Trong cuộc họp báo bất thường ngày 18-9, Bộ Quốc phòng Nga xác nhận nước này đã mất một trinh sát cơ Il-20 trên bầu trời Địa Trung Hải bởi tên lửa của Syria sau một pha "tiểu xảo" của Israel. Theo Moscow, 4 tiêm kích F-16 Israel đêm 17-9 đã tiến vào từ Địa Trung Hải để tấn công các mục tiêu của Syria tại tỉnh Latakia vào đúng thời điểm trinh sát cơ Il-20 của nước này đang bay vòng để chuẩn bị hạ cánh xuống căn cứ Hmeymim.

Một trinh sát cơ Il-20 của quân đội Nga. Ảnh: ITN

Vào khoảnh khắc chiếc máy bay Nga dễ bị tấn công nhất, phi công của Israel đã lợi dụng chiếc trinh sát cơ Il-20 cỡ lớn như một lá chắn sống để giấu mình và khiến nó bị nhắm vào bởi lực lượng phòng không Syria. "Hậu quả là chiếc Il-20, vốn có tiết diện radar lớn hơn nhiều so với F-16, đã bị bắn rơi bởi một quả tên lửa của hệ thống S-200", Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đầy chua sót.

Theo Sputnik, Nga chỉ triển khai duy nhất một chiếc Il-20 hoạt động thường trực ở Syria để thu thập thông tin tình báo và xây dựng bản đồ chiến trường. Máy bay trinh sát vô tuyến điện tử Il-20 cất cánh lần đầu ngày 21-3-1968 và ngay trong năm sau đã được bàn giao cho Không quân (Liên Xô).

Il-20 được chế tạo theo mẫu máy bay chở khách động cơ tua bin cánh quạt Il-18, nhưng khác Il-18 ở chỗ có động cơ mạnh hơn và lượng nhiên liệu mang theo nhiều hơn. Sau nhiều lần hiện đại hoá, ở thời điểm hiện tại Il-20 được trang với nhiều cảm biến hống ngoại, quang học, ăng-ten, một hệ radar nhìn xiên SLAR (Side-Looking Airborne Radar) và thiết bị truyền hình vệ tinh để chia sẻ dữ liệu thời gian thực.

Sơ đồ sự việc Il-20 bị bắn hạ được Nga công bố. Ảnh: RT

Chiếc trinh sát cơ của Nga cũng có một máy ảnh A-87P LOROP hiện đại và hệ thống thu thập tín hiệu Romb 4 dưới bụng cùng các ăng ten thu thập tin tức tình báo và thậm chí cả nghe trộm thông tin từ cứ điểm của các nhóm khủng bố.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, sau 5 thập kỉ vận hành, Il-20 vẫn chỉ là một máy bay được hoán cải từ máy bay chở khách và bị dừng sản xuất từ lâu. Nó cũng không sở hữu độ cơ động như chiến đấu cơ hay các thiết bị chống tấn công như các trinh sát cơ hiện đại hơn mà Moscow chế tạo.

Bởi vậy, khi đang bay vòng để chuẩn bị hạ cánh, chiếc Il-20 đã lập tức trở thành "con mồi" lí tưởng cho mọi loại tên lửa phòng không vì mất hoàn toàn khả năng đáp trả cũng như thực hiện các động tác né.

Hoạt động quân sự của Nga ở Syria có thể sẽ bị ảnh hưởng sau vụ Il-20 bị bắn hạ. Ảnh: Sputnik

Thêm vào đó, do quân đội Syria nóng vội đáp trả đòn không kích của Israel, tên lửa đã được phóng đi từ hệ thống S-200 tối tân mà dường như chưa có bất cứ thông báo nào cho lực lượng Nga hiện diện tại Syria. Cơ chế nhận diện địch-ta của tên lửa S-200 theo đó cũng không được áp dụng, khiến thảm hoạ xảy ra.

Sự cố Il-20 bị bắn hạ được đánh giá là một tổn thất lớn đối với năng lực tác chiến của quân đội Nga tại Syria, cũng như đối với lực lượng Nga trong bối cảnh chiến dịch của Moscow ở Trung Đông vừa bước sang năm thứ 4.

Theo RT, số thành viên phi hành đoàn trên chiếc máy bay trinh sát IL-20 là 15 người, nhiều hơn so với con số 14 trước đó mà Bộ Quốc phòng Nga đã công bố. Toàn bộ tổ bay được cho là đã thiệt mạng. Cùng ngày, Tổng thống Nga Putin đã gửi lời chia buồn tới gia đình 15 nạn nhân và gọi sự cố này là "thảm kịch với tất cả chúng ta".

Thiện Minh (Tổng hợp)