Đúng 9 giờ tối ngày 5-2 theo giờ địa phương (9h sáng 6-2 giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump đọc Thông điệp Liên bang lần thứ hai của mình trước 535 thành viên Quốc hội Mỹ cùng khách mời và hàng chục triệu người Mỹ theo dõi truyền hình trực tiếp.

Công bố Thông điệp liên bang một hoạt động thường niên và quan trọng của người đứng đầu Nhà Trắng trong việc đưa ra tầm nhìn, phương hướng và chính sách đối nội cũng như đối ngoại của chính phủ trong phần còn lại của nhiệm kỳ.

Tổng thống Trump đọc Thông điệp liên bang, phía sau ông là cấp phó thân cận Mike Pence và đối thủ mạnh nhất, bà Nancy Pelosi, Chủ tịch Hạ viện do phe Dân chủ kiểm soát. Ảnh: Reuters

Thông điệp của đoàn kết?

Ông Trump ban đầu lên kế hoạch đọc Thông điệp liên bang ngày 29-1, song phải dời ngày vì bị lãnh đạo phe Dân chủ Hạ Viện ngăn cản liên quan đến bất đồng về nguồn ngân sách gần 6 tỷ USD xây tường biên giới Mỹ - Mexico, vốn cũng đã dẫn tới việc Chính phủ Mỹ phải đóng cửa một phần trong 35 ngày.

Mở đầu bài phát biểu, Tổng thống Trump lập tức gửi thông điệp rõ ràng, kêu gọi sự đoàn kết và hợp tác lưỡng đảng nhằm cải thiện tình trạng chia rẽ chính trị sâu sắc hiện nay và xoa dịu bầu không khí xung đột căng thẳng giữa đảng Dân chủ và Cộng hòa.

"Khi kỳ họp mới của Quốc hội bắt đầu, tôi sẽ đứng đây sẵn sàng hợp tác với các ngài để đạt được những thành tựu lịch sử cho toàn thể người Mỹ", ông Trump nói. "Hàng triệu người dân đang theo dõi chúng ta trong căn phòng này, với mong muốn chúng ta không hoạt động như hai đảng phái cách biệt, mà là một quốc gia thống nhất".

Ông Trump phát biểu trước Quốc hội Mỹ. Ảnh: NBCNews

Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh chương trình nghị sự mà ông muốn tiến hành trong phần còn lại của nhiệm kỳ không phải của đảng Cộng hoà, cũng không phải của đảng Dân chủ mà là chương trình của người dân Mỹ. "Chiến thắng không phải cho đảng riêng của chúng ta, mà là cho đất nước này", ông Trump nói trong tiếng vỗ tay của cả các thành viên đảng Dân chủ.

Từ khi tranh cử, ông Trump luôn cho thấy mình là người cứng rắn với phe Dân chủ, song trong Thông điệp lần này, Tổng thống Mỹ kêu gọi sự hợp tác của đảng dân chủ và cho rằng nước Mỹ sẽ đạt được thành tựu lớn từ sự hợp tác này.

"Cùng nhau, chúng ta có thể phá vỡ hàng thập kỷ bế tắc chính trị... Chúng ta sẽ xây dựng liên minh mới, tạo ra các giải pháp mới và khai phá tiềm năng rộng mở của nước Mỹ", ông Trump tuyên bố. "Quyết định nằm ở chúng ta. Chúng ta phải lựa chọn giữa sự vĩ đại hoặc sự bế tắc... Tối nay, tôi yêu cầu các bạn chọn sự vĩ đại".

Mặc dù vậy, khi nhắc tới bức tường biên giới giữa Mỹ và Mexico, ông Trump vẫn nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng một "barrier thông minh, chiến lược và có thể nhìn xuyên thấu" trên biên giới Mỹ với Mexico.

Binh sĩ Mỹ tuần tra dọc biên giới với Mexico. Ảnh: Guardian

"Trong quá khứ, hầu hết người trong khán phòng này đã bỏ phiếu nhất trí xây dựng bức tường, nhưng bức tường đúng đắn ấy chưa bao giờ được xây lên. Tôi sẽ cho xây nó", Tổng thống Trump nói.

Những điểm nhấn đáng chú ý

Trong phần tiếp theo của thông điệp liên bang, Tổng thống Trump ca ngợi những thành tựu quan trọng đã đạt được trong năm vừa qua trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực kinh tế.

Nhờ gói cắt giảm thuế được thực hiện từ cuối năm 2017 cùng với một số chính sách khác, nền kinh tế Mỹ đạt mức tăng trưởng nhanh chóng với số lượng người Mỹ có việc làm đạt mức cao nhất từ trước tới nay, tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất trong lịch sử và tiền lương đang tăng với tốc độ nhanh hơn.

Những người ủng hộ Tổng thống Trump mít tinh cách đây không lâu. Ảnh: EPA

"Nghe thật tuyệt", Tổng thống đáp lại những tràng vỗ tay hưởng ứng khi ông nói tới nền kinh tế Mỹ. "Đất nước chúng ta giàu sức sống, nền kinh tế đang lớn mạnh như chưa từng thấy".

Ông Trump cũng nhắc lại một loạt đạo luật lưỡng đảng được quốc hội thông qua gần đây, bao gồm dự luật nông nghiệp, luật để đối phó với cuộc khủng hoảng thuốc phiện và luật bãi bỏ Obamacare.

Sau khi ca ngợi các thành tựu, ông Trump chỉ trích "các cuộc điều tra đảng phái lố bịch", ám chỉ cuộc điều tra nghi vấn Nga can thiệp bầu cử Mỹ năm 2016, vốn kéo dài nhưng không tìm ra được bằng chứng nào cụ thể.

Liên quan đến chính sách tìm kiếm "sự công bằng" trong thương mại lâu nay, ông Trump tiếp tục kêu gọi lưỡng viện Quốc hội Mỹ trao cho ông thêm nhiều quyền áp đặt thuế quan và biện pháp thương mại cứng rắng hơn với Trung Quốc, cũng như thông qua hiệp định thương mại USMCA (phiên bản mới của NAFTA) ký với Canada và Mexico.

Ông Trump cho biết chính quyền của ông đang thương lượng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để đưa ra một bản thỏa thuận mới nhằm giảm "thâm hụt thương mại kinh niên giữa hai nước".

Tổng thống Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tại cuộc gặp tháng 6-2018. Ảnh: Reuters

Đặc biệt, tại Thông điệp liên bang lần này, ông Trump chính thức công bố chi tiết cuộc gặp thượng đỉnh lần hai với nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un.

Nếu tôi không được bầu làm Tổng thống Mỹ, thì có lẽ giờ đây chúng ta đang chiến tranh lớn với Triều Tiên, khiến hàng triệu người có thể thiệt mạng", ông Trump nói. "Còn nhiều việc phải làm, song quan hệ của tôi và Kim Jong-un rất tốt. Tôi và chủ tịch Kim sẽ gặp nhau ngày 27 và 28-2 ở Việt Nam".

Hai nhà lãnh đạo Mỹ, Triều Tiên từng tiến hành hội nghị thượng đỉnh lần một vào tháng 6 năm ngoái tại Singapore. Hội nghị được đánh giá là bước ngoặt quan trọng nhằm xoa dịu căng thẳng nóng bỏng trên bán đảo Triều Tiên.

Cũng trong Thông điệp liên bang lần này, Tổng thống Mỹ cũng cập nhật chính sách đối ngoại cùng những nỗ lực ngoại giao và quân sự của Mỹ trên toàn thế giới, nhất là ở Afghanistan. 

"Tôi đã đẩy nhanh các cuộc đàm phán để đạt được một thỏa thuận chính trị ở Afghanistan. Quân đội của chúng ta đã chiến đấu tuyệt vời và nhờ vào sự dũng cảm của họ, giờ đây chúng ta bắt đầu thể theo đuổi một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột kéo dài và đẫm máu này", Tổng thống Trump nhấn mạnh.

Thiện Nhân