Mới đây nhất, Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ LĐ-TB&XH cũng đã phải có công văn gửi Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Cục An ninh chính trị nội bộ, Bộ Công an đề nghị xác minh, kiểm tra những công ty đang thông báo tuyển lao động đi học tập và làm việc tại Nhật Bản và CHLB Đức không đúng với chức năng hoạt động để có biện pháp xử lý theo đúng quy định của pháp luật. 

Bị yêu cầu tạm dừng vẫn ngang nhiên tuyển

Điển hình nhất là thông báo tuyển điều dưỡng đi làm việc tại các bệnh viện Nhật Bản của Công ty cổ phần Du lịch dịch vụ dầu khí Hải Phòng (OSC HP) có trụ sở chính tại quận Hồng Bàng - TP Hải Phòng, gửi đến một số trường chuyên ngành, trong đó có Trường Cao đẳng Y tế Hải Phòng. Theo đó yêu cầu mỗi điều dưỡng viên đăng ký tham gia dự tuyển phải đặt cọc 1 triệu đồng, nếu bỏ không tham gia thì sẽ không được nhận lại số tiền đặt cọc trên. Qua phản ánh với Báo CAND, một số sinh viên của trường này đã gọi điện đến xác minh thông tin qua số máy của Cục Quản lý lao động ngoài nước (QLLĐNN). Trong khi chưa được Cục thẩm định hợp đồng, chưa có văn bản trả lời cho phép công ty được thực hiện tư vấn, tuyển chọn, công ty này đã tổ chức một buổi tư vấn “hoành tráng” tại Trung tâm Hội nghị quốc gia 16 Lê Hồng Phong, Hà Nội.

Theo như lời giới thiệu về chương trình của ông Nguyễn Văn Thuận, Tổng Giám đốc OSC Hải Phòng thì đây là chương trình hợp tác giữa OSC HP với Hiệp hội 1.200 bệnh viện thần kinh tại Nhật Bản, đang có nhu cầu rất lớn về nhân lực điều dưỡng. Ông Thuận cũng trấn an các ứng viên có mặt tại hội nghị là dù chưa được Bộ LĐ-TB&XH cho phép thực hiện nhưng các em hoàn toàn yên tâm, Bộ LĐ-TB&XH sẽ có quyết định chính thức trong nay mai. Ngành nghề này theo ông Thuận chưa được đăng ký trong 68 ngành nghề được tuyển chọn lao động nước ngoài của Nhật nhưng cũng không nằm trong điều cấm vì visa có 1 năm. Ông Thuận cũng khẳng định sau khi nhận được thông báo tạm dừng của Cục QLLĐNN, công ty đã tạm dừng hoạt động tuyển chọn với các trường và hiện đang phối hợp với các cơ quan hữu quan để thúc đẩy giấy phép.

Chi nhánh Công ty OSC Hải Phòng tại Hà Nội vẫn tư vấn tuyển điều dưỡng sang Nhật Bản.

Tuy nhiên, trên thực tế, có mặt tại Chi nhánh OSC HP ở Mai Dịch (Cầu Giấy-Hà Nội), chúng tôi đã được các nhân viên của công ty tư vấn nhiệt tình. Trên bảng theo dõi công việc cũng đề rõ kế hoạch tuyển điều dưỡng đi làm việc tại Nhật Bản đợt 2. Cán bộ tuyển nguồn của công ty còn khẳng định, công ty đã tuyển xong đợt 1 từ 12/9. Theo tiêu chí đợt 1 tuyển 80 người, nhưng phía Nhật chỉ tuyển được 20 người, đầu tháng 10 đã nhập học. Công ty đang chuẩn bị bố trí thi đợt 2 sau 1 tháng. “Giờ nộp lúc nào cũng được. Đợt 2 sẽ tuyển từ cao đẳng để tăng cơ hội trúng tuyển hơn. Lao động phải mang sơ yếu lý lịch đến trực tiếp tại chi nhánh công ty để khai vào form sẵn; tiền cọc làm hồ sơ sau khi trúng tuyển; nộp 500 nghìn luyện thi trước khi thi tuyển. Chi phí đợt 2 chưa thông báo chính thức nhưng theo như đợt 1 tổng chi phí là 5.000 USD. Lương khởi điểm từ 1.300 – 1.500 USD/tháng. Trong quá trình sang bên kia làm việc được đào tạo thi Chứng chỉ điều dưỡng viên quốc tế, sau 3 năm hết hợp đồng, được ở lại làm việc tiếp, giống hệt chương trình của Bộ LĐ-TB&XH”, cán bộ này giải thích thêm.

Chưa doanh nghiệp nào được cấp phép tuyển điều dưỡng đi Nhật Bản

Đây là khẳng định của ông Tống Hải Nam, Phó Cục trưởng Cục QLLĐNN, Bộ LĐ-TB&XH với PV Báo CAND. Trước đó, khi được hỏi về trường hợp của Công ty OSC HP tuyển điều dưỡng đi Nhật Bản, ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, Cục trưởng Cục QLLĐNN cũng khẳng định khi chưa được cấp phép mà công ty vẫn ra thông báo tuyển, tổ chức tư vấn và tuyển chọn là hoàn toàn sai phạm. Cục QLLĐNN đã có Văn bản số 1267/QLLĐNN-NBCAĐNA ngày 4/9/2014 yêu cầu OSC Hải phòng ngừng ngay các hoạt động tổ chức tuyển chọn trái phép đối với nghề “giúp việc điều dưỡng” để đi làm việc ở Nhật Bản. Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam cũng cho biết, Nhật Bản không tiếp nhận thực tập sinh nước ngoài thực tập kỹ năng trong ngành Y tế. Theo qui định của chương trình thực tập sinh, trong 68 ngành nghề mà Nhật Bản tiếp nhận thực tập sinh nước ngoài thực tập trong 3 năm không có nghề giúp việc cho điều dưỡng. Ngoài chương trình đang thực hiện giữa hai chính phủ, phía Nhật Bản không có cơ chế tiếp nhận điều dưỡng viên trực tiếp đến các bệnh viện của Nhật Bản, kể cả vị trí giúp việc điều dưỡng. Ngoài ra, đối với các ứng viên không tham gia chương trình trên nhưng nếu thi đỗ Chứng chỉ hành nghề điều dưỡng quốc gia của Nhật Bản thì mới có thể làm việc ở Nhật hợp pháp. Tuy nhiên, điều kiện để các ứng viên nước ngoài  tham gia kỳ thi chứng chỉ quốc gia của Nhật Bản về điều dưỡng là phải tốt nghiệp trường y tế của Nhật, tối thiểu hệ 3 năm. Để có thể thi đạt đầu vào của trường y tế Nhật Bản, các ứng viên phải được học tập trung tiếng Nhật ít nhất 1 năm.

Như vậy là đã rõ, trong khi chưa được cấp phép cả trong nước, cũng như phía đối tác, theo lời của Cục trưởng Cục QLLĐNN Nguyễn Ngọc Quỳnh cũng chưa xin được giấy phép tuyển lao động nước ngoài, Công ty OSC HP vẫn ngang nhiên tổ chức tuyển chọn mà không bị cơ quan nào kiểm soát, ngăn chặn. Điều đáng nói là trước đó, ngày 9/9/2014, công ty này đã bị thanh tra Bộ LĐ-TB&XH xử phạt vi phạm hành chính, với mức phạt cao nhất là 150 triệu đồng về hành vi lợi dụng hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài để tổ chức tư vấn, tuyển chọn, đào tạo thu tiền của người lao động.

Hơn lúc nào hết, hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài của các DN, đặc biệt liên quan đến điều dưỡng viên sang Nhật Bản và CHLB Đức do nhu cầu lớn, cần được các cơ quan chức năng giám sát và thông báo rộng rãi để người lao động không bị mất tiền oan.

Tại văn bản gửi Cục C45 và A83 Bộ Công an, Cục QLLĐNN, Bộ LĐ-TB&XH có nêu tên 9 đơn vị, công ty đang thông báo tuyển lao động đi học tập và làm việc tại CHLB Đức mà Cục phát hiện qua quảng cáo trên mạng và từ người dân quan tâm gọi điện xác minh. Bao gồm: Trường CĐ Nghề Trần Hưng Đạo, tại số 7, đường Mỹ Đình (Từ Liêm - Hà Nội); Trung tâm Hợp tác Việt Đức FUU SACHSEN VIETNAM tại số 36/36 Đào Tấn (Ba Đình - Hà Nội); Công ty cổ phần Sáng kiến nâng cao sức khỏe quốc tế Việt Nam, tại phòng 403 tòa nhà Regus Hanoi Press Club, 59 Lý Thái Tổ (Hoàn Kiếm - Hà Nội); Trung tâm Tư vấn du học và Đào tạo ngoại ngữ Việt Đức ICC tại 100B3 khu đô thị Đại Kim (Hoàng Mai - Hà Nội); Trung tâm Đào tạo và Cung ứng điều dưỡng viên quốc tế (Nurse centre) tại 225 Trường Chinh (Thanh Xuân - Hà Nội); Bệnh viện Thái Hòa và Công ty cổ phần Công nghệ truyền thông tương lai tại số 1 Lê Thị Riêng, phường 1, TP Cao Lãnh - Đồng Tháp; Trường CĐ Nghề Nguyễn Văn Trỗi, 69 Đoàn Hữu Trưng, phường An Hòa (Cẩm Lệ - Đà Nẵng); Trường Trung cấp Y dược Mekong, 366 Cách Mạng Tháng Tám (TP Hồ Chí Minh); Du học quốc tế IRIS tại tầng 3, nhà 16, ngõ 2, Nguyễn Viết Xuân (Thanh Xuân - Hà Nội).

Thu Uyên