Hội nghị do Bộ NN&PTNT phối hợp cùng UBND tỉnh Bến Tre tổ chức. Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng dự và chủ trì Hội nghị. Cùng dự có Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường; đồng chí Phan Văn Mãi, Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre; đại diện lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương, các tỉnh, thành trong khu vực ĐBSCL; các tổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà khoa học...

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Theo nhận định của Bộ NN&PTNT và Bộ Tài nguyên Môi trường, mùa mưa năm 2019 trên lưu vực sông Mê Kông xuất hiện muộn so với trung bình nhiều năm, tổng thời gian mưa ngắn. Dòng chảy về ĐBSCL từ đầu mùa khô đến nay giảm nhanh, hiện đang xuống ở mức rất thấp. Xâm nhập mặn ở ĐBSCL xuất hiện sớm hơn so với năm 2015-2016, ở mức gay gắt và sẽ tiếp tục ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, dân sinh. Thời gian xâm nhập mặn cao nhất sẽ tập trung vào tháng 1 và 2 năm 2020. Dự báo mùa khô năm nay tổn thương nghiêm trọng đến ĐBSCL. 

Trong đó, vụ Đông - Xuân đã xuống giống hơn 1,5 triệu ha, cần tăng cường thực hiện mạnh hơn các giải pháp thủy lợi để đảm bảo cung cấp đủ nước tưới trong trường hợp xâm nhập mặn kéo dài cho khoảng 332.000ha; vùng chuyên canh sản xuất cây ăn quả có khả năng bị ảnh hưởng hạn, mặn khoảng 136.000ha. Riêng đối với nước sinh hoạt, vùng ĐBSCL có khoảng 14,6 triệu dân thì hiện tại có khoảng 82.000 hộ thiếu nước sinh hoạt. Dự báo trong thời gian tiếp theo của mùa khô, có khoảng 158.000 hộ thiếu nước sinh hoạt.
Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng tham quan mô hình túi chứa nước ngọt của Công ty cổ phần nhựa Tân Đại Hưng

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết, ĐBSCL là vùng phù sa trù phú, có đất sản xuất nông sản lớn của cả nước với 3 sản lượng chính là thủy sản, lúa gạo và trái cây. Tuy nhiên những năm gần đây ĐBSCL bị đe dọa nghiêm trọng bởi tác nhân, biến đổi khí hậu nước biển dâng, sử dụng nguồn nước của các quốc gia thượng nguồn, lưu lượng dòng chảy sông Mê Kông giảm do ảnh hưởng lượng mưa giảm… Các tác nhân này dẫn đến tình hình cực đoan nổi rõ nhất là xâm nhập mặn ở ĐBSCL ngày càng gay gắt. 

“Từng vùng một, từng tỉnh một cần rà soát lại các công trình để phục vụ sản xuất nông nghiệp và cả kịch bản cung ứng nước sạch cho người dân. Đồng thời, chủ động né hạn, mặn. Cố gắng tập trung tuyên truyền ở những nơi không chủ động được nguồn nước thì không xuống giống lúa. Đối với cây ăn quả có khả năng ảnh hưởng bởi hạn mặn cần liên tục quan trắc, thông báo cho người dân để có một kế hoạch hợp lý nhất. Đối với nước sinh hoạt cần tổng rà soát lại, nếu kịch bản cực đoan hơn sẽ làm thế nào có giải pháp ứng phó. Chủ động thích ứng, rà soát lại toàn bộ để có cơ cấu thích hợp nhất, thích ứng phải tạo sinh kế mới cho người dân để giảm áp lực, tích nước ngọt cho phù hợp” – Bộ trưởng Bộ NN&PTNT đề nghị.

Đợt hạn, mặn sắp tới sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, đời sống của người dân vùng ĐBSCL.

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh: “Tình hình hạn, mặn xảy ra nghiêm trọng, nguy cơ thiếu nước ngày càng gia tăng đối với Việt Nam trong thời gian qua và tương lai sẽ rất gay gắt. Vùng ĐBSCL là vùng trù phú, trọng điểm về lương thực và thực phẩm của cả nước đang chịu tác động lớn. Tại ĐBSCL, xâm nhập mặn xảy ra sớm hơn so với nhiều năm trước, ảnh hưởng nghiêm trọng trong việc cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệp”.

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&PTNT chủ trì phối hợp các Bộ, ngành  để có các biện pháp để ứng phó tình hình hiện nay nhằm đảm bảo cuộc sống cho người dân, không để một hộ gia đình nào thiếu nước sinh hoạt. Làm sao đảm bảo đủ nước cho phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ mùa màng. Không để bùng phát dịch bệnh do thiếu nước, hạn hán. 

Các địa phương chủ động các phương án đảm bảo nguồn nước cho người dân. Có các biện pháp tích trữ nước cho sinh hoạt, lọc nước, mở rộng mạng lưới cấp nước đô thị đến khu vực nông thôn. Cấp bách thì sử dụng các phương tiện di động chở nước phục vụ người dân... Đồng thời, tăng cường hợp tác quốc tế chia sẻ thông tin, kinh nghiệm, nghiên cứu, đầu tư, hỗ trợ trong phòng chống hạn, mặn. Đặc biệt các nước thượng nguồn sông Mê Kông để chia sẻ, sử dụng hiệu quả để không thiệt hại cho các nước sử dụng chung nguồn.

Phó Thủ tướng nêu rõ, về lâu dài, trước thách thức của biến đổi khí hậu, Chính phủ đã ra Nghị quyết 120 về phát triển ĐBSCL thích ứng biến đổi khí hậu nên tập trung tái cấu trúc khu vực này. Trước hết là kinh tế, ngành, lĩnh vực, sản phẩm... trên cơ sở lập quy hoạch vùng ĐBSCL từ năm 2021 đến 2030, tầm nhìn 2050. Liên kết vùng để khai thác tiềm năng, lợi thế của từng vùng để phát triển bền vững.


Trần Lĩnh