Đài thiên văn Nha Trang dự kiến mở cửa đón khách tham quan trong tháng 10 năm nay. Đây sẽ là Đài thiên văn đầu tiên ở Việt Nam vừa là phương tiện nghiên cứu khoa học và cũng vừa là điểm tham quan cho du khách có niềm đam mê, yêu thích vũ trụ. 

Đài thiên văn Nha Trang xây dựng tại khu vực Hòn Chồng, có hình dáng tòa tháp hình khối trụ cao năm tầng với mái vòm nửa hình cầu. Bên trong là những khối nhà làm việc, dọc theo hành lang từ cầu thang lên các tầng trưng bày những hình ảnh mới lạ, sinh động về các chòm sao và các hiện tượng trong vũ trụ... Tầng trên cùng có mái vòm nửa hình cầu đặt kính thiên văn quang học với đường kính 0,5m, đến thời điểm này là kính thiên văn hiện đại, lớn nhất ở Việt Nam.

Đài thiên văn Nha Trang.

Theo TS Nguyễn Thị Hoàng Anh, Phó trưởng Đài thiên văn Nha Trang, đây là kính thiên văn quang học phản xạ do Công ty Marcon – một doanh nghiêp ở Italia, nổi tiếng về cơ khí thiết kế và chế tạo. Cấu trúc dẫn động của kính được đồng bộ với mái vòm điều khiển tự động.

Nét nổi bật của kính thiên văn quang học phản xạ gồm hai gương cầu Bolic sơ cấp và thứ cấp, trên kính trang máy ảnh cùng bộ phân tích phổ có độ phân giải hình ảnh và quang phổ cao trong vùng bước sóng rộng. Một số nghiên cứu sẽ được thực hiện trên hệ kính này như: quan sát những sao biến quang để thực hiện nghiên cứu khí quyển; đo phổ vạch của các vì sao để thu thập thông tin về loại sao, tốc độ quay và độ lớn từ trường trên bề mặt sao; đo vận tốc xuyên tâm của sao chủ để tìm kiếm ngoại hành tinh; đo tốc độ quay của một số hành tinh; nghiên cứu hình thái của các thiên hà; tìm kiếm thiên thể gần Trái đất, siêu tân tinh hay phát xạ quang đi kèm với những bùng phát vô tuyến nhanh…

Cùng với kính thiên văn quang học, một nhà chiếu hình vũ trụ với 61 chỗ ngồi trên diện tích sàn hơn 340m2 được thiết kế như rạp chiếu phim, nhưng nét khác biệt là màn hình nhà chiếu phim dạng mái vòm với đường kính 9m. Những hình ảnh cũng như những thước phim được trình chiếu lên màn hình bởi hệ thống 6 máy chiếu độ phân giải cao lắp đặt 4 hướng Đông – Tây – Nam – Bắc mang lại hiệu ứng 3D rất chân thực về bầu trời và các vì sao.

Những thước phim được trình chiếu về hệ mặt trời, sao thủy, sao kim, sao thổ… cùng với sự hình thành các hiện tượng trong thiên văn, khám phá vũ trụ. Đài thiên văn Nha Trang cũng là nơi cung cấp kiến thức về thiên văn học, giải thích một số hiện tượng thiên văn về sự phân định các mùa trong năm, sự thay đổi vị trí các thiên thể trên bầu trời, các hiện tượng quen thuộc như nhật thực và nguyệt thực...

PGS, TS Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam cho biết, Đài thiên văn Nha Trang đảm nhiệm nghiên cứu cơ bản về vật lý thiên văn quang học và phổ biến kiến thức về khoa học vũ trụ, kết hợp hỗ trợ đào tạo, giảng dạy và nâng cao chất lượng nhân lực trong lĩnh vực vật lý thiên văn và vũ trụ, đồng thời hợp tác nghiên cứu với các nhóm nghiên cứu cùng lĩnh vực ở trong và ngoài nước. Trong thời gian đầu sau khi hoạt động, Đài thiên văn Nha Trang tổ chức phổ biến kiến thức về thiên văn phục vụ cộng đồng ở khu vực miền Trung để hướng tới thành lập câu lạc bộ thiên văn thu hút những bạn trẻ yêu thích thiên văn.

Tỉnh Khánh Hòa đã quyết định đưa Đài thiên văn Nha Trang vào lịch trình những tour du lịch đến Nha Trang.

Hữu Toàn