Theo ông Trần Đắc Phu – Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, bệnh liên cầu lợn thường tăng vào những tháng cuối năm và đầu năm âm lịch, là thời gian nhiều gia đình mổ lợn để ăn Tết, nhiều nơi lại có tập tục ăn tiết canh cho may mắn, là nguyên nhân dẫn đến số ca mắc liên cầu lợn tăng lên.

Điều tra các ca bệnh nhiễm liên cầu lợn trên người cho thấy khoảng 70% bệnh nhân mắc liên cầu lợn có ăn tiết canh lợn, còn lại do ăn nem chạo sống, do tiếp xúc, hay do giết mổ lợn bệnh. Một nghiên cứu của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cũng cho thấy, gần 70% bệnh nhân liên cầu lợn có giết mổ, ăn thịt lợn tái, tiết canh. Hiện chưa có bằng chứng bệnh này có thể lây từ người sang người.

“Bệnh diễn biến nhanh và nặng, thời gian điều trị kéo dài với chi phí hàng trăm triệu đồng mỗi ca, nhưng nhiều trường hợp vẫn không qua khỏi hoặc có qua khỏi cũng để lại những di chứng nặng nề.” – Ông Phu lưu ý.

Liên cầu lợn là bệnh lây truyền từ động vật sang người. Bệnh có thể lây truyền trực tiếp cho con người thông qua việc ăn thịt lợn và các sản phẩm từ lợn bệnh, hay lợn mang mầm bệnh chưa nấu chín như tiết canh, nem chua, nem chạo, hoặc do tiếp xúc với mầm bệnh thông qua các tổn thương, trầy xước trên da, nhất là ở những người giết mổ, vệ sinh chuồng trại, chế biến thực phẩm… Phân, chất độn chuồng, các loại thức ăn và nước uống trong chuồng nuôi cũng có thể trở thành nguồn bệnh thứ cấp. Ở nhiệt độ 250C, liên cầu khuẩn lợn sẽ sống được 24 giờ trong bụi và 8 ngày trong phân.

Bệnh nhân bị liên cầu lợn

Nhiều người rất sai lầm khi cho rằng lợn do gia đình nuôi, lợn chăn nuôi thả rông là lợn sạch và có thể ăn tiết canh. Tuy nhiên, các chuyên gia thú y cho biết bất kể giống lợn nào, được chăn nuôi trong điều kiện nào thì vẫn có nguy cơ nhiễm liên cầu lợn. Thông thường, vi khuẩn liên cầu cư trú ở vùng họng của lợn mà không gây bệnh cho con vật, do đó những con lợn này trở thành lợn lành mang mầm bệnh và bệnh chỉ phát ra ở những con lợn có sức miễn dịch yếu. Trong máu và thịt lợn nhiễm liên cầu khuẩn chứa một lượng lớn vi khuẩn. Tỷ lệ mang mầm bệnh liên cầu khuẩn không triệu chứng trong một đàn lợn rất cao: 60%-100%.

Một điều cần được chú ý nữa là, việc giám sát bệnh truyền nhiễm trên lợn của ngành thú y cũng chỉ ra mối liên quan giữa bệnh liên cầu lợn và bệnh tai xanh do hội chứng này làm suy yếu sức đề kháng của lợn, tạo điều kiện cho nhiều loại vi khuẩn cư trú trong cơ thể lợn, trong đó có liên cầu lợn, phát triển mạnh, tăng độc lực và gây bệnh. Những năm gần đây, bệnh lợn tai xanh đã gây dịch tại nhiều địa phương.

Ông Phu cho biết thêm, khi người bị nhiễm liên cầu khuẩn lợn, bệnh diễn biến cực kỳ nhanh chóng, gây sốc nhiễm khuẩn, hôn mê và suy đa tạng. Người nhiễm bệnh liên cầu lợn gồm 3 thể nhiễm trùng huyết, viêm màng não mủ hoặc kết hợp cả hai. Tùy từng thể mà bệnh diễn biến nặng hay nhẹ, có trường hợp ngay từ đầu nhiễm khuẩn đã nặng.

Thời gian ủ bệnh của liên cầu lợn trên người có thể vài tiếng hoặc 4 - 5 ngày. Khi nhiễm liên cầu lợn, người bệnh sốt nóng, sốt lạnh, buồn nôn, nôn và đi ngoài (nhưng không đi nhiều lần) khiến nhiều người lầm tưởng bị rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm. Người bệnh cũng bị đau đầu, ù tai, điếc, cứng gáy, tri giác lơ mơ, xuất hiện các ban hoại tử trên da do nhiễm trùng huyết, viêm màng não mủ. Trường hợp nặng người bệnh có các biểu hiện: Sốc nhiễm độc, trụy mạch, cơ thể lạnh, tụt huyết áp, nhiễm khuẩn huyết cấp tính, rối loạn đông máu nặng, suy hô hấp, suy đa phủ tạng… hôn mê và tử vong.

Nguy kịch vì liên cầu lợn

Bệnh phải sử dụng nhiều biện pháp hỗ trợ như lọc máu, hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn. Bệnh nhân bị liên cầu khuẩn lợn thể viêm màng não mủ có thể phải điều trị ít nhất 3 tuần, có người phải điều trị 2 tháng, với chi phí lên hàng trăm triệu đồng, tùy thuộc di chứng có trầm trọng hay không.

Vì thế, người dân không nên chủ quan vì bệnh có thể gây tử vong nếu điều trị muộn. Tỷ lệ tử vong do nhiễm liên cầu lợn là khoảng 7%, nếu bệnh nhân được cứu sống thì tỷ lệ di chứng cũng tới 40% (thường là điếc không hồi phục).

Một điểm cần lưu ý là sau khi nhiễm liên cầu lợn người bệnh vẫn hoàn toàn có thể mắc lại do bệnh không để lại miễn dịch trong cơ thể. Vì vậy cần duy trì thói quen ăn chín, uống sôi. Hiện chưa có vaccine phòng liên cầu khuẩn lợn cho người. Tuy nhiên, vi khuẩn gây bệnh liên cầu lợn có thể bị tiêu diệt khi thực phẩm được nấu chín kỹ. Vì thế, “người dân không ăn tiết canh và các sản phẩm từ thịt lợn chưa được nấu chín. Khi có biểu hiện mắc bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời”- Cục Y tế dự phòng khuyến cáo.


Thanh Hằng