Chỉ trong thời gian ngắn, hàng ngàn mét vuông đất vườn đang trồng nhiều loại cây cây ăn trái (như măng cụt, đu đủ, mít và quất) và ao nuôi cá của ông Nguyễn Văn Hài ở ấp Long Khánh 2, phường Tam Phước, TP Biên Hòa (Đồng Nai) đã bị kéo xuống sông Đồng Nai. Không chỉ có vậy, tình trạng sụt lún đang đe dọa đến cả những nhà dân ven sông khi có những đoạn bờ sông đã sạt lở tới sát nhà dân. Nguyên nhân chính được người dân địa phương cho biết là do nạn bơm hút cát trái phép diễn ra rầm rộ hàng đêm ở đoạn sông này.

Bà Nguyễn Thị Kim Anh, một người dân ấp Long Khánh 2 cho biết cứ khoảng 19h tối đến 4h sáng hôm sau, tình trạng bơm hút cát bắt đầu diễn ra trên đoạn sông này đông như… họp chợ với máy bơm hút nổ ầm ầm. Lo sợ tình trạng bơm hút cát làm sụt lún căn nhà gần bờ sông, nhiều đêm bà Anh đã dùng đèn pin đứng trên bờ rọi xuống dòng sông la hét xua đuổi các đối tượng bơm hút cát. Song các đối tượng không chịu dời đi mà ngược lại còn pha đèn công suất lớn vào mặt bà và hù dọa lại bà.

Trước nạn khai thác cát trái phép diễn ra rầm rộ, kéo dài, chính quyền các địa phương ven sông Đồng Nai đã tăng cường các biện pháp để ngăn chặn. Nhưng do không có phương tiện chuyên dụng đường sông nên cứ mỗi lần nhận thông tin người dân báo có các đối tượng bơm hút cát trái phép, lực lượng của chính quyền cơ sở cũng chỉ biết đứng trên bờ ra tín hiệu để xua đuổi hoặc báo lực lượng chức năng cấp trên.

Ông Võ Cao Cường, Chủ tịch UBND phường Tam Phước, TP Biên Hòa cho biết, các phường giáp ranh như Phước Tân, Tam Phước, Long Hưng, Long Bình Tân cũng đã phối hợp các biện pháp ngăn chặn và xử lý  cát “tặc” hàng đêm, nhưng thực tế là rất khó vì phương tiện và công cụ hỗ trợ như ca nô chuyên dụng truy bắt các đối tượng không có trong khi các đối tượng khai thác cát trái phép rất manh động.

Do đó nhiều lần lực lượng địa phương chỉ còn biết báo cho Công an tỉnh Đồng Nai và TP Biên Hòa xuống hỗ trợ. Dù vậy, khi Công an xuống hỗ trợ thì các đối tượng đã tăng ga bỏ chạy về phía bờ sông thuộc địa phận quận 9, TP Hồ Chí Minh.

Công an TP Biên Hòa bắt một nhóm khai thác trộm cát trên sông Đồng Nai.

Để ngăn chặn nạn khai thác cát trái phép tại tuyến sông trên, Công an tỉnh Đồng Nai từng lập chuyên án, huy động nhiều lực lượng, trong đó có cả Cảnh sát cơ động để trấn áp. Thậm chí, TP Biên Hòa đã có một “đội phản ứng nhanh” chống bơm hút cát trái phép trên sông Đồng Nai. Nhưng sau khi kết thúc các đợt cao điểm, nạn hút cát trái phép vẫn tái diễn, thậm chí còn rầm rộ hơn.

Trung tá Hoàng Đình Nhật, Đội phó Đội Cảnh sát Kinh tế Môi trường - Công an TP Biên Hòa cho biết, khai thác cát trái phép đem lại lợi nhuận quá lớn khiến các đối tượng đã bất chấp pháp luật, nạn khai thác cát trái phép vẫn phức tạp. Trong khi đó, từ đầu năm đến nay Công an Biên Hòa và Công an tỉnh Đồng Nai đã bắt hơn 40 vụ khai thác cát trái phép trên sông Đồng Nai với hàng chục đối tượng, song các chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe.

Theo Trung tá Hoàng Đình Nhật, theo quy định hiện nay, đa số các đối tượng sau khi bị bắt quả tang khai thác cát trái phép chỉ bị lập hồ sơ xử phạt hành chính nên không đủ sức răn đe. Để xử lý hình sự đối với các đối tượng này cũng là vấn đề không đơn giản. Từ đầu năm đến nay, Công an TP Biên Hòa mới khởi tố hình sự được 1 đối tượng bơm hút cát trái phép.

Để chấn chỉnh tình trạng này, mới đây, đoàn công tác do Thiếu tướng Lê Tấn Tảo, Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường - Bộ Công An làm trưởng đoàn đã tiến hành kiểm tra công tác chấp hành pháp luật về khai thác khoáng sản tại Đồng Nai, trong đó có hoạt động khai thác cát.

Thiếu tướng Lê Tấn Tảo cho biết, Bộ Công an sẽ có kế hoạch mở đợt tấn công các loại tội phạm trong thời gian tới cũng như chỉ đạo các địa phương tấn công tội phạm khai thác khoáng sản và sẽ phối hợp với tỉnh Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh trong việc tấn công loại tội phạm khai thác cát trái phép. Đồng thời sẽ kiến nghị Chính phủ sửa đổi quy định trong việc xử lý hình chính cũng như xử lý hình sự đối với các đối tượng khai thác cát trái phép.

Bảo Sơn