Tại buổi họp báo, ông Lê Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, cho biết theo sử sách ghi lại, năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng thành lập Dinh trấn Quảng Nam (còn gọi là DTTC) ban đầu tại xã Cần Húc, sau dời về xã Thanh Chiêm, huyện Điện Bàn (nay là xã Điện Phương, thị xã Điện Bàn).

DTTC được xem là thủ phủ thứ hai ở Đàng Trong. Dưới thời các Chúa Nguyễn, Thanh Chiêm là nơi thực tập việc quản lý, điều hành đất nước của các “thế tử”.

Về quân sự, do nằm bên bờ sông lớn, nối biển Đông với Trường Sơn, cách Cửa Đại khoảng 10km, và trên trục đường thiên lý Bắc - Nam nên thuận lợi giao thông cả đường thủy và đường bộ.

Nơi đây từng là căn cứ thủy quân hùng mạnh (chiến thắng Hạm đội Hà Lan năm 1644; đánh bại 7 cuộc tấn công quy mô của quân Trịnh;…); là bàn đạp để tiến hành cuộc Nam Tiến.

Ông Lê Văn Thanh cho rằng DTTC và sự ra đời của chữ quốc ngữ có sự gắn kết mật thiết với quá trình phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Nam.

Tại Thanh Chiêm - Hội An, từ năm 1617-1625, linh mục Francisco de Pina đã học tiếng Việt, truyền đạo bằng tiếng Việt và dạy cho 2 giáo sĩ là Alexandre de Rhodes (người Pháp) và Antonio Fonte (người Bồ Đào Nha). Nơi đây còn có Trường dạy chữ quốc ngữ đầu tiên, do thầy Francisco de Pina đảm trách.

Để tôn vinh, phát huy giá trị lịch sử - văn hóa của di tích DTTC và sự ra đời của chữ quốc ngữ gắn kết với phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Nam, UBND tỉnh phối hợp với Bộ VH-TT&DL, Bộ KH&CN, Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức hội thảo “DTTC và chữ quốc ngữ” vào ngày 24-8 tới tại thị xã Điện Bàn.

Được biết, UBND tỉnh Quảng Nam đã chọn được địa điểm tại xã Điện Phương, thị xã Điện Bàn và đang lên kế hoạch phục dựng một phần DTTC để lưu giữ nhiều giá trị văn hóa - lịch sử của dinh trấn này; đồng thời tiến hành xây dựng bảo tàng chữ quốc ngữ, vườn tượng chữ quốc ngữ trong khuôn viên của DTTC.

Ngọc Thi