Sau 6 năm xây dựng, ngày 20-6-2017, Luật Cảnh vệ đã được Quốc hội nước Cộng hòa XHCN Việt Nam khóa XIV, kỳ họp thứ Ba thông qua; ngày 4-7-2017, Chủ tịch nước Cộng hòa XHCN Việt Nam công bố Luật Cảnh vệ có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2018. Hiện nay Luật Cảnh vệ là văn bản pháp quy có tính pháp lý cao nhất quy định về công tác cảnh vệ.

Ngày 16-2-1953, Sắc lệnh số 141/SL đổi Nha Công an thành Thứ bộ Công an được ban hành. Theo Sắc lệnh, Cục Cảnh vệ được thành lập. Từ đó, Cục Cảnh vệ đã thường xuyên phối hợp với Công an các đơn vị địa phương, với các cấp, các ngành; với Quân đội nhân dân bảo vệ tuyệt đối an toàn Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước, bảo vệ các cơ quan đầu não Trung ương, Chính phủ, các cuộc mít tinh, hội nghị do Đảng, Nhà nước tổ chức, bảo vệ Đại sứ quán các nước và các đoàn chuyên gia các nước XHCN sang giúp Việt Nam.

Để thực hiện công tác Cảnh vệ đi vào nề nếp, chính quy, Đảng, Nhà nước ban hành nhiều Văn bản quy định về công tác cảnh vệ như: Nghị quyết số 57/NQ-TW ngày 20-11-1958 quy định về chế độ bảo vệ; Quy định số 04/QĐ-TW ngày 28-4-1987 về chế độ bảo vệ các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và khách quốc tế đến Việt Nam; Quyết định số 10/HĐBT ngày 1-2-1988 về chế độ bảo vệ các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và khách quốc tế đến Việt Nam…

Đặc biệt, để bảo vệ tuyệt đối an toàn các đối tượng cảnh vệ trong thời kỳ hội nhập quốc tế, ngày 2-4-2005, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh Cảnh vệ. 

Pháp lệnh Cảnh vệ và các văn bản trên được ban hành tạo cơ sở pháp lý để lực lượng Cảnh vệ thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, góp phần phục vụ sự nghiệp bảo vệ Đảng, bảo vệ lãnh tụ cũng như đảm bảo ANQG và giữ gìn TTAT xã hội. 

Sau hơn 10 năm tổ chức thực hiện, nhìn chung việc triển khai Pháp lệnh Cảnh vệ đã đạt được những kết quả tích cực. Vì vậy, trong những năm qua, mặc dù tình hình an ninh, chính trị thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, yêu cầu công tác cảnh vệ ngày càng cao, nhưng lực lượng Cảnh vệ đã nỗ lực, tích cực phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương và các cấp, các ngành, với Quân đội nhân dân triển khai thực hiện có hiệu quả các biện pháp công tác; bảo vệ tuyệt đối an toàn các đối tượng cảnh vệ. 

Thành công đó đã được lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nhân dân cũng như bạn bè quốc tế đánh giá cao.

Tuy nhiên, văn bản quy phạm pháp luật cao nhất trong lĩnh vực cảnh vệ mới là pháp lệnh, chưa tương xứng với vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng Cảnh vệ. Pháp lệnh Cảnh vệ đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập cần phải được hoàn thiện, cụ thể như:

- Pháp lệnh Cảnh vệ chưa quy định rõ về trách nhiệm phối hợp thực hiện công tác cảnh vệ; một số quy định trong Pháp lệnh Cảnh vệ chưa tương thích với các luật, pháp lệnh khác; thẩm quyền trưng dụng phương tiện, tài sản; miễn phí cầu đường cho đối tượng Cảnh vệ; mang sử dụng vũ khí trên máy bay; chưa quy định về hợp tác quốc tế trong công tác cảnh vệ….

Chính vì vậy, năm 2013, Bộ Công an đề nghị Chính phủ trình Quốc hội xây dựng Luật Cảnh vệ. Sau 6 năm xây dựng, Luật Cảnh vệ đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7 tới.

Luật Cảnh vệ gồm 6 chương, 33 điều, so với Pháp lệnh Cảnh vệ tăng 12 điều, bổ sung một số nội dung cho phù hợp với tình hình thực tế hiện nay của công tác cảnh vệ, đồng thời sắp xếp lại bố cục của các chương, điều để đảm bảo tính logic và phù hợp với quy định của Luật Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật.

Luật Cảnh vệ được ban hành nhằm đáp ứng yêu cầu của tình hình nhiệm vụ bảo vệ ANQG, giữ gìn TTAT xã hội trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; bảo đảm xây dựng lực lượng Cảnh vệ cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và hiện đại; đồng thời, nhằm bảo đảm phù hợp với Hiến pháp năm 2013, đồng bộ, thống nhất với các văn bản quy phạm pháp luật khác trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Trưng mua, trưng dụng, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, Pháp lệnh Phí và lệ phí, Pháp lệnh Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ ...).

Luật Cảnh vệ là một văn bản quy phạm pháp luật có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều Bộ, ngành, cơ quan, tổ chức xã hội, chính quyền các cấp; việc xây dựng và ban hành Luật Cảnh vệ sẽ có tác động nhiều mặt đến đời sống xã hội, cụ thể là:

Luật Cảnh vệ góp phần thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về tổ chức, hoạt động của lực lượng Cảnh vệ, tạo thuận lợi cho mối quan hệ phối hợp giữa các lực lượng, góp phần bảo vệ tuyệt đối an toàn đối tượng cảnh vệ.

Luật Cảnh vệ có tác động tích cực đến đời sống xã hội, là công cụ đắc lực giúp cho việc thực hiện công tác cảnh vệ được thuận lợi, góp phần bảo vệ an toàn tuyệt đối các đối tượng cảnh vệ.

Nguyễn Đức Quý