Cách đây gần 13 năm, công trình đập Thảo Long được đưa vào sử dụng và đến cuối năm 2008 được bàn giao cho Công ty TNHH Nhà nước một thành viên quản lý khai thác công trình thủy lợi Thừa Thiên-Huế (xin được gọi tắt là Công ty thủy lợi) quản lý. Đây được xem là công trình thủy lợi trọng điểm của Thừa Thiên-Huế và là công trình lớn nhất Đông Nam Á được xây dựng ở khu vực cửa sông trên nền đất yếu với công nghệ hiện đại. 

Các cơ quan chức năng kiểm tra đập ngăn mặn Thảo Long.

Công trình có nhiệm vụ chính là ngăn mặn, giữ ngọt cho sông Hương, đảm bảo cung cấp đủ nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dân sinh trên địa bàn; góp phần phục vụ cho quá trình điều tiết xả lũ cho các hồ thủy điện Hương Điền, Bình Điền, Tả Trạch; cải thiện môi trường sinh thái, cảnh quan du lịch ở sông Hương và vùng đầm phá Tam Giang. Công trình có các hạng mục như âu thuyền, 15 cửa van, khẩu độ 3,5m/cửa để đảm bảo an toàn cho tàu thuyền qua lại trên sông. 

Ông Đỗ Văn Đính, Chủ tịch Công ty thủy lợi Thừa Thiên-Huế, cho biết, hiện tại công trình đập Thảo Long có nhiều hạng mục đang bị xuống cấp nghiêm trọng. Cụ thể, các cửa van của đập đều bị rỉ rét, nhiều thiết bị cơ khí bị ô xy hóa, hệ thống lưới điện phục vụ cho công trình bị hư hỏng; các thiết bị xy lanh thủy lực bị nước mặn làm ô xy hóa. Ngoài ra, dầm đáy bê tông tại một số cửa van bị nước chảy làm xói mòn, các công trình khác như nhà trạm, phòng chức năng, hệ thống điện nước cũng cần đầu tư sửa chữa. Mặt khác, do công trình không được thiết kế cửa van dự phòng, nếu sự cố hư hỏng cửa van xảy ra không đóng,  hoặc mở được sẽ dẫn đến nước mặn xâm nhập… 

“Hàng năm, tỉnh cấp kinh phí khoảng 300 triệu đồng nên Công ty chỉ ưu tiên khắc phục những hạng mục quan trọng bị hỏng để phục vụ công tác vận hành ngăn mặn, giữ ngọt cho sông Hương và phục vụ sản xuất. Về lâu dài, nếu không có biện pháp thay mới thì các hạng mục như xi lanh thủy lực, dầm đáy, cửa van, sẽ bị xuống cấp, hư hỏng nặng hơn nên yêu cầu sửa chữa các hạng mục này trong thời gian đến là rất cần thiết. Bởi vì, nếu công trình hư hỏng nặng thì hậu quả sẽ rất lớn, ảnh hưởng đến hơn 10.000ha lúa của nông dân ở vùng thượng lưu, nhất là ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân”, ông Đính nói.

Trước thực trạng đập Thảo Long xuống cấp, mới đây đoàn công tác của Tổng cục Thủy lợi, Bộ NN&PTNT, cùng các đơn vị chức năng đã đi kiểm tra, đánh giá mức độ hiện trạng nhằm có phương án xử lý. Tổng cục Thủy lợi đề nghị tỉnh Thừa Thiên-Huế xác định một số vị trí hạng mục công trình đã hư hỏng, xuống cấp để có giải pháp tổ chức đầu tư xây dựng, bố trí kinh phí phù hợp trong từng giai đoạn. Trong đó yêu cầu tỉnh chú trọng công tác đầu tư, nâng cấp ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý, khai thác công trình hiệu quả hơn. 

Ông Nguyễn Văn Phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế, nói rằng, tỉnh đã đồng ý chủ trương lập dự án đầu tư sửa chữa công trình đập Thảo Long, song đến nay chỉ mới dừng lại ở khâu khảo sát dự án và sửa chữa những hạng mục nhỏ. Đối với công tác đại duy tu, bảo dưỡng công trình vẫn chưa được triển khai thực hiện do nguồn vốn địa phương có hạn; do đó, rất mong nhận được sự quan tâm hỗ trợ từ Tổng cục Thủy lợi để công trình sớm được triển khai đầu tư sửa chữa nhằm đảm bảo công trình hoạt động hiệu quả, an toàn về lâu dài.

Anh Khoa