Từ tháng 5-2015 đến tháng 11-2015, 19 chủ nuôi gấu trên địa bàn tự nguyện chuyển giao an toàn 33 cá thể gấu về Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc. Đây là địa phương đầu tiên trong cả nước hoàn thành việc chuyển giao gấu theo chỉ đạo của Chính phủ.

Từ năm 2007, Tổ chức Động vật châu Á bắt đầu thu thập chứng cứ việc các trang trại chích hút và bán mật gấu trái phép cho du khách du lịch, nhất là người Hàn Quốc. Từ những thông tin thu thập được, năm 2010, Tổ chức Động vật châu Á phối hợp với Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ninh thực hiện một chiến dịch nâng cao nhận thức để thu hút sự ủng hộ của cộng đồng, chính quyền và du khách trong việc phản đối nạn nuôi nhốt gấu lấy mật. 

Một số hình ảnh cứu hộ gấu tại Quảng Ninh.

Sau 5 năm vận động, Văn phòng Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo chuyển giao toàn bộ số gấu trên địa bàn Quảng Ninh về Trung tâm Cứu hộ gấu ở Vườn quốc gia Tam Đảo. Sau khi có chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải, UBND tỉnh Quảng Ninh cấp trên 200 triệu đồng vận động các chủ nuôi gấu trả gấu về khu bán hoang dã của Trung tâm Cứu hộ gấu. Đến nay, 33 cá thể gấu nuôi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh được cứu hộ an toàn, di trú về chăm sóc tại Trung tâm Cứu hộ gấu ở Vườn quốc gia Tam Đảo.

Theo Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, công tác cứu hộ toàn bộ số gấu về Tam Đảo gặp nhiều khó khăn vì địa bàn 19 hộ nuôi gấu nằm rải rác, có 5 hộ nuôi gấu đoàn phải đến hai lần mới cứu được toàn bộ số gấu. Trong số 33 cá thể gấu được cứu hộ, có một cá thể đã tử vong do bị u não. 9 cá thể trong số 32 cá thể gấu còn lại đang được cách ly, 20 cá thể gấu đã được bác sĩ thú y khám sức khỏe và đang điều trị để hồi phục. Các cá thể gấu đang được chăm sóc với chế độ dinh dưỡng tốt và cơ chế phục hồi vận động, khả năng hoang dã của loài gấu. Một số cá thể gấu được ghép đôi và thích nghi cao với cuộc sống hoang dã, đảm bảo sức khỏe và khả năng vận động. 

Được biết, hành trình thuyết phục người dân giao nộp 33 cá thể gấu cuối cùng của Quảng Ninh gặp nhiều khó khăn trở ngại. Nhiều hộ gia đình không giao nộp gấu vì họ nuôi như thú cưng trong nhà và không hút mật gấu. Họ đưa ra nhiều lý do để không phải giao nộp. Tuy nhiên, do có sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương và cả của tỉnh, sự kiên trì thuyết phục của cán bộ kiểm lâm, cá thể gấu cuối cùng được chủ hộ tự nguyện giao nộp vào ngày 30-10-2015. 

Theo ông Đặng Huy Hậu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh, cứu hộ gấu là một việc quan trọng, nhưng vấn đề cần thiết hơn là con người cần bảo vệ một môi trường sinh thái cân bằng, để những động vật hoang dã được sống với thiên nhiên hoang dã. Trong thời gian qua, các đơn vị liên quan rất nỗ lực trong việc thực hiện di chuyển toàn bộ các cá thể gấu trên địa bàn tỉnh về Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam. Đồng chí đề nghị Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam tiếp tục duy trì và triển khai hiệu quả công tác chăm sóc gấu, giúp các cá thể gấu có điều kiện sống phù hợp, tốt nhất.

Theo Tổ chức Động vật châu Á, Việt Nam là một trong các quốc gia dẫn đầu trong việc bảo vệ các loài gấu châu Á. Từ thành công trong việc cứu hộ gấu ở tỉnh Quảng Ninh, có thể sớm chấm dứt hoạt động của các trại gấu trên toàn quốc. Từ việc này, cần rút ra những bài học. Đó là, phải làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, răn đe dựa trên các quy định của pháp luật và đưa ra những biện pháp cứng rắn, kiên quyết để đạt được kết quả. Cần có sự chỉ đạo thống nhất, quyết liệt từ Trung ương tới địa phương và những cán bộ thực thi nhiệm vụ. 

Đối với các chủ gấu, ngoài các biện pháp mạnh, cần có hình thức động viên hợp lý để họ tự nguyện giao nộp gấu, đưa gấu trở về sống trong thiên nhiên hoang dã vốn là “nhà” của chúng. Sau khi tổng kết những kinh nghiệm từ Quảng Ninh, Tổng cục Lâm nghiệp sẽ rà soát công tác cứu hộ gấu, tiến tới xóa sổ nạn nuôi nhốt gấu trên toàn quốc vào năm 2020. Qua đó góp phần bảo vệ loài động vật quý hiếm này khỏi nguy cơ tuyệt chủng, bảo vệ môi trường, cân bằng hệ sinh thái.

H.Đ.