Phát biểu tại một cuộc họp báo hôm 19-2, Người Phát ngôn Bộ Quốc phòng Mỹ Peter Cook nêu rõ: “Trước đây, chúng tôi đã thấy họ (Bắc Kinh) thực hiện diễn tập tên lửa ở khu vực đó của Hoàng Sa”, đồng thời nhấn mạnh những động thái của Trung Quốc không làm thay đổi hoạt động của Mỹ đối với mối quan tâm về an ninh hàng hải ở Biển Đông. Những hành động như vậy của Trung Quốc chỉ làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và việc đưa vũ khí vào Hoàng Sa chỉ làm cho tình hình tồi tệ hơn. Trước đó, hôm 18-2, Tư lệnh Bộ chỉ huy Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc Harry Harris cũng cho rằng, động thái nói trên của Bắc Kinh là đặc trưng cho hành động quân sự hóa các vùng biển tranh chấp.

Hình ảnh vệ tinh đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam chụp ngày 14-2-2016 cho thấy sự hiện diện của  các tên lửa Trung Quốc.

Cùng ngày, Philippines cũng bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước tin Trung Quốc đưa tên lửa tới đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Bộ Ngoại giao Philippines tuyên bố: “Những hành động như thế mâu thuẫn với cam kết không quân sự hóa Biển Đông mà Trung Quốc từng đưa ra trước đây. Australia cũng tỏ ra bất bình về việc Trung Quốc triển khai các vũ khí quân sự và kêu gọi Trung Quốc nên tránh rơi vào “cái bẫy Thucydides” - khi một sức mạnh đang trỗi dậy gây căng thẳng cho các nước khác và cuối cùng dẫn đến xung đột.

Phát biểu trong cuộc họp báo với người đồng cấp New Zealand John Key tại Sydney, Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull nhấn mạnh: “Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên tranh chấp trên Biển Đông hãy kiềm chế mọi hoạt động xây dựng, quân sự hóa các hòn đảo cũng như tuyên bố chủ quyền lãnh thổ”. Ông Turnbull cũng cho rằng, Mỹ và Trung Quốc cần giải quyết các tranh chấp bằng luật pháp quốc tế nhằm đảm bảo sự phồn thịnh của khu vực.

Trong khi đó, Giáo sư Carl Thayer thuộc Học viện Quốc phòng Australia cảnh báo những hành động trái phép của Trung Quốc mới đây tại quần đảo Hoàng Sa có thể còn tiếp tục leo thang. Theo đó, hoạt động triển khai hệ thống phòng không HQ-9 của Trung Quốc cũng là minh chứng báo trước rằng, Bắc Kinh có thể triển khai các hệ thống tương tự ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam lấy lý do để chống lại mối đe dọa từ Mỹ.

Theo giáo sư Thayer, cho đến nay, những quan ngại của Mỹ và các nước khác về việc quân sự hóa Biển Đông vẫn tập trung vào các đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng trái phép ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Về phía Trung Quốc, trước sự phản đối của cộng đồng quốc tế, Bắc Kinh đã sử dụng chiêu tố ngược khi cáo buộc Mỹ mới là nước đang quân sự hóa Biển Đông.

Trần Linh