Nhiều tuyến phố đã thông thoáng, sạch đẹp. Không còn cảnh ăn uống vỉa hè tràn lan, lấn chiếm công khai để kinh doanh bán hàng. Tuy nhiên, đến thời điểm này, nhiều tuyến phố, đặc biệt là khu phố cổ đã tái chiếm vỉa hè như chưa từng có công cuộc lập lại trật tự vỉa hè.

Theo ghi nhận của chúng tôi, tại các tuyến phố như Tràng Thi, Tạ Hiện, Hàng Bạc, Hàng Chiếu, Hàng Mã... người đi bộ vẫn phải đi xuống dưới lòng đường. Vỉa hè chủ yếu được trưng dụng làm nơi đỗ xe cho khách mua hàng của các hộ kinh doanh.

Nhiều quán trà đá lại hoạt động tấp nập, khách ngồi uống trà, cắn hạt dưa vứt đầy vỏ trên vỉa hè. Chỉ cần thoáng thấy xe của Cảnh sát trật tự phường, cả khách và người bán đều tay cắp ghế, tay ôm cốc nước chạy dạt vào ngõ.

Trước cổng Bệnh viện Việt Đức, trên phố Phủ Doãn, hàng rong lại tiếp tục bủa vây. Dọc phố Lương Văn Can, Hàng Trống, Hàng Gai… có rất nhiều cửa hàng tạp hóa, ăn uống sử dụng vỉa hè làm nơi kinh doanh.

Vỉa hè phố Hàng Mã lại trở thành nơi buôn bán kinh doanh. Ảnh: Trần Ngọc

Tuyến phố Hàng Ngang, Hàng Đào thường xuyên diễn ra cảnh người đi bộ phải đi xuống lòng đường, vỉa hè nhường chỗ cho xe máy và quần áo. Phố Tạ Hiện, được mệnh danh là “phố bia” vốn dĩ luôn là “điểm đen” vi phạm trật tự đô thị. Chỉ ngay sau một tuần diễn ra chiến dịch lập lại trật tự vỉa hè, phố này vẫn như “nằm ngoài” quy định.

Trên các tuyến phố mới mở, tình trạng cũng không khả dĩ hơn. Dường như thói quen “bám” lấy vỉa hè mưu sinh và coi vỉa hè là sở hữu riêng vẫn chưa dễ dàng bị xoá bỏ. Nhiều tuyến phố như Khuất Duy Tiến, Xã Đàn, người kinh doanh vẫn “thậm thụt” lấn chiếm.

Có lực lượng dân phòng, Công an… thì “thụt” vào, khuất bóng lại “thò” ra lấn chiếm. Thậm chí, nhiều hộ còn đóng cả tủ đựng đồ nhỏ có bánh xe để dễ dàng di chuyển nếu phát hiện thấy có cơ quan chức năng đi kiểm tra.

Thực tế, ngay khi mới bắt đầu thực hiện việc giành lại vỉa hè cho người đi bộ, Bí thư Thành uỷ Hà Nội Hoàng Trung Hải đã lo ngại, nếu chính quyền TP không tạo ra phong trào chấp hành pháp luật chung thì sẽ thất bại. Đồng chí Hoàng Trung Hải cũng nhận định, xử lý lấn chiếm vỉa hè là việc khó, nhưng các cấp, ngành của TP phải kiên trì, không được buông xuôi.

Theo TS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Hà Nội, nguyên Kiến trúc sư trưởng TP, không phải bây giờ mới có chủ trương “đường thông, hè thoáng”, cách đây nhiều năm, Hà Nội cũng đã từng thực hiện, nhưng chưa hiệu quả.

Theo ông Nghiêm, việc “trả lại” vỉa hè cho người đi bộ cần phải được thực hiện một cách nghiêm túc, thường xuyên có sự kiểm tra, giám sát, tránh tình trạng đánh trống bỏ dùi.

“Nhất là quy đầu mối và trách nhiệm quản lý vỉa hè cần được xác định rõ. Với các trường hợp cố tình vi phạm thì phải xử phạt thật nghiêm. Cần phải có cơ chế tạo bãi đỗ xe trong các khu phố và có cơ chế quản lý sao cho hiệu quả”, ông Nghiêm phân tích.

Bài toán chống lấn chiếm vỉa hè, theo ông Nghiêm còn liên quan đến quy hoạch bãi đỗ xe ngầm và đỗ xe nổi. Trong quy hoạch hiện nay chưa có nhiều bãi đỗ xe để phục vụ nhu cầu trong đời sống hằng ngày của người dân, nhất là ở khu phố cổ… mà mới chỉ có những bãi đỗ xe tập trung lớn.

“Khi có những bãi đỗ xe hợp lý thì người dân đỡ phải để xe trước vỉa hè. Như vậy không gian của vỉa hè mới không bị lấn chiếm”, nguyên Kiến trúc sư trưởng TP chia sẻ.

Ông Nghiêm cũng cho rằng, công tác tuyên truyền để nâng cao ý thức của người dân, công tác ra quân kiểm tra, giám sát và xử phạt phải được nghiêm minh. Về việc sử dụng vỉa hè của các hộ gia đình, các cơ sở kinh doanh có nhà tiếp giáp với vỉa hè là trách nhiệm của người dân và của cả cơ quan quản lý. Các địa phương phải thực hiện việc chống lấn chiếm vỉa hè một cách thường xuyên hơn chứ không phải mang tính chất sự kiện.

Mới đây, giữa tháng 5, tại buổi làm việc với Đoàn Đại biểu Quốc hội Hà Nội, Bí thư Thành uỷ Hoàng Trung Hải cho biết, Hà Nội sẽ thành lập 5 đoàn kiểm tra việc duy trì trật tự đô thị và sẽ xử lý cán bộ lãnh đạo ở những nơi buông lỏng quản lý.

Bí thư Thành ủy Hoàng Trung Hải nhận định, sau khoảng 3 tháng ra quân chấn chỉnh, ở một số nơi, việc duy trì trật tự đô thị, ngăn chặn lấn chiếm vỉa hè chưa quyết liệt.

“Nếu quận, huyện, xã, phường nào để xảy ra việc mất trật tự đô thị, lãnh đạo nơi đó sẽ bị xử lý nghiêm. Đây là giải pháp cần được thực hiện để nâng cao vai trò, trách nhiệm của lãnh đạo cơ sở", Bí thư Hải nhấn mạnh. Tổng kết sau gần 3 tháng ra quân lập lại trật tự đô thị, toàn TP đã huy động gần 22.700 lượt cán bộ vào cuộc, gửi trên 111.000 thư ngỏ, hàng nghìn lượt hộ dân đã ký cam kết không lấn chiếm vỉa hè…

Tuy nhiên, chính quyền thành phố cũng thừa nhận việc ra quân lập lại trật tự đô thị ở một số nơi còn cứng nhắc, nóng vội như phá bục, chặt hạ cây xanh, vạch ranh giới không đủ để phương tiện xe máy nên cần rút kinh nghiệm.

Chi Linh