Ông Võ Lê Nhật, Giám đốc Trung tâm BTDT Cố đô Huế cho biết, ban sóc là lễ phát lịch ngày xưa của triều Nguyễn được tổ chức định kỳ vào cuối năm âm lịch.

Người Việt xưa lấy kinh tế nông nghiệp làm trọng nên quyển lịch đối với đời sống con người có ý nghĩa rất đặc biệt. Xem lịch để theo dõi thời gian, thời tiết mà làm nông vụ, xem lịch để biết được sự thay đổi tiết trời mà ứng phó, phòng tránh thiên tai.

Tái hiện lễ ban sóc triều Nguyễn tại Ngọ Môn Huế vào ngày đầu năm mới 2021.

Lễ ban sóc được tổ chức vào đầu triều Minh Mạng. Hằng năm, sau khi nha Khâm Thiên Giám soạn lịch xong, triều đình tổ chức lễ ban sóc dưới sự điều hành của hai viên ở bộ Lễ và Khâm Thiên Giám. Lịch được tiến vào Hoàng Cung để cho Hoàng gia dùng, lịch được phát cho các quan ở Kinh Thành, ở các địa phương và phân phát lại trong dân chúng sử dụng.

Từ năm Tân Sửu 1841, lần đầu tiên, lễ ban sóc được hoàng đế Minh Mạng chỉ dụ thực hiện ở Ngọ Môn.

Lễ ban sóc trước đây vốn được tổ chức ở sân điện Thái Hòa. Tuy nhiên, bắt đầu vào năm Tân Sửu 1841, lần đầu tiên, lễ ban sóc được hoàng đế Minh Mạng chỉ dụ thực hiện ở Ngọ Môn vì việc ban lịch không chỉ dành cho triều đình sử dụng mà được ban ra đến tận thần dân và để khác với các nghi tiết đại triều được tổ chức ở điện Thái Hòa.

Vào triều Nguyễn, việc ban lịch không chỉ dành cho triều đình sử dụng mà được ban ra đến tận thần dân.
Nghi thức ban sóc (phát lịch).

Trong sách Khâm định Đại nam hội điển sự lệ có chép, vua Minh Mạng định rằng: “Lễ ban sóc có khác với ba tiết lớn. Nay đổi định: từ nay về sau làm lễ ban sóc ở trước cửa Ngọ Môn”.

Sau 180 năm, đúng vào năm Tân Sửu, lễ ban sóc triều Nguyễn đã được Trung tâm BTDT Cố đô Huế tái hiện qua hình thức sân khấu hóa với những trình thức, nghi tiết thuở xưa.

Tặng lịch năm mới cho du khách đến Di sản Huế sau nghi lễ ban sóc.

“Tái hiện lễ ban sóc là tái hiện tinh thần nhân văn của người xưa và là dịp để du khách cùng người dân Huế cùng trải nghiệm với Di sản cố đô Huế trong ngày đầu năm mới”, ông Võ Lê Nhật khẳng định.


Anh Khoa