Điển hình, tại huyện Hòa Vang việc khai thác đất đồi gây hậu quả nặng nề khiến hàng trăm hecta đất sản xuất phải bỏ hoang hóa. Ông Lê Văn Tuân, Trưởng thôn Phước Thuận, xã Hòa Nhơn, cho biết, thôn có 187 hộ dân, nhưng từ năm 2010 đến nay, hơn 20ha ruộng đã bị bồi lấp, khô cằn, không thể sản xuất được nữa. Nguyên nhân là do việc khai thác đất những ngọn núi quanh thôn, khiến nguồn nước tưới tiêu cho cánh đồng chảy ra từ khe núi như hố Trầu, hố Bạc, hố Riều... bị cạn kiệt. Đã thế, các mỏ khai thác còn làm đất, đá tràn xuống lấp kín dòng chảy các khe, rãnh thoát nước nên cứ mưa xuống là nước ứ đọng, thôn bị ngập lụt.

Theo lãnh đạo xã Hòa Nhơn, trên địa bàn xã hiện có 8 mỏ khai thác đất đồi đã đóng cửa. Trong đó, 2 mỏ đất đồi ở thôn Thạch Nham Đông của Công ty TNHH Vạn Tường và tại thôn Thạch Nham Tây của Công ty TNHH Xây dựng thương mại, dịch vụ Đại Hồng Tín, không lập hồ sơ đóng cửa mỏ và cải tạo, phục hồi môi trường nên UBND TP Đà Nẵng có công văn giao UBND huyện Hòa Vang chọn đơn vị có năng lực tiến hành cải tạo, phục hồi môi trường. 3 mỏ đất đồi khác tại thôn Thạch Nham Đông của Doanh nghiệp tư nhân Tiến Thanh, Công ty TNHH Phúc Đặng và Công ty TNHH Du lịch, đầu tư Sơn Hải đang tiến hành san gạt, ổn định bờ tầng và trồng cây xanh theo đề án đóng cửa mỏ và cải tạo, phục hồi môi trường đã được phê duyệt vào giữa năm 2017. Thôn Phước Thuận có mỏ đất đồi của Công ty CP Xây dựng và thương mại Cảng Đà Nẵng đang lập hồ sơ đóng cửa mỏ...

Một mỏ khai thác đất đồi tại xã Hòa Nhơn, huyện Hòa Vang, TP Đà Nẵng.

Trong khi đó, tại thôn An Tân, xã Hòa Phong, khu mỏ đất do Tổng Công ty Xây dựng công trình giao thông 5 dừng khai thác đã gần 2 năm nay, nhưng không có biện pháp phục hồi cải tạo môi trường. Hiện trạng mỏ là các vách núi đồi dựng đứng khiến cho người dân sinh sống gần khu vực luôn lo sợ đất, đá sạt lở, đổ sập xuống mỗi khi có mưa to. Cũng tại khu vực thôn An Tân, khu mỏ khai thác đất đồi của Công ty CP Xây dựng và thương mại Thùy Dương đã đóng cửa mỏ 4 năm nay, nhưng vẫn chưa hoàn thành việc cải tạo, phục hồi mặt bằng.

Thời gian qua, người dân địa phương đã nhiều lần đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra, buộc doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết hoàn thổ, trả lại mặt bằng để người dân sản xuất sau khi giấy phép hết thời hạn, nhưng vẫn chưa được thực hiện.

Lãnh đạo Sở TN&MT TP Đà Nẵng cho biết thêm, trong 9 mỏ khai thác đất đồi không được thực hiện việc cải tạo, phục hồi môi trường, trong đó 5 doanh nghiệp chậm lập hồ sơ đóng cửa mỏ và chưa thực hiện nghiêm túc nội dung của đề án đóng cửa mỏ, đã bị UBND TP Đà Nẵng xử phạt hành chính, như: Công ty CP Vật liệu xây dựng Focosev, bị xử phạt 100 triệu đồng, vì chưa thực hiện nghiêm túc nội dung của đề án đóng cửa mỏ đá Phước Thuận 3, xã Hòa Nhơn; Công ty CP An Tâm và Công ty CP Tập đoàn Nguyễn Phan Chánh, mỗi doanh nghiệp bị xử phạt  120 triệu đồng, vì chậm lập hồ sơ đóng cửa mỏ đất đồi tại thôn Sơn Phước, xã Hòa Ninh và thôn Phước Thuận, xã Hòa Nhơn. Thanh tra Sở TN&MT đã làm việc với Công ty TNHH Thạch Toàn vì chưa thực hiện nghiêm túc nội dung đề án đóng cửa mỏ đá Hố Sanh, xã Hòa Nhơn…

Ông Tô Văn Hùng, Giám đốc Sở TN&MT TP Đà Nẵng cho biết thêm, hiện trên địa bàn TP vẫn còn có 30 mỏ khai thác khoáng sản giấy phép khai thác còn hiệu lực và đang lập thủ tục gia hạn khai thác. Đơn vị đang tăng cường kiểm tra, giám sát việc cải tạo, phục hồi môi trường đối với các mỏ khai thác đất đồi đã hết phép khai thác, để bàn giao cho địa phương quản lý.

Hoài Thu