Thời gian qua, nhiều làng quê ở miền Trung trở nên giàu có nhờ vào xuất khẩu lao động. Song đó là những người đi lao động theo các chương trình hợp tác, đúng pháp luật quy định. Còn rất nhiều lao động, nhiều gia đình rơi vào bi kịch, nhiều người phải bỏ mạng ở xứ người do bị “cò” lao động lừa đảo. 

Gần đến Tết Nguyên đán, nhiều công ty và các đối tượng lừa đảo xuất khẩu lao động càng ráo riết về các vùng quê tuyển người, nhận tiền xong chúng “cao chạy xa bay”. Xuất khẩu lao động trái phép trở thành chủ đề nóng trong kỳ họp Hội đồng nhân dân nhiều tỉnh, thành miền Trung đang diễn ra.

Đội lốt giàu sang để “buôn người”

Trong kỳ họp Hội đồng nhân dân tỉnh Hà Tĩnh, ông Nguyễn Trí Lạc-Giám đốc Sở Lao động-Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Tĩnh đã làm nóng hội trường khi cho biết: “Nếu tính di cư tự do ra nước ngoài và không có giấy phép lao động của nước sở tại, Hà Tĩnh có trên 35.000 người”.

Công an Thanh Hóa bắt giữ đối tượng lừa đảo xuất khẩu lao động. Ảnh: K.H.

Ở nhiều làng quê các tỉnh miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình… những năm gần đây, cò lao động chui về tận các làng, xóm để tuyển người đưa đi lao động trái phép. Các đối tượng cò lao động thiết lập các đường dây tự phân chia “ngôi thứ” để tìm kiếm lao động. Đường dây đi các nước Tây Âu chủ yếu Đức, Anh cò lao động buộc người muốn đi nộp 700 triệu - 1 tỷ đồng; đi các nước Đông Âu như Ba Lan, Séc 200-400 triệu đồng; đi lao động Nhật Bản, Hàn Quốc 120-250 triệu đồng; Đài Loan, Trung Quốc 30-80 triệu đồng…

Điều đáng nói, các đường dây môi giới lao động bất hợp pháp đang luôn là “mảnh đất sinh lời” chúng lừa đảo nhiều nơi nhưng vẫn có nhiều người đến “nộp mình”. Nguyên do cũng vì các cò lao động chui một số nơi lấy chi phí thấp hơn các cơ sở hoạt động đúng pháp luật nên nhiều người tìm đến. Bên cạnh đó, nhiều nơi người dân muốn đi lao động nước ngoài có rất ít thông tin, nên khi cần đi chỉ biết nộp tiền cho các cò lao động rồi phó mặc cho may rủi…

Khi gặp người lao động cần đi, các cò lao động đều vẽ ra viễn cảnh cuộc sống xa hoa, lao động việc nhẹ, thu nhập rất cao, thủ tục lại nhanh gọn, giá rẻ, đảm bảo việc làm... nên người lao động dễ “sập bẫy”. Để lấy lòng tin người lao động, nhiều đường dây lao động trái phép chỉ nhận tiền từ thân nhân người lao động khi lao động đã đặt chân đến nước sở tại. Mặc dù vậy, sau khi nhận được tiền thì các cò lao động chui biệt tăm, mặc cho người lao động có việc làm hay không, sống hay chết họ không còn quan tâm.

Bên ly cà phê đặc quánh, anh Đinh Thin ở Đồng Hới, Quảng Bình kể lại những tháng ngày “trôi nổi” hết vào xe container rồi xe tải, đi bộ hàng ngày trời giữa giá rét ở khu vực biên giới Pháp-Anh khi bị các đối tượng buôn người lừa đảo. Sau khi cầm cố sổ đỏ, vay mượn khắp nơi được 800 triệu đồng, anh Thin chuyển cho cò lao động chui để tìm cách vượt biên sang Anh nuôi hy vọng đổi đời. 

Lên máy bay ra khỏi Việt Nam đặt chân đến Cộng hòa Séc, rồi được cò lao động đưa “trốn chui, trốn lủi” vào Đức, rồi Pháp gần 1 năm trời, Thin biết lựa chọn của bản thân đã hoàn toàn sai lầm. Với hàng chục lần “nhảy dù” đu theo xe tải, xe container trong những đêm buốt giá để vào Anh nhưng bị phát hiện, Thin và nhiều người đi cùng lại bị đuổi trở lại bên biên giới Pháp. 

“Khi đến đây thì không còn con đường trở về nữa, vì về thì mất trắng tiền đã đưa cho cò, còn phía trước chưa biết thế nào nhưng người lao động đều phải đu bám theo, đến khi kiệt sức lại phải về nước”, Thin nói vậy…

Bài học cảnh giác không bao giờ cũ

Sau vụ 39 người chết trong container gây rúng động ở Anh, hiện nay, nhiều đường dây cò lao động chui đang chuyển hướng bằng cách tạm dừng hoạt động đưa người lao động trái phép qua các nước châu Âu mà thị trường các đối tượng ngắm đến là Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc và một số nước châu Phi. 

Không ít hộ gia đình đã cầm cố nhà cửa vay mượn để nộp tiền cho con đi theo các đường dây lao động chui, song sau khi nhận được tiền, các cò lao động đã tắt điện thoại, trốn biệt tăm. 

Mới đây, Công an Quảng Bình cùng với Công an một số địa phương liên tục phát hiện, bắt giữ các đường dây xuất khẩu lao động trái phép, điều đáng nói mặc dù biết khi bị bắt, pháp luật sẽ xử lý nghiêm, song vì lợi nhuận lớn nên các cò lao động vẫn nhắm mắt làm liều, còn người dân nhiều nơi vẫn rất nhẹ dạ, cả tin.

Thủ đoạn của nhóm đối tượng môi giới lao động chui là chúng dùng lời lẽ ngon ngọt, hứa hẹn với mức lương cao, không phải tốn tiền học hành để sang nước ngoài làm việc. Khi qua đến nơi rồi, các nhân công mới biết là mình bị lừa, phải bán mồ hôi, công sức của mình chỉ để trả nợ, trả lãi vay cho bọn môi giới. Nhiều trường hợp gia đình ly tán, vợ chồng ly dị, anh em, láng giềng không thèm nhìn mặt nhau… cũng do “sập bẫy” cò lao động.

Ông Phạm Thành Đồng, Phó Giám đốc Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Bình cho biết, số lượng đi lao động bất hợp pháp qua các năm tương đối lớn và không thể thống kê được bao nhiêu trường hợp. Hiện nay, không chỉ các đối tượng làm nghề môi giới mà xuất hiện một số công ty giả danh để lừa đảo người lao động. Các công ty này không đăng ký làm việc, không phối hợp với Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh mà đã tự ý đi thông báo tuyển dụng lao động. Ông Phạm Thành Đồng lưu ý, khi có nhu cầu việc làm, các lao động cần tìm hiểu kỹ thông tin trên mạng, báo chí để tránh cảnh “tiền mất tật mang”.

Dương Sông Lam