Trong chiến tranh, với phương châm “Một tấc không đi, một li không rời”, địa đạo Vịnh Mốc được đào từ năm 1965 - 1967 gồm 3 tầng, dài hơn 2.000m, có hệ thống 13 cửa ra vào với 7 cửa thông ra biển và 6 cửa đi lên đồi. Địa đạo đã che chở, bảo toàn mạng sống cho hàng ngàn người dân Vịnh Mốc. Đây cũng chính là căn cứ địa cách mạng chi viện cho chiến trường và đảo Cồn Cỏ.

Trong gần 2.000 ngày đêm tồn tại, có những lúc trong lóng địa đạo chứa khoảng 1.200 người. Dưới mưa bom bão đạn của chiến tranh ác liệt nhưng chưa có 1 người dân nào bị chết tại địa đạo. Tại Vịnh Mốc chỉ có 82 nóc nhà nhưng phải hứng chịu lượng bom đạn rất lớn từ kẻ địch, tính trung bình mỗi người dân phải gánh chịu 7 tấn bom và 800 quả đại bác.

Theo thống kê, từ năm 1966 - 1972, quân đội Mỹ đã trút xuống vùng đất này hơn 9.000 tấn bom đạn, thế nhưng bất chấp mưa bom bão đạn, người dân nơi đây vẫn sống và chiến đấu anh dũng, góp phần vào công cuộc đấu tranh giữ gìn và bảo vệ độc lập dân tộc…

Địa đạo Vịnh Mốc là một địa điểm nổi tiếng thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tham quan.

Sau chiến tranh, Khu di tích địa đạo Vịnh Mốc tồn tại như một nhân chứng lịch sử. Bắt đầu mở cửa đón khách du lịch từ năm 1983, hiện nay địa đạo Vịnh Mốc là một trong những điểm hấp dẫn của tuyến du lịch nổi tiếng thu hút nhiều du khách đặc biệt là những cựu chiến binh Mỹ. Họ đến để chiêm ngưỡng pháo đài kiên cố, tác phẩm của máu và nước mắt cùng ý chí kiên cường của người dân Vịnh Mốc... 

Khu di tích địa đạo Vịnh Mốc được đón nhận bằng Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, tuy nhiên, hiện công tác phục vụ du khách tại Khu di tích địa đạo còn gặp nhiều khó khăn. Mở cửa phục vụ du khách đã hơn 30 năm, đến nay cơ sở vật chất của Khu di tích đã xuống cấp, cần được tu sửa tôn tạo. Đặc biệt, các dịch vụ phục vụ khách tham quan còn thiếu thốn, có rất ít các mặt hàng lưu niệm giới thiệu về Khu di tích địa đạo Vịnh Mốc cũng như về đặc sản Quảng Trị được bày bán… 

Rất mong các cấp chính quyền quan tâm hơn nữa, đầu tư cơ sở vật chất của Khu di tích địa đạo Vịnh Mốc để nâng cao chất lượng, phục vụ du khách được tốt nhất.

T.K.