Có hiệu lực từ ngày 1/8 tới đây, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) được nhìn nhận sẽ tạo ra cơ hội thúc đẩy xuất khẩu lớn cho Việt Nam vào thị trường EU, đồng thời gia tăng mạnh mẽ thu hút FDI từ EU. Đây cũng là vấn đề được các chuyên gia và nhà quản lý thảo luận tại Tọa đàm “Chính sách thuế và thủ tục hải quan khi thực hiện EVFTA” do Báo Hải quan phối hợp với Hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) tổ chức ngày 2-7 tại Hà Nội.

Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng cho biết, trong số các Hiệp định thương mại tự do Việt Nam đã ký kết và thực thi, EVFTA được đánh giá là một hiệp định toàn diện, chất lượng cao, đảm bảo cân bằng lợi ích cho cả Việt Nam và EU, phù hợp với các quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Theo một nghiên cứu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Hiệp định EVFTA sẽ giúp kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng thêm khoảng 20% vào năm 2020; 42,7% vào năm 2025 và 44,37% vào năm 2030 so với khi chưa thực hiện Hiệp định. EVFTA góp phần làm GDP của Việt Nam tăng thêm ở mức bình quân 2,18 - 3,25% (giai đoạn 2019 - 2023); 4,57 - 5,3% (giai đoạn 2024 - 2028) và 7,07 - 7,72% (giai đoạn 2029 - 2033).

Với EVFTA, dự kiến thu hút đầu tư sẽ tăng.

Với một lộ trình cắt giảm thuế cụ thể ngay khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực thực thi, mang lại lợi ích cho cả hai bên, gần 100% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU sẽ được xóa bỏ thuế nhập khẩu sau một lộ trình ngắn. Cho đến nay, đây là mức cam kết cao nhất mà một đối tác dành cho Việt Nam trong các hiệp định FTA đã được ký kết. Lợi ích này đặc biệt có ý nghĩa khi EU liên tục là một trong hai thị trường xuất khẩu lớn nhất của ta hiện nay.

“Thực hiện Hiệp định EVFTA, ngành Hải quan đã và đang tích cực triển khai công tác cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác hải quan, hoàn thiện thể chế pháp luật về hải quan, góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia của các doanh nghiệp và của nền kinh tế”, ông Lưu Mạnh Tưởng khẳng định.

Ông Nguyễn Hải Minh, Phó Chủ tịch EuroCham cho biết, từ đánh giá của các thành viên hiệp hội, nhà đầu tư châu Âu hiện quan tâm đến 3 nhân tố chủ chốt của Việt Nam để thu hút đầu tư, bao gồm cải thiện cơ sở hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực và môi trường đầu tư, đặc biệt là cải cách hành chính trong lĩnh vực hải quan. Khi vận động thông qua Hiệp định ở châu Âu, một trong những vấn đề mà Ủy ban châu Âu cũng như Nghị viện châu Âu quan tâm hàng đầu là cam kết của Việt Nam về tạo thuận lợi thương mại cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Do vậy, doanh nghiệp EU hy vọng sẽ nhận được những chia sẻ từ cơ quan quản lý nhà nước và hải quan, liên quan đến việc thực thi hiệp định, đặc biệt về các vấn đề chứng nhận xuất xứ với hàng nhập khẩu từ châu Âu, hay việc áp dụng thuế suất ưu đãi của Hiệp định.

Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho biết, thị phần hàng hóa của Việt Nam tại khu vực EU vẫn còn rất khiêm tốn, bởi năng lực cạnh tranh của hàng Việt Nam (đặc biệt là năng lực cạnh tranh về giá) còn hạn chế.

Trong khi đó, ở góc độ thu hút đầu tư, ông Ngô Chung Khanh cho rằng, môi trường đầu tư mở hơn và thuận lợi hơn, triển vọng xuất khẩu hấp dẫn hơn sẽ thu hút đầu tư FDI từ EU vào Việt Nam nhiều hơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng nên thận trọng khi nhìn nhận vấn đề này bởi trước đây, Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) được đánh giá khi có hiệu lực sẽ làm tăng thu hút FDI, nhưng sau một năm CPTPP có hiệu lực, tổng kết lại cho thấy thu hút đầu tư theo chiều giảm xuống.

“Việt Nam đang trong tâm thế đón “đại bàng” làm tổ nhưng đón được hay không, lan tỏa đầu tư đến đâu thì khó đưa ra nhận định chắc chắn. Tuy nhiên, tôi cảm nhận với EVFTA thu hút đầu tư sẽ tăng, khác với CPTPP”, ông Khanh nói.

Lưu Hiệp