Trước đó, các lực lượng chức năng đã ngăn chặn, yêu cầu chấm dứt mọi hoạt động vi phạm di tích nhưng hành vi này vẫn tái diễn trong đêm ngày 13-9-2016. Sau đó, am thờ đã được tôn lên cao lên 70cm so với trước.

Ngày 22-9-2016, ông Ngô Văn Quý - Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã ký văn bản chỉ đạo, yêu cầu đảm bảo công tác an ninh trật tự, bảo vệ khu vực gò Kim Châu. Đồng thời, UBND TP Hà Nội giao Chủ tịch UBND quận Đống Đa chủ trì, phối hợp với Sở VH-TT, Công an TP Hà Nội, Sở Xây dựng, Ban Tôn giáo thành phố xây dựng và thực hiện ngay phương án đảm bảo công tác an ninh, trật tự, giải quyết triệt để tình trạng xâm hại di tích, giải tỏa, chấm dứt hoạt động xây dựng trái quy định tại khu vực gò Kim Châu trong tháng 10-2016.

Hiện trường gò Kim Châu, Hồ Văn ngày 12-10.

Ngày 29-9, tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, UBND quận Đống Đa phối hợp với Sở VH-TT Hà Nội và các đơn vị liên quan đã tổ chức cuộc họp để đi đến thống nhất: Giao UBND phường Quốc Tử Giám chủ trì xử lý công trình xây dựng không phép trên gò Kim Châu theo đúng quy định. Hoàn thành trước ngày 10-10-2016. Tuy nhiên, đến ngày 11-10, theo ghi nhận của phóng viên Báo CAND, công trình xây dựng trái phép tại khu vực Hồ Văn vẫn tồn tại.

Chia sẻ thông tin với báo chí, bà Đỗ Thị Tám, Phó Giám đốc Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết thêm, tại gò Kim Châu đã tồn tại một bát hương thờ, do cụ Nguyễn Thị Huỳnh (thường gọi là cụ Hội) một người dân sống gần di tích đặt để hương khói cho những người xấu số từng chết đuối tại Hồ Văn...

Gò Kim Châu nằm trong Hồ Văn.

Dù đặt bát hương nhưng cụ Hội không có hành động gì thể hiện những sinh hoạt mê tín dị đoan. Ngày rằm, mùng một, cụ chỉ ra đó thắp hương, tranh thủ dọn rác ven hồ. Mỗi khi làm việc đó cụ đều xin phép. Cách đây vài tháng, tuổi cao sức yếu, cụ Hội qua đời. Việc một số người dân tự ý vận chuyển nguyên vật liệu vào để xây dựng điện thờ là hành vi trái phép, xâm phạm nghiêm trọng di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Do nguyên nhân khách quan, khu vực Hồ Văn từng thuộc nhiều đơn vị khác quản lý như Công ty công viên cây xanh Hà Nội, BQL Dự án Hà Nội... Năm 2006, Hồ Văn mới được giao về Trung tâm. Vì thế, việc tồn tại một am thờ nhỏ trước đó là tự phát. Nay nhân dân muốn cải tạo thành nơi thờ cúng tâm linh.

Hồ Văn tức hồ Minh Đường, dân gian thường gọi là Hồ Giám nằm phía nam, trước mặt Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Giữa hồ có gò Kim Châu. Từ thời Nguyễn về trước, trên gò dựng Phán Thuỷ đường, là nơi diễn ra các buổi bình văn thơ của nho sĩ trong kinh thành xưa. Theo ý đồ kiến trúc, đây vốn là  “tiểu minh đường” của Văn Miếu, là một bộ phận khăng khít của toàn bộ công trình kiến trúc chung Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Bên cạnh đó, trong hồ sơ di tích quốc gia đặc biệt này không có hạng mục điện thờ tại gò Kim Châu.
Cảnh Thảo