Theo quyết định này, hành lang trên bờ các tuyến sông, kênh rạch cấp 1 - 2 có chiều rộng 50m mỗi bên; sông rạch cấp 3-4 rộng 30m mỗi bên; rạch cấp 5 - 6 có hành lang bảo vệ là 20m mỗi bên và các kênh rạch chưa được phân cấp kỹ thuật có hành lang 10m mỗi bên. 

Từ khi có quy định này, tình trạng người dân lấn chiếm, xây nhà ở trên hành lang sông rạch đã giảm. Tuy nhiên, các dự án phát triển nhà ở lại đua nhau mọc lên ven sông, bao chiếm toàn bộ hành lang sông rạch. 

Hiện ven các tuyến sông rạch trên địa bàn, đã có hàng trăm dự án bất động sản (BĐS) bám mặt sông, rạch. Chỉ tính riêng trên đoạn sông Sài Gòn từ huyện Nhà Bè về đến quận Thủ Đức, đã có cả chục khu đô thị cùng nhiều dự án BĐS lớn, nhỏ khác bao chiếm mặt tiền sông.

Dự án có công trình phụ trợ xây dựng trên phần đất bảo vệ hành lang sông Sài Gòn.

Tại buổi làm việc của Đoàn Đại biểu Quốc hội với chính quyền thành phố ngày 19-10 vừa qua, đại biểu Trương Trọng Nghĩa đã đặt vấn đề về thực trạng đất ven sông Sài Gòn bị tư nhân hóa do các dự án BĐS dẫn đến tình trạng phá vỡ quy hoạch giao thông đô thị, cảnh quan ven sông và gây bất công cho người dân thành phố. Nhiều đoạn bờ sông, rạch nghiễm nhiên biến thành khu vực của dự án BĐS khiến người dân không thể vào hoặc qua lại. 

Điển hình cho thực trạng này là dự án khu dân cư thấp tầng bám hành lang sông mang tên Thảo Điền Sapphire ở phường Thảo Điền, quận 2. Mặc dù không được cho phép, nhưng chủ dự án vẫn ngang nhiên tiến hành xây dựng các công trình phụ trợ trên phần đất hành lang sông Sài Gòn. Bị phát hiện xây dựng 14 hồ bơi và câu lạc bộ giải trí trái phép ven bờ sông, chủ đầu tư đã bị cưỡng chế tháo dỡ phần hạ tầng lấn chiếm đất hành lang sông và bị xử phạt cả tỷ đồng. 

Nhưng ngay sau đó, chủ dự án và Hiệp hội BĐS thành phố đã đồng loạt có văn bản xin cứu xét theo hướng cho chủ dự án này được sử dụng tạm phần diện tích đất rất lớn thuộc hành lang sông, rạch. 

Trong đó, chủ dự án là Công ty TDS cho rằng, phần đất DN này nhận chuyển nhượng lại của dự án Thảo Điền Sapphire có diện tích hơn 27.018m² theo hình thức sử dụng đất là sử dụng riêng, tiếp giáp đến ranh mép bờ cao sông Sài Gòn. Diện tích đất ở chỉ có 15.232m², chiếm tỷ lệ 56,4% trong khi diện tích đất hành lang bảo vệ bờ sông, rạch lên đến 11.786m², chiếm tỷ lệ 43,6%, gồm đất giao thông, sân bãi, đường đi dạo và công viên cây xanh cảnh quan thuộc hành lang bảo vệ sông Sài Gòn và đất giao thông ven rạch Ông Hóa… 

Do đó DN xin được tạm sử dụng phần đất đã xây công trình phụ trợ trên hành lang ven sông để phục vụ dự án. Cùng lúc, Hiệp hội BĐS cũng lên tiếng đề nghị thành phố xem xét theo hướng cho phép các công trình xây dựng sai phép này được tồn tại để tăng thêm tiện ích cho khu dân cư. Bù lại, Công ty TDS chỉ cần phải nộp lại số lợi được hưởng bằng 50% giá trị phần xây dựng sai phép.

Khi quyết định bảo vệ hành lang sông, rạch được ban hành từ năm 2004 không phát huy hiệu quả bảo vệ đất ven sông rạch, để “chữa cháy” tháng 4 vừa qua thành phố đã tiếp tục ban hành quy định mới về quản lý, sử dụng đất hành lang sông rạch trên địa bàn. 

Theo quyết định này, trên hành lang bảo vệ sông, rạch sẽ được phép xây dựng các công trình công cộng như cảng thủy nội địa, nhà vệ sinh, khu vui chơi - thể thao, nhà giữ xe… hay các cơ sở dịch vụ có thời hạn. Việc cho phép xây dựng công trình tạm trên đất hành lang bảo vệ sông, rạch này càng khiến quy hoạch hành lang sông, rạch trở lên manh mún, chia cắt; biến phần đất ven sông, rạch thành đất của dự án tư nhân, cản trở quy hoạch phát triển giao thông, công viên ven sông của thành phố. 

Nhất là khi đã có chủ đầu tư lên tiếng xin chủ trương làm dự án đại lộ ven sông Sài Gòn theo hình thức đổi đất lấy hạ tầng để giải quyết một phần chuyện kẹt xe, ngập nước của thành phố.

Đ.Thắng