Theo thống kê, một năm người Việt Nam đã bỏ ra khoảng 31.000 tỷ đồng để mua thuốc lá, khoảng 23.000 tỷ đồng chi phí điều trị và chi phí do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm ở 5 nhóm bệnh (ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa – hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ) trên tổng số 25 bệnh do thuốc lá gây ra.

Bởi vậy, việc tạo thói quen không hút thuốc lá là vô cùng quan trọng. Trong đó, các biện pháp mạnh mang tính cưỡng chế phải được bắt đầu từ việc thực thi quy định cấm hút thuốc lá nơi công cộng.

Xây dựng thành phố du lịch không khói thuốc

Chọn điểm nhấn là các thành phố du lịch, Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) đã hỗ trợ các tỉnh, thành phố xây dựng môi trường không khói thuốc. Hoạt động tăng cường xây dựng thành phố du lịch không khói thuốc được triển khai tại thành phố Hội An, Hạ Long, Nha Trang, Hải Phòng, Huế, TP Hồ Chí Minh. Môi trường không khói thuốc tại các thành phố này bao gồm nơi làm việc không khói thuốc, khu du lịch, địa điểm không khói thuốc…

Đặc biệt các đơn vị chương trình này đã chú trọng vào việc thực hiện các khách sạn, nhà hàng không khói thuốc. Tại TP Hồ Chí Minh, gần 400 khách sạn, nhà hàng đã ký cam kết thực hiện quy định môi trường không khói thuốc.

Khách sạn Lotus Hạ Long thực hiện môi trường không khói thuốc một cách bài bản, nghiêm túc. Nhân viên khách sạn có trách nhiệm hướng dẫn khách hút thuốc tại những nơi quy định của khách sạn (khu vực ngoài trời). Khách sạn cũng quy định nhân viên không được phép hút thuốc trong khách sạn, nếu phát hiện nhân viên hút thuốc trong khách sạn thì sẽ áp dụng hình thức phạt tiền phí phục vụ hàng tháng.

Phòng nhân sự của khách sạn có trách nhiệm phổ biến nội quy cấm hút thuốc tới nhân viên. Theo đánh giá của khách sạn, lượng khách đến từ Châu Âu tăng và họ luôn hài lòng tại những khu vực công cộng không có mùi thuốc lá.

Khách sạn Caravelle TP Hồ Chí Minh cũng nỗ lực hướng tới môi trường không khói thuốc bằng việc cấm hút thuốc hoàn toàn trong khách sạn. Khách sạn đưa ra quy định riêng, nếu phát hiện khách hút thuốc sẽ thu phí 150 USD. Để quy định cấm hút thuốc được thực hiện nghiêm túc, ngay từ khi nhận phòng, nhân viên khách sạn đã thông báo cho khách quy định không hút thuốc, quy định mức phí dọn vệ sinh nếu hút thuốc trong phòng và hướng dẫn các địa điểm được phép hút.

Xây dựng môi trường không khói thuốc lá tại nơi công cộng (ảnh minh họa).

Thực hiện môi trường không khói thuốc, Khách sạn Hữu Nghị, TP Hải Phòng đã xây dựng kế hoạch hành động, nội quy cho nhân viên và nội quy cho khách. Tất cả cán bộ nhân viên của khách sạn đều được phổ biến nội quy cấm hút thuốc. Khách sạn đã đưa ra một chế độ thưởng, phạt nghiêm khắc như: Không bình bầu thi đua đối với người vi phạm, yêu cầu nhân viên nhắc nhở khách hàng tuân thủ nội quy.

Đánh giá tại khách sạn cho thấy, từ khi thực hiện các quy định cấm hút thuốc, khách sạn khang trang hơn, sạch sẽ hơn, việc kinh doanh không vì thế mà ảnh hưởng. Thực hiện quy định cấm hút thuốc đã được khách sạn duy trì thành nề nếp, tất cả nhân viên, khách hàng đều cùng thực hiện. Môi trường không khói thuốc đã góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế của khách sạn đối với du khách.

Phương tiện giao thông công cộng không khói thuốc

Phương tiện giao thông công cộng là nơi tập trung đông người trong không gian hẹp, nếu sử dụng thuốc lá sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến người xung quanh và bản thân người hút thuốc. Bởi thế, thực hiện “Phương tiện giao thông công cộng không khói thuốc” cũng là mục tiêu trong kế hoạch phối hợp của Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá với Bộ Giao thông Vận tải và các tỉnh, thành phố thời gian qua.

Bộ Giao thông Vận tải đã thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình phòng, chống tác hại của thuốc lá do Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải làm Trưởng ban chỉ đạo. Các đơn vị trong ngành Giao thông Vận tải đã kiện toàn tiểu ban chỉ đạo phòng chống tác hại của thuốc lá. Đồng thời, Bộ Giao thông Vận tải cũng đã ban hành Chỉ thị số 20/CT-BGTVT yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm các quy định của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá.

Các hoạt động như: Ký cam kết với các đơn vị, đa dạng hóa các hình thức truyền thông… được triển khai tới cấp cơ sở trong ngành giao thông vận tải. Trên các tuyến xe buýt, hành khách sẽ thấy những dòng chữ cảnh báo “cấm hút thuốc lá”, thậm chí có kèm theo hình ảnh nguy hại do thuốc lá xuất hiện ở nhiều nơi. Còn trên xe khách liên tỉnh cũng không còn bắt gặp hình ảnh khách hoặc tài xế, phụ xe hút thuốc lá.

Quy định hút thuốc lá đang được người dân hưởng ứng tích cực. Tại các tỉnh, thành phố, việc triển khai xây dựng phương tiện giao thông công cộng là một chỉ số quan trọng trong kế hoạch hoạt động của tỉnh và trong cam kết với Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá.

Những chuyển biến tích cực từ việc xây dựng môi trường không khói thuốc ở nơi công cộng đang là tín hiệu vui. Hy vọng mỗi cá nhân sẽ là một tuyên truyền viên để tác động loại bỏ sở thích hút thuốc lá nguy hại ra khỏi cộng đồng.

Minh Phương