Chuột có nhiều loại, nhưng gần gũi với chúng ta nhất có lẽ là chuột nhà và chuột đồng. Chuột nhà thì hầu như mọi người đều biết, nhưng chuột đồng thì những người sống bằng nghề nông mới hiểu hết.

Đó là những con chuột to như những con chuột cống ở khu vực đô thị, nhưng có điểm khác là bộ lông của chuột đồng màu vàng nâu, trông giống màu lông của những con cheo, con mễn của vùng rừng thẩm ngút ngàn Nam bộ.

Chuột đồng thường sống ở nơi hoang dã, rất tinh khôn và khả năng sinh sản vô cùng mạnh mẽ. Trung bình mỗi con chuột đồng cái đẻ từ 50 - 100 chuột con một năm.

Ở đồng bằng sông Cửu Long, chuột đồng thường sống thành từng đàn trong những hang thông nhau dưới đất. Để bắt được chuột đồng, trước hết người ta cố gắng tìm cho được cửa hang của chuột cùng các lối thoát hiểm phụ khác.

Sau đó người ta tiến hành đốt rơm, hun khói ở cửa hang và đặt bẫy ngăn chặn tất cả các lối thoát hiểm của chúng. Bọn chuột trong hang bị sặc khói, buộc phải phóng chạy ra các cửa hang thoát hiểm, và thế là đều bị lọt vào bẫy giăng ở các cửa hang.

Riêng trong mùa nước lớn, các hang chuột bị chìm dưới mặt nước, chuột đồng phải kéo nhau lên các mô đất cao để lánh tạm, và việc bắt cũng đơn giản hơn.

Khi làm thịt chuột đồng, người Nam bộ thường chặt bỏ đầu, loại trừ cả bộ lòng và cả các móng chân. Tuy thịt chuột đồng không có mùi hôi, nhưng sau khi làm thịt người ta hay ướp thịt chuột đồng với ngũ vị hương hay sả ớt.

Thịt chuột đồng trong các quán nhậu, nhà hàng ở Nam bộ được nấu nướng khá công phu với các món mới nghe đã thấy… thèm. Chẳng hạn món chuột đồng rô ti, hoặc chuột đồng xào lăn, chuột đồng kho nước cốt dừa…

Bà con nông dân ở đồng bằng sông Cửu Long thường nấu thịt chuột đồng với cây hà thủ ô và lá câu kỷ để có một món ăn có tác dụng giúp cho cơ thể cường tráng, tăng tuổi thọ, và tăng cả sức mạnh nam giới…

Ngoài ra khi gặp được một ổ chuột mới đẻ, bắt được những con chuột còn đỏ hỏn chưa mở mắt, gọi là chuột bao tử, người Nam bộ đem rửa sạch bằng rượu đế, sau đó cắt bỏ bộ lòng, rồi ngâm rượu chung với vài vị thuốc Đông y khác trong vòng 100 ngày sẽ có được một loại rượu thuốc nhiều tính năng bổ dưỡng, vì chuột bao tử còn giữ đầy đủ nguyên khí của chuột mẹ và chuột cha trao truyền.

Trong sách "Món ăn bài thuốc" quyển hai (Sở Khoa học công nghệ và Môi trường tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu xuất bản năm 1995) dược sĩ Bùi Kim Tùng cho biết: do chuột đồng có khả năng sinh sản mạnh nên ăn thịt chuột đồng nhiều ngày sẽ giúp cho thận khí, tinh tuỷ đầy đủ, không đau lưng, hết mỏi gối, tóc đen.

Dược sĩ Bùi Kim Tùng còn dẫn thêm rằng y sư Tuệ Tĩnh từng khẳng định thịt chuột đồng đực có vị ngọt chát, hơi ấm, không độc, dùng để chữa trị các chứng gẫy xương, phong lửa, các vết thương do dao rựa gây nên, hoặc trị cả bệnh hiếm muộn con cái…

Nói tóm lại, bên cạnh loài chuột nhà chuyên phá phách và hôi hám, bẩn thỉu, các loài chuột đồng như chuột đồng Nam bộ, thịt của chúng là những món ăn, bài thuốc, bổ dưỡng, thơm ngon, góp phần phục vụ nhu cầu ẩm thực cho con người…

Cử Đúp