Ra đời từ trong bão táp của Cách mạng Tháng Tám, dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, được nhân dân giúp đỡ và sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng, lực lượng An ninh đã tiến hành trấn áp bọn phản cách mạng, bắt và trừng trị hàng trăm phần tử nguy hiểm, tay sai của thực dân, đế quốc, góp phần bảo vệ vững chắc chính quyền cách mạng mới thành lập. 

Chiến công mang dấu ấn lịch sử của lực lượng An ninh trong thời kỳ này là phá vụ án phố Ôn Như Hầu (nay là phố Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội) ngày 12-7-1946, đập tan cuộc đảo chính lật đổ chính quyền nhân dân do liên minh phản cách mạng Quốc dân đảng câu kết với thực dân Pháp tiến hành.

Về giá trị lịch sử, phá thành công vụ án phố Ôn Như Hầu, không chỉ đập tan cuộc đảo chính phản cách mạng, mà còn làm tan rã hệ thống tổ chức của một đảng phản động có thực lực nhất lúc bấy giờ, phá vỡ liên minh phản cách mạng giữa bọn phản động bên trong với thế lực xâm lược bên ngoài. Vụ án phố Ôn Như Hầu đã vạch trần bản chất phản động và đập tan âm mưu đen tối của bọn Quốc dân đảng, kẻ khoác áo “cách mạng quốc gia” nhưng thực chất câu kết với thực dân Pháp để chống chính quyền nhân dân. Quốc dân đảng tan rã, thực dân Pháp mất đi đội quân tay sai đắc lực, từ đó liên minh phản cách mạng giữa chúng bị phá vỡ. Có thể khẳng định, việc khám phá vụ án phố Ôn Như Hầu là đòn tấn công quyết định, đập tan cuộc đảo chính phản cách mạng trước khi nó diễn ra 48 giờ, góp phần củng cố chính quyền cách mạng vững mạnh.

Đội trinh sát đặc biệt, đơn vị chủ chốt trấn áp bọn phản động Quốc dân đảng ngày 12-7-1946.

Qua vụ án phố Ôn Như Hầu, sức mạnh và uy tín của chính quyền cách mạng đã được khẳng định. Sức mạnh của chính quyền cách mạng không chỉ dừng ở việc lực lượng An ninh bất ngờ đột kích vào trụ sở của Quốc dân đảng ở số 132 phố Đuy-vi-nhô (nay là phố Bùi Thị Xuân, Hà Nội), mà sau đó chúng ta mở cuộc tổng trấn áp, tấn công truy quét, làm tan rã tổ chức phản động này trên phạm vi toàn quốc. 

Sức mạnh của chính quyền cách mạng là sức mạnh của quần chúng nhân dân tham gia biểu tình, đấu tranh vạch mặt bọn “giả danh dân tộc”, bao vây các trụ sở và gây áp lực chính trị mạnh mẽ đối với bọn Quốc dân đảng. Bọn Quốc dân đảng nhanh chóng suy sụp tinh thần, quân đội viễn chinh Pháp dù đã đưa cả lực lượng và xe bọc thép đến uy hiếp, hòng giải cứu cho phản động tay sai nhưng cũng phải rút lui, không dám can thiệp.

Vụ án phố Ôn Như Hầu đã chứng tỏ, trong thời khắc quyết định của lịch sử, vận mệnh của Đảng, của quốc gia dân tộc đứng trước những thử thách sống còn, cán bộ, chiến sĩ lực lượng An ninh nhân dân đã thể hiện lòng trung thành tuyệt đối với Đảng và nhân dân; bản lĩnh cách mạng kiên cường và tinh thần chủ động tiến công địch.

Trong thời điểm bọn Quốc dân đảng và thực dân Pháp đang ráo riết chuẩn bị thực hiện kế hoạch đảo chính lật đổ chính quyền cách mạng, nếu lực lượng An ninh không nhanh chóng đột kích vào hang ổ của chúng để thu thập chứng cứ, thì thời cơ trấn áp không còn, cuộc đảo chính không được ngăn chặn kịp thời.

Trong 70 năm qua, dù bối cảnh tình hình trong nước và thế giới, tính chất và đặc điểm của cuộc đấu tranh ở mỗi thời kỳ có khác nhau, song những bài học kinh nghiệm từ vụ án này vẫn có ý nghĩa sâu sắc. Đó là:

Trong đấu tranh trấn áp phản cách mạng phải nắm vững và vận dụng linh hoạt, sáng tạo đường lối, sách lược của Đảng. Trong hoàn cảnh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vừa mới ra đời, cùng một lúc phải đối phó với nhiều kẻ thù nguy hiểm, luôn tìm mọi cách khiêu khích, tạo cớ để chống phá cách mạng, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có sách lược đúng đắn - “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”, với yêu cầu chính trị cao nhất là phải giữ được hoà bình, kéo dài thời gian chuẩn bị kháng chiến. 

Trong vụ án phố Ôn Như Hầu, từ những thông tin ban đầu chưa có cơ sở khẳng định tính xác thực, nhưng bằng sự quyết đoán và đối sách mềm dẻo, lực lượng An ninh đã có những quyết định và hành động đúng đắn, từ việc đột kích bí mật vào trụ sở Quốc dân đảng để thu tài liệu, chứng cứ; tổng trấn áp, khám xét 41 trụ sở và tấn công truy quét bọn Quốc dân đảng trên phạm vi toàn quốc; đến việc phân hoá hàng ngũ bọn phản cách mạng và ngăn chặn, vô hiệu hoá sự can thiệp của quân đội viễn chinh Pháp. 

Nhờ quán triệt sâu sắc, vận dụng linh hoạt, sáng tạo đường lối, sách lược đấu tranh, lực lượng An ninh đã thực hiện đúng quan điểm chỉ đạo của Đảng: Kiên quyết trấn áp nhưng không mắc mưu khiêu khích của kẻ thù; trừng trị bọn Quốc dân đảng nhưng không để thực dân Pháp can thiệp.

Quy luật cho thấy, kẻ thù bên ngoài và bọn phản động bên trong luôn câu kết với nhau chống phá cách mạng, muốn đấu tranh thắng lợi với kẻ thù phải kiên quyết trừng trị bọn phản động trong nước, phá vỡ sự câu kết giữa chúng. Trên cơ sở phân tích, đánh giá thông tin thu thập được về âm mưu, hoạt động và sự câu kết giữa bọn phản động trong nước và thực dân Pháp, lực lượng An ninh đã tập trung trấn áp mạnh mẽ bọn Quốc dân đảng và tích cực thu thập chứng cứ vạch trần sự dính líu, can thiệp của quân đội Pháp.

Khi phá vụ án phố Ôn Như Hầu, lực lượng An ninh còn công khai tài liệu ta thu được về kế hoạch ám sát các sĩ quan, binh lính Pháp, bắt cóc phụ nữ, trẻ em Pháp tại Hà Nội để đòi tiền chuộc của bọn Quốc dân đảng, từ đó phân hóa, chia rẽ, phá vỡ mối liên kết giữa chúng. Có thể khẳng định, chính việc phá vỡ mối liên kết giữa thù trong với giặc ngoài là một trong những nguyên nhân thành công của vụ án phố Ôn Như Hầu. Khi ta tổ chức tấn công, khám xét các trụ sở của Quốc dân đảng, thực dân Pháp không dám can thiệp, đau đớn chứng kiến sự thất bại của bọn phản động tay sai.

Trấn áp bọn phản cách mạng để bảo vệ chính quyền cách mạng phải nêu cao ý chí quyết thắng và quyết đoán. Ở thời điểm lịch sử đặc biệt này, khi ranh giới giữa ta và địch là hết sức mong manh, chỉ một sơ hở dù là nhỏ nhất cũng có thể bị kẻ địch lợi dụng gây thành chuyện lớn, chỉ một chút do dự hay nóng vội, là có thể phải trả giá bằng những hậu quả khó lường. 

Trong bối cảnh bọn Quốc dân đảng và thực dân Pháp đang chuẩn bị đảo chính, nếu lực lượng An ninh không kịp thời tấn công, bọn phản động sẽ phân tán tài liệu, rút vào hoạt động bí mật trước giờ hành động, lúc đó thời cơ trấn áp sẽ không còn. Hoặc, nếu ta quyết định tấn công trụ sở Quốc dân đảng mà không thu được tài liệu, chứng cứ, thì sẽ muôn phần bất lợi cho chính quyền cách mạng. 

Đứng trước tình thế đó, lực lượng An ninh đã có quyết định quan trọng, đột kích bí mật vào trụ sở Quốc dân đảng ở 132 phố Đuy-vi-nhô, thu bằng được vật chứng để báo cáo Trung ương và Chính phủ ra lệnh tấn công, đập tan cuộc đảo chính phản cách mạng của chúng. Với quyết định táo bạo và kịp thời đó, cùng với sự dũng cảm, mưu trí của những cán bộ, chiến sĩ tham gia phá án là một trong những nhân tố đóng vai trò quyết định thắng lợi của vụ án.

Tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân, tạo nên sức mạnh chính trị to lớn là một trong những biện pháp quan trọng trong đấu tranh bảo vệ chính quyền cách mạng. 

Vào thời điểm khám phá vụ án phố Ôn Như Hầu, giác ngộ chính trị của đại đa số quần chúng chưa cao, trong khi đó bọn Quốc dân đảng sử dụng nhiều thủ đoạn thâm độc để mua chuộc, lừa bịp quần chúng, tuyên truyền xuyên tạc làm mất uy tín chính quyền cách mạng. 

Vì vậy, việc tuyên truyền, nâng cao giác ngộ cho quần chúng, nhất là qua cuộc triển lãm về tội ác của Quốc dân đảng tại số 7 phố Ôn Như Hầu đã tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ, có tác dụng nâng cao giác ngộ chính trị và củng cố lòng tin của quần chúng đối với chính quyền cách mạng. 

Từ đó, quần chúng nhân dân tích cực tham gia các cuộc biểu tình đấu tranh, vạch trần bộ mặt giả danh quốc gia dân tộc của Quốc dân đảng, góp phần tạo thế và lực cho chính quyền cách mạng. Chính nhờ áp lực chính trị mạnh mẽ của quần chúng, nhiều cuộc tấn công của ta vào các trụ sở của Quốc dân đảng nhanh chóng giành thắng lợi.

Lịch sử đã trải qua 70 năm song những giá trị lịch sử và bài học kinh nghiệm từ vụ án phố Ôn Như Hầu vẫn còn nguyên giá trị. Đó mãi mãi là niềm tự hào và là hành trang để các thế hệ cán bộ, chiến sĩ an ninh hôm nay và mai sau vững bước trên những chặng đường mới, cống hiến sức lực và trí tuệ cho sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc, xứng đáng với truyền thống vẻ vang của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam anh hùng.

Đại tá, TS Trần Quang Tám - Phó Cục trưởng Cục Chính trị an ninh