Men theo dọc con suối nằm giáp với hồ chứa bùn sau tuyển rửa của Nhà máy Alumin Nhân Cơ (thuộc Công ty Nhôm Đắk Nông), phóng viên chứng kiến dòng nước có màu đục, nhiều đoạn nước gần như đỏ lòm. Theo người dân cho biết, vào thời điểm nước dâng cao là lúc buổi sáng 9-9 và kéo dài đến gần trưa thì bắt đầu xuất hiện màu đỏ đục. 

Đến chiều 9-9 thì nước rút xuống nhưng toàn bộ ruộng lúa nằm gần với dòng suối đều bị một lớp bùn màu đỏ bám vào.

Ruộng lúa của người dân biến dạng sau sự cố tràn nước hồ bùn đỏ vào ngày 9-9.

Trao đổi về vấn đề trên, ông Trần Bình Tiến, Chánh Văn phòng UBND huyện Đắk RLấp xác nhận, nguồn nước bùn đỏ chảy về đất nông nghiệp của người dân là do hồ chứa bùn sau tuyển rửa của Nhà máy Alumin Nhân Cơ bị tràn. 

“Hôm 9-9, sau khi nhận được phản ánh của người dân, đoàn công tác của huyện đã đi kiểm tra và công ty đã xử lý nên nước đã trong trở lại. Tuy nhiên hiện kết luận nguyên nhân đang được cơ quan chuyên môn hoàn thiện nên chưa có thông tin cụ thể về việc tràn nước bùn màu đỏ này có ảnh hưởng gì tới môi trường hay sức khỏe người dân hay không”, ông Tiến thông tin.

Theo báo cáo của UBND huyện Đắk RLấp cho thấy, ngay sau khi nhận phản ánh của người dân, UBND huyện Đắk RLấp đã cùng Công ty Nhôm Đắk Nông (quản lý Nhà máy Alumin Nhân Cơ) đến hiện trường để kiểm tra và ghi nhận nguồn nước mặt dọc suối Đắk Ker và cánh đồng thôn Quang Trung (xã Nghĩa Thắng) có màu nâu đỏ kèm bùn đất. 

Kiểm tra tại hồ chứa bùn thải đuôi quặng (hồ chứa bùn sau tuyển rửa) của Nhà máy Alumin Nhân Cơ nhận thấy tối ngày 8 rạng sáng ngày 9-9 xảy ra mưa lớn khiến nước mưa cuốn thao bùn thải ra dòng suối, cánh đồng. Sau đó Công ty Nhôm Đắk Nông đã dùng bao đất chặn dòng chảy và nâng cao hơn tầng chứa bùn nhằm hạn chế lượng nước kèm theo bùn thải ra môi trường. 

Hiện nay nguồn nước mặt ở suối Đắk Ker và cánh đồng thôn Quang Trung đã trong trở lại bình thường. Sau khi khắc phục tạm thời, UBND huyện cũng đã yêu cầu Công ty Nhôm Đắk Nông khắc phục tại cửa xả hồ chứa bùn sau tuyển rửa và vận hành hồ chứa theo đúng hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt.

UBND huyện Đắk RLấp cũng đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo Sở Tài nguyên và Môi trường sớm lấy mẫu nước dọc suối và cánh đồng phân tích, đánh giá môi trường. 

Ông Mai Chiến Thắng, Phó Giám đốc Công ty Nhôm Đắk Nông khẳng định, việc tràn nước bùn này không ảnh hưởng gì tới sức khỏe của người dân, hay tác động xấu đến môi trường. Ông Thắng giải thích, đây là hồ chứa bùn sau tuyển rửa quặng nên trong hồ chỉ có nước, bùn đất đỏ bazan và chất tạo lắng. 

Trong hồ không có bất cứ hóa chất nào gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường. Theo ông Thắng, nguyên nhân tràn hồ kèm theo bùn đỏ là do công ty hạ ngưỡng tràn vào đầu năm 2017. Cụ thể, trong đánh giá tác động môi trường của dự án đã được phê duyệt, ngưỡng tràn của hồ chứa bùn sau tuyển rửa là ở cao độ 623m (so với mực nước biển).

“Đầu tháng 1-2017, UBND huyện Đắk RLấp có văn bản đề nghị công ty hạ ngưỡng tràn của hồ chứa bùn sau tuyển rửa xuống 0,5m để nước chảy về hạ du, địa phương tận dụng nguồn nước này để tưới tiêu cho khoảng 200ha đất nông nghiệp của người dân. Tuy nhiên, vào ngày 9-9 do mưa lớn, bùn đất chưa kịp lắng đã theo cống xả tràn đổ về hạ du như người dân đã phản ánh”, ông Thắng thông tin thêm.

Liên quan đến việc đất nông nghiệp của một số hộ dân tại thôn 1, xã Nhân Đạo, huyện Đắk RLấp - gần hồ chứa bùn đỏ của Nhà máy Alumin Nhân Cơ bị sạt lở, nứt nẻ, đại diện lãnh đạo Công ty Nhôm Đắk Nông cho biết, hiện đơn vị đang chờ ý kiến của Bộ Tài nguyên và Môi trường. 

Cũng theo ông Thắng, do hiện nay mới chỉ có quy định về việc lập hành lang an toàn cho hồ thủy điện, thủy lợi mà chưa có quy định cho hồ chứa bùn đỏ. 

“Chúng tôi đang chờ ý kiến của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho phép lập hành lang an toàn xung quanh hồ để tiến hành trồng cây xanh, lập vành đai. Sau khi có hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ lập hành lang từ mép hồ trở ra bao nhiêu mét, công ty sẽ tính toán diện tích đất cần thu hồi và đề nghị UBND tỉnh Đắk Nông thực hiện”, ông Thắng thông tin thêm.

Văn Thành