Cụ thể, theo Thông tư 91 quy định, tốc độ tối đa cho phép xe cơ giới trên đường bộ (trừ đường cao tốc) ngoài khu vực đông dân cư: 

Đối với đường đôi (có dải phân cách giữa); đường một chiều có từ 2 làn xe cơ giới trở lên các phương tiện xe cơ giới đường bộ sẽ được đi với tốc độ tối đa cho phép là 60km/h (đối với xe ôtô kéo rơmoóc, ôtô kéo xe khách), là 70km/h (đối với ôtô buýt; ôtô đầu kéo kéo sơmi rơmoóc; ôtô chuyên dùng; xe môtô)…và với xe ôtô con, xe ôtô chở người đến 30 chỗ (trừ xe buýt), ôtô tải có trọng tải đến 3,5 tấn, tốc độ tối đa là 90 km/h; còn đối với đường hai chiều (không có dải phân cách giữa; đường một chiều có 1 làn xe cơ giới), tốc độ tối đa cho phép đối với xe ôtô buýt, ôtô đầu kéo kéo sơmi rơmoóc, ôtô chuyên dùng, xe môtô là 60km/h v.v… 

Khi Thông tư 91 trên có hiệu lực, đã lộ rõ nhiều bất cập, khiến số vụ TNGT có chiều hướng gia tăng trên nhiều địa bàn có tuyến quốc lộ đi qua.

Một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng giữa xe tải và xe khách trên quốc lộ.

Khảo sát trên dọc một số tuyến quốc lộ trọng điểm như: QL5 (đi qua địa bàn các tỉnh: Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng), QL1A (đi qua địa bàn các tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị…), chúng tôi được hay, tình trạng nhiều tài xế xe khách, xe container, xe ôtô kéo rơmoóc… “vin” vào Thông tư 91 quy định về tốc độ tối đa cho phép, thản nhiên phóng nhanh vượt ẩu. 

Hình ảnh về những chiếc xe container, xe khách “đua” tốc độ cứ thế nối nhau tại nhiều điểm đường thuộc QL1A qua địa bàn các tỉnh miền Trung. Tất nhiên, đi kèm với những cuộc “đua” tốc độ… là hàng loạt nguy cơ liên quan đến va chạm, TNGT. 

Theo Thượng tá Lâm Ngọc Thụ, Phó trưởng Công an huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa), đơn vị đảm nhận công tác điều tra, xử lý các vụ TNGT trên địa bàn có tuyến QL1A với chiều dài 35km, khi tốc độ tối đa cho phép được nâng lên, số vụ TNGT xảy ra trên địa bàn có chiều hướng gia tăng. 

Lẽ vì, tuyến đường QL1A nói riêng và một số tuyến đường quốc lộ khác qua địa bàn huyện luôn tập trung đông phương tiện. Tài xế trong quá trình điều khiển phương tiện với vận tốc cao, nhất là đối với xe tải siêu trường, siêu trọng, xe container… rất dễ xảy ra va chạm, gây TNGT vì không làm chủ tốc độ, phản xạ, đánh lái tránh chướng ngại vật không kịp.

Đúng như lời đồng chí Phó trưởng Công an huyện Tĩnh Gia chia sẻ, trò chuyện với tài xế Đoàn Xuân Trung, điều khiển xe container mang BKS 33C-041.2x kéo theo sơmi rơmoóc mang BKS 73R-000.7x, chúng tôi được biết, trước đó, trong lúc điều khiển phương tiện với tốc độ trên 60km/h trên tuyến QL1A đến Km 301+300, đoạn thuộc thị trấn Hà Trung, huyện Hà Trung (Thanh Hóa), phía trước chiếc xe khách lưu thông đột ngột bẻ lái táp vào lề đường, do đi với tốc độ cao, trời tối, nên anh Trung chỉ còn biết cách đánh lái và lao vào dải phân cách cứng khiến chiếc xe bị lật giữa đường. Rất may, trong vụ TNGT này, đã không có ai bị thương vong.

Nêu ví dụ trên để thấy, cùng với quy định “nâng” tốc độ tối đa cho phép đối với một số phương tiện khi lưu thông trên đường quốc lộ, trong đó có xe tải, xe container, xe khách chở đến 30 chỗ (trừ xe buýt)… là những nguy cơ đã được cảnh báo. Thực tế này cũng xuất hiện trên tuyến QL5 nối Thủ đô Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc với các tỉnh, thành: Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng. 

Đại úy Nguyễn Hồng Hoan, Đội trưởng Đội Tham mưu, Phòng CSGT đường bộ - đường sắt, Công an tỉnh Hải Dương cho rằng, việc nâng tốc độ tối đa cho các phương tiện tham gia giao thông, trong đó có xe tải, xe container trên các tuyến quốc lộ là rất bất hợp lý. Lòng đường hẹp, nhiều vị trí xuất hiện “ổ trâu”, “ổ gà”, “sống trâu”, trong khi tốc độ tối đa cho phép được nâng lên tới 80, 90km/h, TNGT xảy ra là điều khó tránh khỏi, thực trạng này đã và đang xảy ra trên tuyến QL5 đi qua địa bàn. 

Theo thống kê của Phòng CSGT đường bộ - đường sắt (Công an tỉnh Hải Dương), trong năm 2016, số vụ TNGT đường bộ xảy ra trên địa bàn là 258 vụ, làm chết 188 người và bị thương 151 người (tăng 6 vụ, tăng 45 người chết và tăng 16 người bị thương). Trong đó, số vụ TNGT trên các tuyến quốc lộ như: QL5, QL38B, QL37… chiếm đa phần.

Qua tiếp xúc với một số cán bộ CSGT, chúng tôi thấy rằng, đối với các loại xe có trọng tải lớn (xe ôtô tải, xe container kéo theo sơmi rơmoóc…) nếu đi với tốc độ cao, gặp chướng ngại vật, tài xế sử dụng phanh sẽ tạo ra lực quán tính. Lực quán tính sinh ra ở xe container, xe tải nặng sẽ lớn hơn nhiều so với xe ôtô con. 

Thế nên, nếu lưu thông với tốc độ 60km/h trên đường (có đông dân cư sinh sống hai bên đường) hoặc từ 70-90km/h trên tuyến đường (ngoài khu vực đông dân cư sinh sống), khi không làm chủ tốc độ, xử lý linh hoạt, kịp thời các tình huống bất thình lình xảy ra trên đường thì rất dễ gặp TNGT. 

Đấy còn chưa kể đến việc, Thông tư 91 quy định rõ khoảng cách an toàn tối thiểu giữa hai xe khi tham gia giao thông trên đường đối với phương tiện lưu thông trên 60km/h là 35m và trên 120km/h là 100m. Song, tình trạng vi phạm về khoảng cách an toàn tối thiểu hiện nay vẫn diễn ra phổ biến trên nhiều tuyến quốc lộ.

Về vấn đề trên, Đại tá Lê Xuân Đức, Phó Cục trưởng Cục CSGT (Bộ Công an) cũng tỏ ra lo ngại khi trên nhiều tuyến quốc lộ hiện nay có 3 làn đường (2 làn đường dành cho ôtô và một làn dành cho xe máy). Mật độ các phương tiện tham gia giao thông luôn đông, thêm vào đó, nhiều tuyến xuất hiện nhiều điểm giao cắt đồng mức. Do vậy, khi Thông tư 91 có hiệu lực, nâng mức tốc độ đối đa cho phép đối với các phương tiện, trong đó có xe tải, xe container lên là chưa phù hợp. Những bất hợp lý trên khiến số vụ TNGT trên một số địa bàn có chiều hướng gia tăng. 

Trước những bất cập trên, các cơ quan chức năng cần đánh giá lại thực trạng giao thông trên các tuyến, nhất là đối với các tuyến đường qua khu vực đông dân cư. Để từ đó khắc phục kịp thời những tồn tại, áp dụng các giải pháp hiệu quả, đẩy lùi số vụ TNGT.

N.Hưng – T.Huy