Khi được hỏi: “Vì sao lại lệ thuộc vào thuốc lá đến vậy? Không sợ mắc các bệnh về tim mạch sao?”, nhiều người vẫn phớt lờ những hậu quả nhãn tiền, đáp: “Bao nhiêu năm rồi vẫn hút, có sao đâu? Người có béo đâu mà sợ mắc bệnh về tim mạch (?!)”. 

Nghe lời giải thích trên, chúng tôi cũng như các y, bác sĩ chuyên khoa về đường hô hấp, tim mạch không khỏi lo ngại, bởi đi kèm với suy nghĩ này là hàng loạt hệ lụy khôn lường.

Theo đánh giá của Bộ Y tế cho thấy, khói thuốc khi vào cơ thể sẽ gây ra một số tác động ngay lập tức lên tim và mạch máu. Trong phút đầu của quá trình hút thuốc nhịp tim bắt đầu tăng lên, có thể tăng tới 30% trong 10 phút đầu hút thuốc. Nhịp tim có thể giảm xuống từ từ nếu tiếp tục hút thuốc, nhưng không bao giờ trở về bình thường nếu chưa ngừng hút.

Hãy nói không với thuốc lá.

Qua tìm hiểu, chúng tôi thấy rằng, từ năm 1940, các nhà khoa học đã phát hiện mối liên hệ giữa hút thuốc lá và nguy cơ bị bệnh tim mạch, dù hút một vài điếu thuốc trong ngày cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Mối liên quan chặt chẽ giữa hút thuốc lá và bệnh tim mạch không chỉ thấy ở cả hai giới trong người trẻ và người già mà còn thấy ở tất cả các chủng tộc.

Vậy nhưng khi dạo quanh một lượt các tuyến phố trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhất là các điểm vui chơi công cộng, bệnh viện không khó để bắt gặp hình người nhiều người phì phèo thuốc lá. Và rồi, trong số này sau khi nhập viện với chứng bệnh xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, thậm chí đột quỵ, hiểu ra thì đã quá muộn.

Tuy chưa có một đánh giá đầy đủ, song thực tiễn cho thấy, chứng xơ vữa động mạch là do tích lũy các chất béo trong động mạch và gây cản trở và làm hẹp các động mạch. Xơ vữa động mạch là nguyên nhân dẫn đến bệnh mạch vành do lớp nội mạch bị phá hủy bởi các hóa chất trong khói thuốc.

Một nghiên cứu trên cộng đồng ở Pháp năm 1991 cho thấy, so với nhóm nữ không hút thuốc, nhóm nữ hút thuốc có nguy cơ mắc xơ vữa động mạch cao gấp 3,9 lần. Hay một nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng, so với nhóm không hút thuốc, nhóm đang hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn gấp 2,8 lần (ở nam) và 3,1 lần (ở nữ). Cùng với đó, các nghiên cứu cũng chỉ ra mối quan hệ nhân quả giữa hút thuốc lá và nhồi máu cơ tim cho dù nghiên cứu được thực hiện trên chủng tộc hay dân tộc nào.

Theo các nghiên cứu trên thế giới, hút thuốc lá còn được xác định là yếu tố nguy cơ nghiêm trọng nhất của bệnh nhồi máu cơ tim ở phụ nữ dưới 50 tuổi. So với người không hút thuốc, nguy cơ mắc bệnh mạch vành tăng lên 1,6 lần ở người đã từng hút thuốc, lên 3 lần ở người hút từ 1-14 điếu/ngày và lên 5,5 lần ở người hút trên 14 điếu thuốc/ngày.

Nguy cơ mắc và chết do bệnh mạch vành ở người hút thuốc cao hơn người hút thuốc từ 2,5 lần đến 75 lần tùy thuộc theo mức độ hút thuốc, theo giới và tuổi.

Đáng chú ý, cùng với nguy cơ mắc và chết do bệnh mạch vành, gây tăng huyết áp, bệnh mạch máu não…, qua khảo sát tại các cơ sở y tế, nguy cơ chết đột ngột do kết dính tiểu cầu, giải phóng những chất catecholamines gây ra huyết khối cấp tính và loạn nhịp tim cũng là vấn đề đáng bàn không của riêng ai. “Các bằng chứng đã khẳng định nicotine ảnh hưởng đến khả năng dẫn truyền của tế bào cơ tim, thể hiện mối quan hệ nhân quả giữa hút thuốc lá với loạn nhịp tim và chết đột ngột”.

Trần Huy