Gần nửa thế kỷ qua, cư dân ở nhiều nơi xâm chiếm đồi Trại Thủy để làm nơi cư ngụ khiến cho cảnh quan nơi này trở nên nhếch nhác bởi hàng trăm căn nhà được ví von như những “ổ chuột” được chắp vá từ nhiều loại phế liệu hỗn tạp, trong đó có hàng loạt “ổ chuột” treo mình chênh vênh bên triền đồi. Tất cả đều là dân nghèo, rất nhiều gia đình sinh sống trong tình cảnh không hộ khẩu, không giấy tờ tùy thân, không nghề nghiệp ổn định, điện - nước sinh hoạt mua lại từ những gia đình ở dưới chân đồi với giá cao.

Đằng sau cuộc sống tạm bợ của cư dân trên đồi Trại Thủy là hàng loạt vấn đề đáng quan ngại bởi vệ sinh môi trường ô nhiễm, tệ nạn cờ bạc, ma túy phát sinh bên triền đồi và những bụi cây. Trong số nhiều thanh thiếu niên thất học, có một số trường hợp trở thành kẻ nghiện, trộm cắp chuyên nghiệp. Những hình ảnh đó khiến cho du khách không khỏi chạnh lòng với nhiều nỗi niềm trăn trở sau một lần viếng cảnh đồi Trại Thủy.

Nhiều người dân đã tự tháo dỡ nhà, trả lại mặt bằng để chờ nhận đất ở khu tái định cư Đất Lành.

Để trả lại cảnh quan trong lành cho đồi Trại Thủy, hơn 10 năm về trước, UBND tỉnh Khánh Hòa đã giao cho Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn Khánh Hòa đầu tư dự án trồng rừng, tôn tạo cảnh quan danh thắng đồi Trại Thủy. Do vấp phải nhiều khó khăn trở ngại nên dự án không thể triển khai thực hiện được, trong khi cư dân tự phát ở đồi Trại Thủy tăng thêm.

Nếu như năm 2004, UBND phường Phương Sơn rà soát khắp đồi này chỉ có 249 hộ gia đình nhưng đến đầu năm nay con số này đã tăng lên gần 400. Mãi đến tháng 3/2011, dự án được chuyển giao cho UBND TP Nha Trang làm chủ đầu tư trong giai đoạn 2013-2017, với tổng nguồn vốn phê duyệt hơn 131 tỷ đồng.

Theo đó, cùng với việc cải tạo toàn bộ mặt bằng, trồng cây xanh tạo cảnh quan môi trường sạch, hệ thống điện, đường giao thông, cấp thoát nước, vườn hoa, hồ nước, bãi đậu xe, điểm dừng chân của du khách… sẽ được đầu tư xây dựng.

Phó Chánh văn phòng UBND TP Nha Trang – ông Nguyễn Chí Dũng cho biết, 61.000m² đất đồi Trại Thủy đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi để thực hiện dự án. Trong số 233 hộ gia đình thuộc diện giải tỏa có 214 trường hợp đủ điều kiện bố trí tái định cư. Điểm đến của họ là khu Đất Lành ở xã Vĩnh Thái, TP Nha Trang có tổng diện tích hơn 19 ha. Đến thời điểm này đã có 222 hộ gia đình nhận tiền bồi thường và ký văn bản cam kết bàn giao mặt bằng, 11 trường hợp đang rà soát, xác minh thêm. Hơn 100 hộ đã tự tháo dỡ nhà ở để trả mặt bằng cho dự án, mỗi hộ được hỗ trợ di dời 4 triệu đồng.

Trong vòng 6 tháng kể từ thời điểm trả lại mặt bằng để chờ nhận đất tái định cư, những hộ có dưới 5 nhân khẩu được hỗ trợ tiền thuê nhà ở mỗi tháng 1,2 triệu đồng, từ nhân khẩu thứ 6 trở lên được hỗ trợ thêm mỗi người 120.000 đồng. Những trường hợp nhận tiền bồi thường nhưng không đủ để trả tiền đất tái định cư, UBND TP Nha Trang sẽ áp dụng chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện ghi nợ, trả dần khoản tiền còn lại trong 5 năm.

Hữu Toàn