Sự việc trở nên “nóng” hơn khi UBND tỉnh Bắc Ninh có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ, qua đó đề nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công an điều tra làm rõ những cá nhân liên quan. Để hiểu rõ hơn về sự việc này, nhóm phóng viên Báo CAND đã về Bắc Ninh để ghi nhận thực tế.

Từ việc bất đồng quan điểm trong thực hiện dự án

Sông Cầu chảy qua địa phận hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang có chiều dài 69km. Năm 2014, trên địa bàn Bắc Ninh có 3 dự án nạo vét, duy tu luồng đường thuỷ nội địa kết hợp tận thu sản phẩm (2 dự án trên sông Đuống, 1 dự án trên sông Cầu) do Cục Đường thuỷ nội địa, trực thuộc Bộ Giao thông Vận tải làm chủ đầu tư.

Tuy nhiên trong quá trình triển khai dự án đã xảy ra việc lợi dụng thực hiện dự án để khai thác cát trái phép gây bức xúc trong nhân dân. Ảnh hưởng nghiêm trọng xảy ra vào ngày 1- 3- 2016, tại vị trí K74+400 đến K 74+500 đê Hữu Cầu khi bờ, bãi sông bị sạt lở theo chiều dài khoảng 50m, ăn sâu vào bãi từ 5- 10m, vị trí sạt lở cách chân đê 25cm.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến sự việc này là do Công ty cổ phần Trục vớt luồng hạ lưu triển khai thi công dự án trên từ km 1+000 đến km30+000 thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang. Để khắc phục sự cố, tỉnh Bắc Ninh phải chi 30 tỷ đồng từ nguồn kinh phí của tỉnh. Trước khi việc sạt lở nghiêm trọng trên xảy ra, từ năm 2015 đến nay, tỉnh Bắc Ninh đã không cấp phép cho đơn vị nào thực hiện dự án trên.

Tuy nhiên từ tháng 11- 2016 đến nay, trên địa bàn sông Cầu thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang đã xuất hiện trở lại việc thực hiện dự án trên, gây mất an ninh trật tự tại các xã: Việt Thống, Quế Tân, Phù Lương, Phù Lãng (huyện Quế Võ, Bắc Ninh). Các tàu hút cát cả ngày lẫn đêm, trung bình có khoảng 40 tàu thực hiện.

Trước sự việc trên, ngày 29-11-2016, UBND tỉnh Bắc Ninh đã có Văn bản số 374/UBND-NN.TN gửi lãnh đạo Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ đạo Cục Đường thuỷ nội địa (chủ đầu tư) và UBND tỉnh Bắc Giang (đơn vị cho phép triển khai dự án) dừng ngay việc thực hiện dự án trên.

Một tàu chở cát trên sông Đuống.

Bộ TN&MT, Bộ NN&PTNT có văn bản hồi âm đề nghị Bộ GTVT làm việc với UBND tỉnh Bắc Ninh và UBND tỉnh Bắc Giang để cùng chỉ đạo thực hiện. Bộ GTVT giao cho Cục Đường thuỷ nội địa làm việc với UBND hai tỉnh.

Ngày 1-3-2017, Cục Đường thuỷ nội địa có Văn bản số 226 gửi UBND tỉnh Bắc Ninh và UBND tỉnh Bắc Giang đề nghị hai tỉnh tạo điều kiện cho Công ty cổ phần Trục vớt luồng hạ lưu triển khai thực hiện dự án để sớm đưa vào quản lý, khai thác. Ngày 22-2-2017, Bộ GTVT có Văn bản số 1689/BGTVT-KCHT do Thứ trưởng Nguyễn Nhật kýgửi UBND tỉnh Bắc Ninh và UBND tỉnh Bắc Giang đề nghị tạo điều kiện hỗ trợ những vị trí chưa đảm bảo chuẩn .

Đến việc Chủ tịch UBND tỉnh và nhiều lãnh đạo sở, ngành bị đe dọa

Sự việc này trở nên “nóng” vào ngày 9-3-2017, khi UBND tỉnh Bắc Ninh có Văn bản số 55/UBND-NN.TN do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Hữu Thành (ký thay Chủ tịch UBND tỉnh) ký gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ GTVT phản ánh: Văn bản số 1689 do Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Nhật ký và Văn bản số 266 của Cục Đường thuỷ nội địa là không đúng tinh thần buổi làm việc giữa Bộ trưởng Bộ GTVT với Tỉnh uỷ, UBND tỉnh Bắc Ninh về việc thực hiện dự án nạo vét luồng đường thuỷ nội địa kết hợp tận thu sản phẩm các đoạn từ km1+000 đến km30+000 trên sông Cầu.

Từ phản ánh này, UBND tỉnh Bắc Ninh đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ trưởng Bộ GTVT thực hiện sơ kết đánh giá việc triển khai thực hiện dự án trên theo Thông báo số 357/TB-VPCP ngày 6-11-2015 của Thủ tướng Chính phủ. Riêng tỉnh Bắc Ninh đề nghị không cho tiếp tục triển khai dự án trên. 

Tại văn bản này, UBND tỉnh Bắc Ninh đề nghị Thủ tướng Chính phủ “Chỉ đạo Bộ Công an vào cuộc điều tra nguyên nhân sự việc, điều tra các cá nhân từ Trung ương đến địa phương đứng sau bảo kê, đe dọa cán bộ chuyên môn, lãnh đạo Sở và Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh làm sự việc ngày càng trở nên nghiêm trọng”.

Lập Ban chuyên án để điều tra sự việc

Để hiểu rõ hơn về tình trạng khai thác cát trái phép trên địa bàn Bắc Ninh, chiều 16-3, phóng viên Báo CAND đã làm việc với Công an tỉnh Bắc Ninh. Thượng tá Nguyễn Văn Long, Phó Giám đốc Công an tỉnh cho biết, hoạt động khai thác cát trái phép trong thời gian qua trên địa bàn do hai dạng đối tượng thực hiện. 

Đối tượng thứ nhất là các cá nhân mua sắm tàu, thuyền và các dụng cụ để tổ chức khai thác cát trái phép, số đối tượng này thường hoạt động lén lút. Đối tượng thứ hai và cũng là đáng chú ý hơn, đó là các công ty được núp dưới vỏ bọc thực hiện các dự án nạo vét, duy tu, khơi thông luồng tuyến thủy nội địa để tổ chức khai thác cát bừa bãi. 

Hoạt động khai thác cát trái phép trên gây sạt lở nghiêm trọng đến hệ thống đê, kè, làm mất an ninh trật tự, an toàn hệ thống đê điều nhất là khi mùa mưa bão đang đến gần gây bức xúc trong nhân dân.

Những năm qua, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Ninh đã chỉ đạo Công an tỉnh phối hợp với các sở, ngành hữu quan đấu tranh quyết liệt với hoạt động khai thác cát trái phép. 

Kết quả, từ năm 2014 đến nay, lực lượng Công an tỉnh đã bắt giữ 102 vụ khai thác cát trái phép, nộp Kho bạc Nhà nước trên 3,5 tỷ đồng. Đáng chú ý, trong số này, cơ quan CSĐT Công an tỉnh cũng đã khởi tố và đề nghị Viện kiểm sát cùng cấp truy tố 2 đối tượng trong một vụ khai thác cát trái phép trên địa bàn huyện Quế Võ.

Cũng theo đồng chí Phó Giám đốc Công an tỉnh, tính đến trước ngày 10-3-2016, trên 3 tuyến sông thuộc địa bàn tỉnh (sông Đuống, sông Cầu và sông Thái Bình) có 6 công ty được cơ quan chức năng đồng ý cho thực hiện dự án nạo vét duy tu luồng đường thủy nội địa, kết hợp tận thu khoáng sản có địa điểm, vị trí khai thác cụ thể.

Tuy nhiên từ năm 2015 đến nay, trên tuyến sống Đuống, các dự án đều đã tạm thời bị đình chỉ hoạt động. Trên tuyến sông Cầu, hiện chỉ còn một dự án được Bộ GTVT cấp giấy phép hoạt động thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang. 

Đề cập đến vấn đề trên, ông Nguyễn Hữu Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cũng khẳng định, tình trạng khai thác cát trái phép thời gian qua trên địa bàn Bắc Ninh khiến người dân rất bức xúc. Trước nạn khai thác cát trái phép diễn biến phức tạp, thời gian qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường công tác kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm.

Mới đây, trong hai ngày 10 và 13-3, lực lượng Công an đã bắt giữ được 6 tàu khai thác cát trái phép. “Đối với các vụ khai thác cát trái phép, quan điểm của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bắc Ninh là phải xử lý thật nghiêm”, ông Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh.

Ngày 16-3, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu Bộ Công an khẩn trương điều tra, xác minh làm rõ việc các đối tượng đứng sau bảo kê, đe dọa cán bộ, lãnh đạo sở, ngành và Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, báo cáo kết quả lên Thủ tướng Chính phủ trong tháng 3. Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 20-3 về việc thực hiện dự án nạo vét luồng đường thủy nội địa quốc gia kết hợp tận thu sản phẩm trên sông Cầu.

Chiều 16-3, lãnh đạo UBND tỉnh Bắc Ninh và đại diện lãnh đạo một số sở, ngành hữu quan của tỉnh đã tiếp xúc, trao đổi, thông tin với phóng viên báo chí một số nội dung có liên quan đến Công văn số 55/UBND-NN.TN ngày 9-3-2017 của UBND tỉnh gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ GTVT về việc đề nghị tiếp tục tạm dừng triển khai thực hiện dự án nạo vét, khơi thông luồng đường thủy nội địa, kết hợp tận thu sản phẩm trên sông Cầu.

Trong đó có nội dung đề cập đến việc đề nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an vào cuộc điều tra nguyên nhân sự việc, điều tra các cá nhân từ Trung ương đến địa phương đứng sau bảo kê, đe dọa cán bộ chuyên môn, lãnh đạo sở, ngành và Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh.

Tại buổi tiếp xúc phóng viên báo chí, ông Nguyễn Hữu Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết, sau khi xảy ra sự việc trên, Công an tỉnh cũng đã tiếp nhận thông tin và lập Ban Chuyên án tiến hành điều tra, xác minh xử lý nghiêm đối tượng có hành vi vi phạm liên quan. Khi nào có kết quả, Công an tỉnh sẽ thông báo cụ thể để các phóng viên biết để thông tin trước công luận.

Nguyễn Hưng – Trần Huy