Qua kiểm tra, từ 2-2017, một số hộ dân sinh sống tại khu vực chùa Linh Sơn Tự, phía Tây Nam bãi thải xỉ Nhà máy nhiệt điện Vĩnh Tân phản ánh về tình trạng cây trồng lâu năm và hoa màu bị chết, nước giếng nhiễm mặn làm ảnh hưởng đến đời sống người dân. Qua phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương khảo sát thực tế, lấy mẫu đất, nước, mẫu tro xỉ, nước tưới trong bãi xỉ để phân tích, đánh giá. 

Kết quả phân tích cho thấy hàm lượng Clorua trong nước ngầm của 3/4 hộ dân vượt từ 1,2 lần đến 1,8 lần, hàm lượng Clorua trong 4/5 hồ nước để phục vụ nhu cầu tưới tro, xỉ vượt từ 1,05 lần đến 1,8 lần, đất bị mặn.

Để xác định nguyên nhân, UBND tỉnh thống nhất chọn đơn vị độc lập là Viện Môi trường và Tài nguyên thực hiện nhiệm vụ xác định nguyên nhân của sự việc.

Bãi xỉ nhiệt điện Vĩnh Tân.

Viện Môi trường và Tài nguyên đã kết luận nguyên nhân gây ngập úng cục bộ tại khu vực là do trong năm 2016 lượng mưa tại khu vực này gia tăng đột biến so với các năm từ 2012-2015 nên đã góp phần thúc đẩy nhanh sự ngập úng. Điều kiện tiêu thoát nước ở khu vực kém. 

Hệ thống cống thoát nước bề mặt ngang qua tuyến đường sắt Bắc – Nam không được duy tu bảo dưỡng tốt, cây cối mọc nhiều phía trước miệng cống làm cản trở dòng chảy, giảm năng lực thoát nước từ đó góp phần làm gia tăng mức độ ngập úng tại khu vực.

Do chưa có tuyến kênh thoát lũ ngoại lai ở phía Bắc bãi xỉ nên nước mưa từ trên sườn núi cao đổ xuống không có đường tiêu thoát, bị thấm hết xuống đất làm gia tăng dòng chảy ngầm và mực nước ngầm tầng nông. Sự hình thành bãi thải xỉ làm thay đổi địa hình tự nhiên, thay đổi chế độ dòng chảy bề mặt và dòng chảy ngầm ngang qua khu bãi xỉ dẫn đến sự dồn đọng nước tập trung về khu vực trũng thấp phía Tây bãi xỉ và gây ra ngập úng.

Nguyên nhân làm gia tăng hàm lượng clorua trong các hồ chứa nước của bãi xỉ là do quá trình bốc hơi nước trong thời gian dài từ lượng nước được dùng để trộn ẩm tro và nước tưới giữ ẩm bề mặt bãi xỉ dẫn đến lượng muối bị tích tụ trên bề mặt, khi trời mưa làm trôi lượng muối tích tụ này xuống.

Về nguyên nhân gây nhiễm mặn tại khu vực là do tác động của con người là chính. Quan sát thực tế cho thấy, tại khu vực này dọc theo các tuyến đường mòn phía Tây và phía Bắc bãi xỉ có những đống đất cát có lẫn san hô. Hiện tượng đổ đất ở đây được ghi nhận từ năm 2016 do quá trình thi công các dự án tại Trung tâm Điện lực Vĩnh Tân. Kết quả phân tích 18 mẫu đất cho thấy các mẫu đất đổ đống có giá trị PH từ 6,04 – 9,05, hàm lượng clorua (Cl–) từ 25 – 2235mg/kg, độ mặn từ 0,22 – 1,43‰.

Về nguyên nhân cây trồng trong khu vực bị chết là do ngập úng, đa số cây Trôm của 5 hộ dân (với diện tích trồng khoảng 4,63 ha) đều có hiện tượng trụi lá, khô cành. Tất cả những cây Trôm có dấu hiệu bị chết hoặc hư thối bộ rễ đều ở những khu vực bị ngập úng cục bộ, chủ yếu là vùng đất thấp phía Tây – Tây Nam gần bãi thải xỉ.

Sở TN&MT tiếp tục báo cáo, kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương và đề nghị Tổng Công ty Phát điện 3 thực hiện các giải pháp để hạn chế tình trạng ngập úng, ngăn ngừa việc nhiễm mặn nước dưới đất, nước mặt trong khu vực...

Bình Ninh