Ông Bửu Huy và bà Phan Thuý Thanh, Đại sứ Việt Nam tại Bỉ.

Ông Bửu Huy là Phó giám đốc Công ty XNK Nông sản thực phẩm An Giang (tên giao dịch là Afiex). Ngày 10/5/2006, khi đang cùng đại diện các doanh nghiệp thuộc VASEP (Hiệp hội Chế biến thủy sản Việt Nam) tham dự Hội chợ Thủy sản quốc tế châu Âu tại Brussels thì ông Bửu Huy bị Cảnh sát Bỉ bắt giữ. Theo nhà cầm quyền Bỉ thì việc bắt giữ này là để đáp ứng yêu cầu của Văn phòng Chưởng lý quận Bắc, bang Florida (Mỹ). Văn phòng này có quyết định khởi tố 2 công ty và 1 công dân Mỹ, 4 công ty Việt Nam trong đó có Công ty Ajiex và cá nhân ông Bửu Huy vì nghi ngờ có hành vi gian lận thương mại trong việc buôn bán sản phẩm cá giữa Việt Nam và Mỹ.

Ngay sau khi ông Bửu Huy bị bắt giữ tại Bỉ, các cơ quan chức năng của Việt Nam đã có nhiều động thái tích cực nhằm bảo vệ ông Bửu Huy, kiên quyết phản đối việc dẫn độ ông Bửu Huy sang Mỹ.

VASEP khẳng định không có bằng chứng nào cho thấy ông Bửu Huy  có hành vi gian lận thương mại và trốn thuế theo như quy kết của phía Mỹ, đồng thời phản đối việc Bỉ dẫn độ ông Huy sang Mỹ như một tội phạm quốc tế.

Theo VASEP, kết quả kiểm tra hồ sơ do phía Mỹ cung cấp cho thấy 4 container mà Công ty Afiex nhập vào Mỹ từ năm 2002-2003, với biểu hiện là ghi nhãn sai theo quy kết của phía Mỹ, thì cả 4 container này đều vào Mỹ trước ngày 31/1/2003, thời điểm mà Bộ Thương mại Mỹ ban hành quyết định sơ bộ về mức thuế chống bán phá giá. Trong đó, container cuối cùng của Afiex đến Mỹ là vào ngày 26/1/2003. Ngoài ra, theo thông lệ quốc tế và luật pháp Mỹ, nhà nhập khẩu mới là người chịu trách nhiệm về chất lượng, tên gọi cũng như xuất xứ của các loại hàng hóa nhập khẩu.

VASEP cũng khẳng định, phía Mỹ yêu cầu bắt giữ ông Huy chỉ vì nghi ngờ ông tham gia việc ghi nhãn hàng hóa theo yêu cầu của nhà nhập khẩu Mỹ là “hình sự hóa” các vi phạm về ghi nhãn hàng hóa. Các tranh chấp thương mại quốc tế về nhãn mác chỉ xử lý bằng hành chính, điều này là phù hợp với luật pháp quốc tế, VASEP đề nghị phía Mỹ xem xét vụ việc dưới góc  độ kinh tế chứ không nên hình sự hóa vụ việc vì điều này đe dọa việc hành nghề của các thương nhân.

Tổng thư ký VASEP Nguyễn Hữu Dũng khẳng định quan điểm nhất quán và rõ ràng của VASEP là thực hiện đúng các quy định pháp lý của Việt Nam và của thị trường nhập khẩu về ghi nhãn hàng hóa. Riêng đối với tên gọi sản phẩm cá tra, cá basa xuất khẩu, theo đề nghị của VASEP, hơn một năm trước đây, ngày 4/4/2005, Bộ trưởng Bộ Thủy sản Việt Nam đã có Chỉ thị số 04/CT-BTS quy định việc ghi nhãn mác đối với các sản phẩm cá đông lạnh xuất khẩu, trong đó nêu rất rõ: “Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng - An toàn vệ sinh và Thú y thủy sản thực hiện kiểm tra tăng cường ghi nhãn sản phẩm cá đông lạnh xuất khẩu bảo đảm đúng quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hóa. Kiên quyết không cho xuất khẩu các lô hàng cá phile đông lạnh có nhãn hàng hóa không đúng với tên sản phẩm”.

Ngày 18/8, sau hơn 3 tháng ông Bửu Huy bị bắt giam, Tòa thượng thẩm Bỉ ở Brussels đã đưa vụ việc ra xét xử công khai nhằm xem xét các điều kiện dẫn độ ông Bửu Huy sang Mỹ có phù hợp với Hiệp định dẫn độ giữa Bỉ và Mỹ hay không để có thông báo chính thức đến Bộ Tư pháp Bỉ và Bộ này sẽ ra quyết định cuối cùng.

Luật sư Vanderveeren, người từng có bề dày kinh nghiệm hơn 30 năm trong nghề bào chữa, từng đứng đầu Hội Luật gia Bỉ đã được mời làm luật sư bào chữa cho ông Bửu Huy. Tại phiên tòa, những luận cứ bào chữa của Luật sư Vanderveeren đã chinh phục được bồi thẩm đoàn và cử tọa. Trao đổi với phóng viên TTXVN ngay sau khi phiên tòa kết thúc, ông Bửu Huy cho biết ông hài lòng với phần bào chữa của luật sư và ông khẳng định ông không vi phạm Luật Thương mại quốc tế.

Ngày 20/9, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Bỉ đã ký quyết định từ chối dẫn độ ông Bửu Huy sang Mỹ để xét xử theo yêu cầu của Tòa án quận  Bắc bang Florida (Mỹ). Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày ký và ngay ngày hôm sau 21/9, ông Bửu Huy đã được trả tự do, sau hơn 4 tháng bị tạm giam.

Tuy đã được ra khỏi nhà tù của Bỉ nhưng yêu cầu truy tìm của Mỹ thông qua Interpol đối với ông Bửu Huy vẫn còn hiệu lực. Trong khi đó, từ Bỉ về Việt Nam không có chuyến bay thẳng mà buộc phải quá cảnh. Cũng chính vì thế mà việc để ông Bửu Huy trở về nước an toàn không hề đơn giản. Trao đổi với PV ANTG, đại diện Văn phòng Interpol Việt Nam cho biết: “Chúng tôi đã đề xuất một kế hoạch chặt chẽ nhằm hộ tống ông Bửu Huy về nước được an toàn”.

Từng hợp tác có hiệu quả với Interpol Nga nên Văn phòng Interpol Việt Nam quyết định đưa ông Bửu Huy trở về nước bằng đường qua Nga. Có nghĩa là ông Bửu Huy sẽ được đưa từ Bỉ qua Nga để trở về Việt Nam. Cho dù thủ tục quá cảnh ở Nga khá phức tạp nhưng nhờ sự phối hợp và giúp đỡ tích cực của Interpol Nga cũng như một số cơ quan đại diện của Việt Nam tại Nga nên ông Bửu Huy đã nhanh chóng hoàn tất thủ tục quá cảnh tại Nga.

20h30 ngày 9/10, ông Bửu Huy đã về tới sân bay Nội Bài an toàn trong nỗi vui mừng khôn tả của gia đình, bạn bè và đại diện của VASEP. Và, chia sẻ niềm vui này còn có các sĩ quan thuộc Văn phòng Interpol Việt Nam, những người đã vạch ra và thực hiện thành công kế hoạch đưa ông Bửu Huy trở về Việt Nam từ Bỉ