Đến thị trấn Cửa Việt, hỏi cơ sở sản xuất nước mắm Phụng The, ai cũng biết. Bà The quê Cửa Việt, vùng đất một thời nắng gió, đói nghèo đeo bám.

 Sau khi lập gia đình riêng, bà tiếp tục làm nghề biển với gia đình chồng, còn ông Phụng đi bộ đội ở chiến trường Campuchia. “Ông ấy đi biền biệt gần 5 năm đến khi đứa con đầu lên 4 tuổi ông ấy mới trở về”, bà The bùi ngùi nhớ lại. 

Trở về từ chiến trường, với nhiều mảnh đạn còn nằm lại trong thân thể, ông phụ vợ làm lụng nuôi con. Được một thời gian ngắn, khi đứa con thứ hai chào đời chưa tròn tuổi thì cơn bão lớn tháng 9-1985 khiến ngôi nhà cấp 4 vốn xiêu vẹo, bị đổ sập. 

Cuộc sống của hai vợ chồng vì thế càng khó khăn gấp bội. Họ tìm vào Cam Ranh (Khánh Hòa) làm thuê trong một xưởng sản xuất nước mắm. Nhưng rồi hoàn cảnh xa quê, con dại, chồng thường xuyên đau ốm do vết thương tái phát, đã khiến họ bỏ cuộc, trở về...

.Bà The cùng chồng nuôi 5 người con vào đại học nhờ vào việc sản xuất nước mắm ngon nổi tiếng.

Về lại quê, bà The quyết tâm tự làm nước mắm để bán. Ban đầu, bà làm vừa đủ bán ở các chợ trên địa bàn. Về sau, nước mắm bà làm ngon được nhiều người biết đến, mua nhiều, thế là bà tăng số lượng. 

Tháng 4-2013, cơ sở sản xuất nước mắm của bà The được Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm thủy sản tỉnh Quảng Trị công nhận thương hiệu, nhãn mác. 

Bà vay Ngân hàng NN&PTNT tỉnh hơn 20 triệu đồng, đầu tư chế biến 50 tấn nguyên liệu mỗi năm, rồi khi đã lời lãi nhiều hơn, bà đầu tư chế biến nhiều hơn thế, thu lãi ròng bình quân cả trăm triệu đồng mỗi năm..

Năm 2014, thương hiệu nước mắm bà The nổi tiếng cả nước, được Hội Khoa học kỹ thuật Hà Nội bình chọn “Thương hiệu tin dùng Thủ đô”. Cơ sở của bà tạo việc làm cho gần chục lao động, với mức tiền công mỗi tháng từ 2,5-3 triệu đồng/người. 

Từ gánh nước mắm, vợ chồng ông Phụng bà The đã lần lượt nuôi các con vào đại học. Trong đó, hai người làm kế toán sống gần nhà, một người công tác tại Hà Nội, một công tác ở Nhật Bản, còn cậu út đang học năm cuối trường Đại học Y Huế. 

“Nợ nần bây giờ cũng đã trả xong hết cả rồi, tất cả đều nhờ vào việc sản xuất nước mắm, rứa là vợ chồng tui sắp được thảnh thơi rồi”, bà The cười viên mãn.

Sau một ngày làm nước mắm vất vả, bà The ngồi tựa lưng vào thành cửa, tay lật từng trang sổ ghi chép lại rất nhiều bài thơ bà làm tặng chồng con rồi cất giọng đọc ngân nga.  

Trong giọng đọc của bà, thấy cả tấm chân tình của một người mẹ, người vợ trọn đời hi sinh vì chồng con và ý chí mãnh liệt về đổi thay nhờ vào con chữ!

Thanh Bình