Tha tù trước thời hạn có điều kiện là chế định lần đầu tiên được quy định tại Bộ Luật Hình sự. Để thực hiện chế định trên, TAND Tối cao vừa có hướng dẫn áp dụng Điều 66 và Điều 106 của Bộ luật Hình sự về tha tù trước thời hạn có điều kiện; Bộ Công an – Bộ Quốc phòng – TAND Tối cao – Viện KSND Tối cao đã có Thông tư liên tịch quy định phối hợp thực hiện. 

Đây là một chính sách mới của Nhà nước ta, tạo động lực thúc đẩy phạm nhân cải tạo tiến bộ và có cơ hội tái hoà nhập cộng đồng sớm hơn, hiệu quả hơn, đồng thời nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong việc phối hợp với cơ quan Nhà nước trong việc quản lí, giáo dục, giám sát người bị kết án phạt tù.

Để đáp ứng nhu cầu của bạn đọc về đối tượng, điều kiện, đối tượng được hưởng, có bị bắt lại hay không...Báo CAND xin giới thiệu đến bạn đọc những nội dung chính của Nghị quyết và Thông tư liên tịch.

Cán bộ trại giam hướng dẫn phạm nhân lao động

Tha tù trước thời hạn có điều kiện là biện pháp được Toà án áp dụng đối với người đang chấp hành án phạt tù khi có đủ các điều kiện theo quy định của BLHS, xét thấy không cần buộc họ phải tiếp tục chấp hành phạt tù tại cơ sở giam giữ.

Điều kiện được tha tù trước thời hạn có điều kiện là những phạm nhân đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù; phạm tội lần đầu (trước đó chưa phạm tội lần nào hoặc đã thực hiện hành vi phạm tội nhưng được miễn trách nhiệm hình sự; đã thực hiện hành vi phạm tội nhưng được áp dụng biện pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng; thuộc trường hợp được coi là không có án tích); có nhiều tiến bộ, có ý thức cải tạo tốt thể hiện ở việc chấp hành tốt nội quy trại giam, trại tạm giam; nhà tạm giữ, tích cực học tập, lao động, cải tạo và phải có đủ kỳ xếp loại chấp hành án phạt tù từ khá trở lên; 

Có nơi cư trú rõ ràng; đã chấp hành xong hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, án phí và nghĩa vụ bồi thường thiệt hại; đã chấp hành được ít nhất 1/2 mức hình phạt tù có thời hạn, ít nhất 15 năm đối với tù chung thân nhưng đã được giảm xuống tù có thời hạn.

Tiêu chuẩn có tiến bộ, ý thức cải tạo cụ thể như sau:

- Đối với án phạt tù chung thân đã được giảm xuống có thời hạn phải có ít nhất 20 quý liên tục liền kề thời điểm xét, đề nghị tha tù trước thời hạn có điều kiện được xếp loại khá trở lên.

- Hình phạt tù trên 20 năm đến 30 năm phải có ít nhất 16 quý liên tục liền kề xếp loại khá trở lên.

- Hình phạt tù từ 15 đến 20 năm phải có ít nhất 12 quý liên tục liền kề xếp loại khá trở lên.

- Hình phạt tù từ 10 đến 15 năm phải có ít nhất 8 quý liên tục liền kề xếp loại khá trở lên

- Hình phạt tù trên 5 năm đến 10  năm phải có ít nhất 6 quý liên tục liền kề xếp loại khá trở lên.

- Hình phạt tù từ 3 đến 5 năm phải có ít nhất 4 quý liên tục liền kề xếp loại khá trở lên.

- Hình phạt tù dưới 3 năm trở xuống phải có ít nhất 2 quý liên tục liền kề xếp loại khá trở lên.

Thời hạn chấp hành hình phạt tù được tính như thế nào?

Thời gian chấp hành hình phạt tù là thời gian người đó bị tạm giữ, tạm giam, chấp hành hình phạt tù trong các cơ sở giam giữ, tạm giam, chấp hành án phạt tù trong các cơ sở giam giữ hoặc người đó bị bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, không  kể thời gian được tại ngoại, được hoãn, tạm đình chỉ và thời gian được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù. Thời gian đã được giảm thời hạn chấp hành án phạt tù (nếu có) để được tính để trừ vào phần thời hạn chấp hành án phạt tù còn lại.

Ví dụ: Nguyễn Văn B bị kết án 14 năm tù, tính đến ngày 30-6-2018 đã chấp hành án được 7 năm tù, đã được giảm 1 năm, thời hạn còn lại là 6 năm.

Trường hợp đang chấp hành phạt tù là người có công với cách mạng thân nhân của người có công với cách mạng, người đủ 70 tuổi trở lên, người khuyết tật đặc biệt nặng, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi phải chấp hành được ít nhất là 1/3 mức phạt tù có thời hạn hoặc ít nhất 12 năm đối với trường hợp bị phạt tù chung thân nhưng đã được giảm xuống tù có thời hạn.

Huỷ bỏ quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện

Trong thời gian thử thách, nếu người được tha tù trước thời hạn có điều kiện cố ý vi phạm nghĩa vụ 2 lần trở lên hoặc bị xử phạt hành chính 2 lần trở lên sẽ bị huỷ bỏ quyết định và buộc phải chấp hành hình phạt tù còn lại tại trại giam.

Bị coi là cố ý vi phạm nghĩa vụ nếu:

- Không trình diện UBND, Công an cấp xã về nơi cư trú, không đăng ký tạm trú, thường trú trong thời hạn 5 ngày kể từ ngày được tha tù trước thời hạn có điều kiện.

- Không chấp hành nghiêm chỉnh cam kết của mình trong việc tuân thủ pháp luật, không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân, nội quy, quy chế cư trú, làm việc; không tham gia lao động, học tập; không chấp hành đầy đủ hình phạt bổ sung.

- Không chấp hành sự quản lí, giám sát, giáo dục của đơn vị được cơ quan có thẩm quyền được phân công quản lí, giáo dục.

- Khi đi khỏi nơi cư trú không xin phép hoặc không được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền.

- Không có mặt theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

- Hàng tháng không báo cáo với người được phân công quản lí, giáo dục về tình hình học tập, lao động, rèn luyện và sự tiến bộ của mình.

Định kỳ 3 tháng không báo cáo bằng văn bản việc chấp hành các quy định với cơ quan chức năng.

Phương Thuỷ