Tại hội thảo, các đại biểu tập trung phân tích kết quả rà soát pháp luật của Việt Nam đối với những cam kết trong lĩnh vực đầu tư trong Chương thương mại Dịch vụ - Đầu tư – Thương mại điện tử và phụ lục 8d – Biểu cam kết của Việt Nam về Dịch vụ qua biên giới và Thiết lập (khoản đầu tư), đặc biệt liên quan đến luật đầu tư, các văn bản hướng dẫn, doanh nghiệp, dân sự thương mại, bồi thường Nhà nước, trưng mua trưng dụng, trọng tài thương mại… Về cơ bản kết quả rà soát chỉ ra rằng, pháp luật của Việt Nam cơ bản đã tương thích, nhất là đối với nội dung tự do hóa đầu tư, bảo hộ đầu tư…

Tuy nhiên, vẫn có nhiều nội dung chưa tương thích giữa pháp luật của Việt Nam với các cam kết được nhóm rà soát chỉ ra, cụ thể, thuật ngữ của Pháp luật Việt Nam chưa tương thích chỉ áp dụng riêng cho EVFTA là nhà đầu tư và khoản đầu tư.

Điều kiện đầu tư với nhà đầu tư EU trong các trường hợp có cam kết, trong biểu cam kết cao hơn mức mở cửa hiện tại của Việt Nam. Cam kết không yêu cầu nhà đầu tư EU phải bán lại hoặc định đoạt khoản đầu tư của mình trong các lĩnh vực được liệt kê quy định. Cam kết lĩnh vực nào mở cửa cho nhà đầu tư TPP thì cũng mở cửa tương ứng cho nhà đầu tư EU, nhưng Việt Nam chưa mở cửa TPP, nên đây là rào cản.

Vì vậy, nhóm rà soát cho rằng cần xây dựng văn bản riêng thực thi Hiệp định về đầu tư, gồm các cam kết mở cửa riêng cho nhà đầu tư, ít nhất trường hợp pháp luật Việt Nam chưa tương thích, hoặc mở cửa rộng hơn cam kết, cũng như nguyên tắc, phạm vi về điều khoản giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và quốc gia (ISDS) nhằm tăng cường tính minh bạch, tạo thuận lợi cho thực thi…

Bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập – Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho rằng:“Vấn đề về đầu tư là chủ đề hợp lý, để chúng ta nhìn lại toàn cảnh các vấn đề về thể chế liên quan đến đầu tư của Việt Nam, từ đó đưa ra những đề xuất với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trong việc sửa đổi hệ thống pháp luật chuẩn bị cho việc thực thi Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu, cũng như chuẩn bị điều kiện tốt nhất để doanh nghiệp, nhà đầu tư tận dụng tốt nhất cơ hội từ hiệp định thương mại tự do – EU nói chung, cũng như từ quá trình hội nhập nói riêng”.

Là khu vực có nhiều nhà đầu tư đang hoặc sẽ đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, EU rất quan tâm tới việc thiết lập các tiêu chuẩn về bảo hộ đầu tư cũng như khung khổ pháp lý về môi trường đầu tư ở Việt Nam... Do đó, để tuân thủ các cam kết EVFTA này, Việt Nam sẽ phải có những sửa đổi, điều chỉnh pháp luật và thực tiễn thực thi cho phù hợp.

Do vậy, bà Trang cho rằng, trong chương đầu tư không chỉ tốt hơn cho môi trường đầu tư của Việt Nam, đặc biệt bảo vệ nhà đầu tư của Việt Nam. Với nhu cầu hiện tại của Việt Nam, thì cam kết chính là cải thiện môi trường đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam.

Phan Đức