Đòn bẩy cho phát triển bền vững       

Phát biểu tại Diễn đàn Phát triển Việt Nam (VDF) 2017 tại Hà Nội trưa 13-12, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ rõ cải tiến công nghệ, hợp lý hoá sản xuất, gọi chung là năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) của kinh tế Việt Nam còn hạn chế, là điểm nghẽn trong phát triển bền vững trung và dài hạn. Thủ tướng nhấn mạnh, bên cạnh nội lực, Việt Nam rất cần sự hỗ trợ, tham vấn của các đối tác phát triển, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia trong và ngoài nước  để tìm ra giải pháp phù hợp trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 lan toả nhanh chóng, tiến trình mở cửa, hội nhập sâu rộng. Nâng cao năng suất còn giúp không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, mà quan trọng nhất là nâng cao TFP. Trong bối cảnh toàn cầu hoá, nâng cao năng suất chính là nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. 

Đồng thời, Thủ tướng cũng  nêu một số nhiệm vụ giải pháp chủ yếu là, cải cách mạnh mẽ hệ thống ngân hàng, thị trường tài chính theo hướng tăng quy mô, cạnh tranh lành mạnh, cải thiện dựa trên hiệu quả, tín hiệu thị trường;  cải thiện khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa; nông dân, các  nhóm thiểu số trong xã hội. Bên cạnh đó, Việt Nam cần tiếp tục rà soát sử dụng nguồn tài nguyên, phân bổ vốn đầu tư công trên cơ sở nâng cao năng suất, hiệu quả. 

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc phát biểu tại Diễn đàn.

"Năng suất lao động là cơ sở và động lực chính của từng doanh nghiệp  và động lực cho kinh tế nói chung. Chính phủ luôn ưu tiên bố trí ngân sách, khuyến khích các doanh nghiệp và nguồn lực xã hội đẩy mạnh đầu tư giáo dục đào tạo để nhằm cải thiện kỹ năng, trình độ giúp người lao động cải thiện sinh kế, làm chủ sự nghiệp bản thân, làm việc tốt hơn, phát huy tối đa sức sáng tạo. Chính phủ cũng quan tâm thực hiện theo lộ trình cải cách tiền lương, tiền công theo nguyên tắc thị trường, phù hợp tăng tiền lương và tăng năng suất lao động, tăng cường chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của người lao động, nhất là lao động trong các khu công nghiệp tập trung. Thực hiện tái cơ cấu từ nông nghiệp, chuyển dịch lao động từ khu vực nông nghiệp có năng suất còn thấp sang khu vực công nghiệp, dịch vụ, có năng suất cao hơn, bền vững hơn, đem lại giá trị lớn hơn, hiệu quả hơn với nguồn lực ít hơn. Nông nghiệp Việt Nam tiềm năng lớn nhưng năng suất còn thấp, đặt ra yêu cầu cấp bách về tái cơ cấu, gồm giải pháp về khoa học công nghệ, chuyển sang nông nghiệp chất lượng cao", Thủ tướng nói.

Riêng về vấn đề nâng cao năng suất, cải thiện TFP, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, Chính phủ đã quan tâm bằng các giải pháp như đầu tư cho cơ sở hạ tầng, thúc đẩy cải cách, nâng cao năng lực doanh nghiệp nhà nước,  cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí giao dịch cho nền kinh tế; phát huy tinh thần đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp và người dân; tranh thủ các cơ hội cách mạng số, từng bước phát triển kinh tế số, đô thị thông minh, hướng tới năng suất hiệu quả cao hơn. 

Toàn cảnh Diễn đàn Phát triển Việt Nam 2017.

Thủ tướng cũng nhấn mạnh việc chủ động hội nhập quốc tế, phát huy nội lực vượt qua thách thức, khai thác có hiệu quả các cơ hội từ các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã và đang đàm phán tham gia, nhất là các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (TPP-11, EVFTA với EU và RCEP); thực hiện cam kết trong các FTA sẽ mở cửa nhiều thị trường rộng lớn cho đầu tư, thương mại, sẽ góp phần chuyển đổi môi trường pháp luật, kinh doanh của Việt Nam tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế; thực sự tạo sức ép về nâng cao sức cạnh tranh và năng suất của các doanh nghiệp, qua đó nâng tầm trình độ phát triển của nền kinh tế. Để có thể thực hiện hiệu quả những biện pháp đòn bẩy tăng năng suất nêu trên, Chính phủ phải kiên định giữ vững ổn định chính trị xã hội, củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, quyết tâm thực hiện mục tiêu phát triển bền vững, đây là những điều kiện tiên quyết cho thành công của mọi dự án đầu tư, kế hoạch kinh doanh. 

Sáng tạo - một trong những chìa khóa để tăng năng suất

Ông Ousmane Dione, Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam nhận định: "Còn rất nhiều dư địa để Việt Nam có thể tăng thêm năng suất trong các ngành kinh tế". Tuy nhiên, để giải được bài toán về cải thiện năng suất, Giám đốc World Bank cho rằng việc giáo dục kỹ năng và đổi mới sáng tạo cần phải được chú trọng, bên cạnh đẩy mạnh sự hợp tác liên ngành và nâng cao thể chế kinh tế thị trường.

Tại Diễn đàn Phát triển Việt Nam 2017.

Bên cạnh đó, người đứng đầu WB tại Việt Nam, đồng chủ trì VDF 2017 cũng đã hiến kế rằng, để nâng cao năng suất, Việt Nam phải vươn lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện nhiều hơn cho khu vực tư nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực phát triển hạ tầng, cải thiện phân bổ nguồn lực…

 Rajah Rasiah, Giáo sư về Phát triển quốc tế, Đại học Malaya (Malaysia), cố vấn cấp cao UNDP cũng cho rằng, Việt Nam cần rà soát lại các chính sách phát triển về nguồn vốn con người, phát triển hạ tầng khoa học - công nghệ hơn nữa, cũng như tập trung phát triển các hạ tầng cơ sở cơ bản như điện nước, y tế, hệ thống giao thông…

Nhìn nhận trên góc độ chính sách, ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương lại cho rằng, Việt Nam cần phân bổ lại nguồn lực, chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu thành phần kinh tế và ngành kinh tế, kết hợp thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, áp dụng khoa học- công nghệ, chuyển đổi cơ cấu nội ngành để năng năng suất nội ngành của nền kinh tế.

Qua hai phiên thảo luận, các đối tác phát triển, cộng đồng doanh nghiệp, các chuyên gia trong và ngoài nước tham dự Diễn đàn Phát triển Kinh tế 2017 VDF đã gợi mở và “hiến kế” giúp Chính phủ Việt Nam có được giải pháp tốt nhất, hiệu quả nhất để tăng năng suất, qua đó thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Đánh giá cao các ý kiến, sáng kiến của Diễn đàn VDF 2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các cơ quan liên quan tiếp thu và cụ thể hóa trong nội dung kế hoạch hành động của Chính phủ về thúc đẩy tăng năng suất trong thời gian tới.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năng suất lao động (NSLĐ) toàn nền kinh tế theo giá hiện hành năm 2017 ước tính đạt 92,1 triệu đồng/lao động (tương đương 4.118 USD/lao động). Tính theo giá so sánh năm 2010, năng suất lao động toàn nền kinh tế năm 2017 tăng 5,9% so với năm 2016, bình quân giai đoạn 2011-2017 tăng 4,7%/năm. NSLĐ của Việt Nam thời gian qua tuy có sự cải thiện đáng kể theo hướng tăng đều qua các năm và là quốc gia có tốc độ tăng NSLĐ cao trong khu vực ASEAN nhưng mức NSLĐ của Việt Nam hiện nay vẫn rất thấp so với nhiều nước trong khu vực. Tính theo PPP 2011, NSLĐ của Việt Nam năm 2016 đạt 9.894 USD, chỉ bằng 7,0% của Singapore; 17,6% của Malaysia; 36,5% của Thái Lan; 42,3% của Indonesia; 56,7% của Philippines và bằng 87,4% NSLĐ của Lào. Đáng chú ý là chênh lệch về NSLĐ giữa Việt Nam với các nước vẫn tiếp tục gia tăng.
H.Chi-A.Nhiên