019 và những tháng đầu năm 2020, Công an huyện Đakrông đã vào cuộc điều tra xác minh, khởi tố 6 vụ án, 5 bị can về hành vi hủy hoại rừng, gồm: Hồ Thị Ngàn, Hồ Thị Vươi, Hồ Văn Biên, Hồ Krai và Hồ Văn Ben. Nhóm đối tượng trên đã khai thác gỗ trái phép, hủy hoại rừng tại các tiểu khu 718B, 706A, 719, với tổng diện tích hơn 5ha.

Các tiểu khu này nằm trên địa bàn xã Tà Long, đều là rừng phòng hộ và rừng đặc dụng. Ngoài ra, còn có hơn 3ha rừng phòng hộ tại lô 8, khoảnh 8, tiểu khu 724A trên địa bàn xã Húc Nghì cũng bị xâm hại, khai thác gỗ trái phép và hủy hoại rừng một cách không thương tiếc…

Rừng đặc dụng trên địa bàn xã Tà Long đã bị chặt phá không thương tiếc.

Thượng tá Hoàng Văn Trung, Trưởng Công an huyện Đakrông cho hay, thời gian qua, tình trạng xâm hại rừng trên địa bàn huyện diễn biến khá phức tạp. Qua công tác phối hợp xác minh, bước đầu đơn vị đã xác định được tổng diện tích rừng bị xâm hại hơn 31ha, xảy ra trên địa bàn 3 xã, gồm: Tà Long, Húc Nghì và Hướng Hiệp.

Đến nay, Công an Đakrông đã phối hợp với Hạt Kiểm lâm (KL) huyện, Hạt KL khu BTTN Đakrông tiến hành khám nghiệm hiện trường tất cả 40 điểm rừng bị xâm hại trên địa bàn 2 xã Tà Long, Hướng Hiệp (phát sinh 21 điểm rừng so với thống kê ban đầu của lực lượng KL); đã triệu tập đấu tranh với 27 đối tượng có liên quan.

Kết quả xác minh bước đầu cho thấy, thực trạng rừng bị hủy hoại ở huyện Đakrông, nguyên nhân cơ bản là do nhận thức về pháp luật của một số người dân bản địa (chủ yếu đồng bào Vân Kiều, Pa Cô) còn nhiều hạn chế; tập quán canh tác lạc hậu, như đốt rừng làm rẫy, vẫn còn phổ biến.

Trong khi đó hầu hết các đối tượng liên quan đến hành vi xâm hại rừng tại tiểu khu 718B, xã Tà Long lại chính là những hộ gia đình đã được nhận tiền hỗ trợ chi trả dịch vụ môi trường rừng. Còn các đối tượng liên quan đến hành vi xâm hại rừng tại tiểu khu 706A, xã Tà Long là những đối tượng đã được đền bù khi Nhà nước có quyết định thu hồi đất để xây dựng công trình thủy điện Đakrông 4, nhưng do hạn chế về trình độ nhận thức nên chủ yếu sử dụng tiền vào mục đích chi tiêu, mua sắm phục vụ cá nhân dẫn đến không có công ăn việc làm ổn định dẫn đến khai thác rừng trái phép trở lại…

Cùng với đó là trách nhiệm của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương còn hạn chế, nhất là về công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; chưa thường xuyên quan tâm đến công tác rà soát, cân đối lại quỹ đất để kịp thời bổ sung cho các hộ gia đình chưa có đất canh tác; chưa có chủ trương chính sách hiệu quả để định hướng trong chuyển đổi ngành nghề, cơ cấu cây trồng vật nuôi, tạo công ăn việc làm cho người dân.

Các chủ rừng chưa phát huy hết vai trò trách nhiệm trong công tác quản lý và bảo vệ rừng. Thậm chí buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện nhiệm vụ của lực lượng bảo vệ rừng nên tình trạng xâm hại rừng xảy ra một thời gian dài mới được phát hiện.

Lực lượng KL và bảo vệ rừng chuyên trách còn quá mỏng, năng lực trình độ còn hạn chế; trong khi lực lượng bảo vệ rừng tại các xã và các hộ gia đình được giao khoán bảo vệ rừng thiếu tinh thần trách nhiệm, cả nể, e ngại va chạm nên hiệu quả công việc chưa cao.

Theo ông Hồ Xuân Hòe, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Quảng Trị, do để xảy ra nạn phá rừng, Đảng ủy đơn vị đã kỷ luật nhiều cán bộ, đảng viên liên quan, cụ thể như: ông Ngô Kim Thái, Bí thư Chi bộ BQL khu BTTN Đakrông, Hạt trưởng Hạt KL khu BTTN Đakrông; ông Phan Thoàn, đảng viên Chi bộ, Trạm trưởng Trạm KL khu vực Hồng Thủy (thuộc Hạt KL khu BTTN Đakrông). Về tập thể, kỷ luật Chi bộ BQL khu BTTN Đakrông vì thiếu trách nhiệm trong việc ban hành, chỉ đạo, để xảy ra tình trạng phá rừng nghiêm trọng…

Phan Thanh Bình