Là doanh nghiệp Nhà nước, năm 2005, Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk được UBND tỉnh Đắk Lắk cho thuê 1.336,7ha rừng để xây dựng, khai thác Khu du lịch sinh thái văn hóa Buôn Đôn trên địa bàn xã Krông Na, huyện Buôn Đôn. Tính đến ngày 29/8/2011, tổng mức đầu tư vào khu du lịch này lên đến 87,5 tỷ đồng, trong đó phần vốn Nhà nước 62,6 tỷ đồng.

Ngày 12/3/2012, khu du lịch này được cổ phần hóa với tổng vốn lên đến 112 tỷ đồng, trong đó phần vốn Nhà nước 45 tỷ đồng (chiếm 40,8%) do Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk nắm giữ.

Với nguồn đầu tư kể trên, Khu du lịch sinh thái văn hóa Buôn Đôn đã được đầu tư cơ sở hạ tầng khá quy mô như: Đồi tâm linh, nhà nghỉ dưỡng, lễ tân, khu ẩm thực, khu vui chơi giải trí dành cho trẻ em, khu bơi thuyền độc mộc trên hồ Cư Minh và hệ thống đường tham quan dã ngoại rừng sinh thái. Thế nhưng, do những yếu kém trong khâu quản lý, điều hành, nên sau khi đi vào hoạt động không được bao lâu, khu du lịch này đã để thua lỗ kéo dài. Tính từ năm 2005 đến ngày 12/3/2012 (thời điểm cổ phần hóa), số tiền lỗ lũy kế lên đến 45 tỷ đồng.

Từ tháng 3/2012, sau khi cổ phần hóa, Khu du lịch sinh thái văn hóa Buôn Đôn được bàn giao cho Công ty CP Thương mại Du lịch Buôn Đôn quản lý, khai thác. Điều đáng nói là từ thời điểm cổ phần hóa, Khu du lịch sinh thái văn hóa Buôn Đôn tiếp tục lâm vào tình trạng “càng hoạt động càng thua lỗ nặng”.

Chỉ tính từ tháng 3/2012 đến tháng 12/2013, số tiền thua lỗ lên đến 26 tỷ đồng, làm mất 32,3% tổng vốn điều lệ. Khấu trừ số tiền thua lỗ theo tỷ lệ góp vốn của các thành viên, thì phần vốn Nhà nước 45 tỷ đồng do Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk đại diện quản lý bị giảm 15 tỷ đồng, chỉ còn 30 tỷ đồng sau chưa đầy hai năm cổ phần hóa.

Trao đổi với chúng tôi, ông Ma Phương, người giữ cương vị Giám đốc Công ty CP Thương mại Du lịch Buôn Đôn (giai đoạn đầu năm 2013 đến tháng 9/2014), cho biết: “Do làm ăn thua lỗ, công ty không chỉ nợ lương nhân viên, nợ tiền bảo hiểm xã hội mà ngay cả giám đốc như tôi cũng bị nợ lương. Đến thời điểm khu du lịch đóng cửa, tôi rời khỏi cương vị giám đốc, thì công ty nợ tôi 4 tháng lương, mỗi tháng 13 triệu đồng!”.

Kể từ tháng 9-2014, sau khi khu du lịch đóng cửa, Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk đã phải thuê 5 người và giữ lại 3 bảo vệ của Công ty CP Thương mại Du lịch Buôn Đôn làm nhiệm vụ bảo vệ tài sản. Anh Y Danh, một trong ba bảo vệ làm việc không lương ở khu du lịch này, cho biết: “Từ năm 2012 đến nay, do không có nguồn thu nên mỗi năm công ty nợ cán bộ, nhân viên 7-8 tháng lương. Kể từ khi khu du lịch đóng cửa, tình trạng mất trộm tài sản thường xuyên xảy ra. Nhà cửa và các công trình xây dựng bị xuống cấp nghiêm trọng do bà con địa phương đưa gia súc vào khu du lịch chăn thả!”.

Những ngày đầu tháng 1/2015, đi một vòng quanh khu du lịch được đầu tư hơn trăm tỷ đồng bị bỏ hoang nhiều hạng mục, công trình xây dựng đã xuống cấp trầm trọng mà chúng tôi không khỏi xót xa. Từ cổng vào đến khu đồi tâm linh, nhà cửa để cho dây leo, cỏ mọc; một số nhà nghỉ dưỡng bị đổ sập; khu vui chơi dành cho trẻ em để rêu phong; hệ thống nhà dừng chân bên hồ Cư Minh hoang tàn; khu vực phục vụ khách tham quan rừng sinh thái biến thành bãi chăn thả trâu, bò.

Trong quá trình tìm hiểu lấy tư liệu về bài viết này, chúng tôi còn phát hiện không chỉ khu du lịch bị bỏ hoang mà còn để tình trạng phá rừng trong khu du lịch diễn ra trong suốt một thời gian dài. Trao đổi với chúng tôi, ông Dương Văn Xanh, Phó Chủ tịch UBND huyện Buôn Đôn, cho rằng: “Khu du lịch bỏ hoang không chỉ tác động tiêu cực đến đời sống người dân trong vùng, như mất việc làm, giảm thu nhập, mà còn ảnh hưởng xấu đến thương hiệu du lịch Buôn Đôn, thất thoát tài sản Nhà nước, để tài nguyên rừng sinh thái bị khai thác vô tội vạ. Trước thực trạng trên, ngày 22/10/2014, UBND huyện Buôn Đôn có Văn bản số 938/UBND-NNNT, kiến nghị UBND tỉnh Đắk Lắk thu hồi rừng, đất rừng hiện Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk đang quản lý ở khu du lịch này, để giao cho đơn vị khác có đủ năng lực quản lý, bảo vệ”.
Được đầu tư hoành tráng với số tiền hàng trăm tỷ đồng nhưng nay khu du lịch buộc phải đóng cửa vì làm ăn thua lỗ.

Ngoài ra, qua điều tra cho thấy, Công ty TNHH MTV Cao su Đắk Lắk còn thiếu trách nhiệm trong quản lý giám sát, để cho đối tác góp vốn là Công ty TNHH Huỳnh Phước tự ý xây dựng thêm một số công trình trong khu du lịch với tổng kinh phí hơn 14,7 tỷ đồng nhưng không có chủ trương, không có hồ sơ thiết kế được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không có hợp đồng xây dựng, vi phạm Điều 72, Điều 87 Luật Xây dựng.

Trước những thực tế trên, dư luận đang đặt ra rằng ai là người phải chịu trách nhiệm trước việc làm ăn thua lỗ ở Khu du lịch sinh thái văn hóa Buôn Đôn, làm thất thoát nguồn vốn Nhà nước, tài nguyên rừng bị chảy máu và lãng phí tiềm năng du lịch? Có lẽ câu hỏi này chỉ có cơ quan chức năng địa phương mới có câu trả lời thỏa đáng.

Văn Thành - Bình Định