Đây là số liệu vừa được gửi đến Quốc hội trong báo cáo về công tác phòng, chống tham nhũng của Thanh tra Chính phủ. Bên cạnh tỷ lệ xử lý có vẻ tích cực hơn, tình hình tham nhũng được nhận định là vẫn diễn biến phức tạp, với thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn.

Được biết, từ 16 vụ án tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp thuộc diện Ban Chỉ đạo theo dõi, chỉ đạo, cơ quan điều tra các cấp đã điều tra và khởi tố mới một số vụ án nằm trong vụ án Vũ Quốc Hảo và đồng phạm nâng tổng số các vụ án đã khởi tố thành 21 vụ. Tòa án đã đưa ra xét xử sơ thẩm 5 vụ án, bao gồm vụ Vũ Quốc Hảo và đồng phạm (đã xét xử 2/5 vụ); vụ án Dương Chí Dũng và đồng phạm; vụ án Huyền Như và đồng phạm; vụ án Vũ Việt Hùng và đồng phạm; vụ án Nguyễn Đức Kiên và đồng phạm. 5 vụ án trên cũng đã được xét xử phúc thẩm. 

Vụ án Dương Chí Dũng và đồng bọn là một trong những án tham nhũng lớn được đưa ra xét xử trong năm 2015.

Viện Kiểm sát đã có cáo trạng truy tố 6 vụ án, gồm vụ Vũ Quốc Hảo và đồng phạm (có cáo trạng 2/5 vụ); vụ án Nguyễn Đức Kiên và đồng phạm; vụ án Dương Thanh Cường và đồng phạm; vụ án Lâm Ngọc Khuân và đồng phạm; vụ án xảy ra tại Ngân hàng NN&PTNT chi nhánh 7, TP Hồ Chí Minh. Cơ quan điều tra đã kết luận điều tra đề nghị truy tố 4 vụ án: Vụ án Dương Thanh Cường và đồng phạm; vụ án Lâm Ngọc Khuân và đồng phạm; vụ án xảy ra tại Ngân hàng NN&PTNT chi nhánh 7, TP Hồ Chí Minh; vụ án xảy ra tại Công ty TNHH MTV Thương mại dầu khí Đồng Tháp. Còn 7 vụ đang điều tra.

Báo cáo cũng cho biết, qua công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, ngành Thanh tra đã phát hiện 100 vụ, 172 đối tượng có hành vi tham nhũng và liên quan đến tham nhũng với số tiền 40,7 tỷ đồng. Tòa án nhân dân các cấp đã xét xử sơ thẩm 260 vụ, 577 bị cáo về các tội danh tham nhũng, trong đó tỷ lệ tội phạm nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng chiếm 41,6%; số bị cáo được hưởng án treo, cải tạo không giam giữ chiếm 18,5%. Đặc biệt, có 7 bị cáo bị tuyên phạt mức án tử hình, tù chung thân.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phát hiện và xử lý hành vi tham những còn những khó khăn, do đây là vụ án phức tạp, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, thường có nhiều người tham gia và có sự câu kết chặt chẽ với nhau. Đối tượng phạm tội thường là người có trình độ, thủ đoạn tinh vi, việc thu thập, đánh giá chứng cứ gặp nhiều khó khăn, dẫn đến việc điều tra, truy tố, xét xử một số vụ án bị kéo dài.

Báo cáo cũng cho biết, việc xác định hành vi phạm tội, mức độ tham gia của từng bị cáo và những vấn đề liên quan trách nhiệm bồi thường dân sự của từng bị cáo là rất khó khăn, liên quan đến nhiều lĩnh vực, nên trong một số trường hợp đã vi phạm thời hạn giải quyết. Một số tội phạm về tham nhũng như tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ”, “Lạm quyền trong khi thi hành công vụ”, “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”,... có cấu thành tội phạm tương đối giống nhau; một số dấu hiệu định khung hình phạt trong các tội về tham nhũng, chức vụ hiện nay chưa có quy định rõ ràng. Đây là nguyên nhân cơ bản dẫn tới việc trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, kéo dài thời gian giải quyết vụ án.

Tình hình tham nhũng được nhận định vẫn diễn ra phức tạp, nhũng nhiễu trong khu vực công còn nhiều, biểu hiện qua nạn hối lộ, lót tay, chạy chọt khi giao dịch với các cơ quan công quyền. Đã xuất hiện tình trạng tham nhũng có tính lợi ích nhóm trong một số lĩnh vực. Qua kết quả phát hiện, xử lý cho thấy tính chất tham nhũng ngày càng phức tạp, thủ đoạn tinh vi hơn, phạm vi, tính có tổ chức của các vụ việc, vụ án tham nhũng rõ nét hơn. Một số vụ án tham nhũng gây hậu quả rất nghiêm trọng, một số vụ có yếu tố nước ngoài, phần nào ảnh hưởng đến nhìn nhận của quốc tế về tình hình tham nhũng ở Việt Nam.

Vũ Hân