Tại buổi làm việc, Thượng tá Vũ Xuân Dương - Chánh văn phòng Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Điện Biên đã tống đạt và bàn giao quyết định đình chỉ điều tra bị can cho bà Đặng Thị Nga (80 tuổi) và hai con trai là Trịnh Công Hiến (54 tuổi) và Trịnh Huy Dương (47 tuổi) cùng có HKTT tại trú tại khối Sơn Thủy, thị trấn Tuần Giáo, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên.

Trước đó, ngày 4-10-2016, Viện KSND tỉnh Điện Biên nhận được đơn kêu oan đứng tên bà Đặng Thị Nga trong vụ án “Giết người”. Nạn nhân là ông Trịnh Huy Tùng (chồng bà Nga) bị phát hiện tử vong ngày 18-9-1989 tại thị trấn Tuần Giáo, huyện Tuần Giáo, nhưng đến nay các cơ quan tố tụng vẫn chưa có kết luận về hành vi đã khởi tố đối với bà và hai con trai là Trịnh Công Hiến và Trịnh Huy Dương.

Ngay sau khi nhận được đơn, lãnh đạo Viện KSND tỉnh và Thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên đã khẩn trương tổ chức họp bàn giải quyết đơn của bà Nga. Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị nghiệp vụ triển khai phối hợp truy tìm, thu thập các tài liệu của hồ sơ vụ án, tìm gặp, yêu cầu các cán bộ đã từng tham gia giải quyết vụ án báo cáo quá trình giải quyết nhằm làm rõ kết quả điều tra, truy tố, xét xử để có cơ sở trả lời đơn kêu oan của bà Nga. 

Qua tài liệu của hồ sơ vụ án đang lưu giữ tại Cơ quan điều tra Công an tỉnh, Viện KSND tỉnh Điện Biên và kết quả kiểm tra quá trình tố tụng của vụ án được tóm tắt như sau:

Hồi 16h ngày 18-9-1989, bà Đặng Thị Nga ra giếng của gia đình để múc nước thì phát hiện thi thể của ông Trịnh Huy Tùng ở dưới giếng, bà Nga đã báo cho cơ quan chức năng để giải quyết. 

Căn cứ kết quả khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, Công an huyện Tuần Giáo ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự và khởi tố bị can đối với Đặng Thị Nga về tội “Giết người” theo điều 101, Bộ Luật hình sự năm 1985. 

Ngày 9-10-1989, VKSND huyện Tuần Giáo có Quyết định chuyển vụ án lên cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Lai Châu giải quyết theo thẩm quyền. Ngày 26-10-1989, Phòng Cảnh sát điều tra, Công an tỉnh Lai Châu ra Quyết định khởi tố bị can đối với Trịnh Công Hiến và Trịnh Huy Dương về tội “Giết người” theo điều 101, Bộ Luật hình sự năm 1985. 

Ngày 23-11-1989, Công an tỉnh Lai Châu lập biên bản bắt tạm giam đối với Hiến, Dương. Sau khi kết thúc điều tra, hồ sơ được chuyển sang Viện KSND tỉnh Lai Châu để đề nghị truy tố. 

Ngày 25-1-1990, Viện KSND tỉnh Lai Châu đã có cáo trạng truy tố Trịnh Công Hiến, Trịnh Huy Dương về tội “Giết người” theo điểm a, khoản 1, điều 101 và truy tố Đặng Thị Nga về tội “Che giấu tội phạm” theo khoản 1, điều 246, Bộ Luật hình sự năm 1985.

Ngày 12-4-1990, TAND tỉnh Lai Châu đã xét xử sơ thẩm tuyên phạt bị cáo Trịnh Công Hiến 18 năm tù và Trịnh Huy Dương 12 năm tù về tội “Giết người” theo khoản 1, điều 101 và tuyên phạt bị cáo Đặng Thị Nga 3 năm tù cho hưởng án treo, thời gian thử thách là 36 tháng về tội “Che giấu tội phạm” theo điều 246, Bộ Luật hình sự năm 1985 (tại phiên tòa xét xử các bị cáo đều nhận tội)

Ngày 14-4-1990, bị cáo Trịnh Công Hiến có đơn kháng cáo với nội dung xin giảm hình phạt. Ngày 16-4-1990 bị cáo Trịnh Huy Dương có đơn kháng cáo với nội dung xin giảm án. Trong thời gian này, các bị cáo có đơn kêu oan, đã thay đổi lời khai, không nhận tội.

Ngày 18-12-1990, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao xét xử phúc thẩm đã tuyên hủy bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Lai Châu để tiến hành lại tố tụng từ giai đoạn điều tra với lý do có một số thiếu sót điều tra ở cấp sơ thẩm nay cấp phúc thẩm không thể bổ sung được. 

Sau khi nhận lại hồ sơ vụ án, ngày 27-3-1991 Viện KSND tỉnh Lai Châu có Quyết định trả hồ sơ để điều tra lại cho Cơ quan điều tra Công an tỉnh Lai Châu. Ngày 7-1-1992, VKSND tỉnh Lai Châu có Quyết định hủy bỏ biện pháp tạm giam đối với Trịnh Công Hiến và Trịnh Huy Dương với lý do: Hết thời hạn tạm giam (đây là văn bản tố tụng cuối cùng của cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Lai Châu thực hiện lưu trong hồ sơ vụ án).

Sau khi nhận được Văn bản số 275/VKS-P2 ngày 27-10-2016 của Viện KSND tỉnh Điện Biên, Ban Giám đốc mà trực tiếp là đồng chí Giám đốc và đồng chí Phó Giám đốc, Thủ trưởng cơ quan CSĐT Công an tỉnh đã
chỉ đạo đơn vị chức năng tìm lại hồ sơ và gặp những người trước đây có tham gia giải quyết vụ án, song vụ án đã xảy ra quá lâu, khi xảy ra vụ án huyện Tuần Giáo thuộc tỉnh Lai Châu và do các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh Lai Châu giải quyết (năm 2004 tỉnh Lai Châu được chia tách thì huyện Tuần Giáo thuộc tỉnh Điện Biên), đa số những người trực tiếp tham gia giải quyết vụ án đã chết nên rất khó khăn trong quá trình đánh giá, kết luận về vụ án...

Ngày 11-10-2017, liên ngành tố tụng tỉnh Điện Biên đã trực tiếp báo cáo  và xin ý kiến chỉ đạo của Liên ngành tố tụng Trung ương về việc giải quyết vụ án và giải quyết đơn của bà Nga; đồng thời, chỉ đạo Cơ quan tố tụng tỉnh Điện Biên đình chỉ điều tra vụ án, đình chỉ điều tra đối với các bị can Đặng Thị Nga, Trịnh Công Hiến, Trịnh Huy Dương, công khai xin lỗi và bồi thường theo quy định pháp luật.

Ngày 19-10-2017, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Điện Biên công bố và tống đạt Quyết định đình chỉ điều tra bị can đối với bà Đặng Thị Nga, anh Trịnh Huy Dương, Trịnh Công Hiến (đã chết vì bệnh lý năm 2004); đồng thời, phối hợp với Viện KSND tỉnh, Tòa án nhân dân tỉnh Điện Biên tiếp tục giải quyết các bước tiếp theo của vụ án theo đúng quy định pháp luật.

Dương Thành Trung