Phát biểu tại hội nghị, Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert C. O’Brien tái khẳng định tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế, thương mại không bị cản trở, ủng hộ các quốc gia ven biển thực thi quyền chủ quyền đối với các nguồn tài nguyên trên biển phù hợp với quy định của Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Trao đổi về tình hình quốc tế và khu vực, các lãnh đạo tham dự hội nghị khẳng định các quốc gia cần chung tay đóng góp để duy trì môi trường hòa bình, ổn định ở khu vực và thế giới. 

Nhấn mạnh vùng biển Thái Bình Dương rộng lớn gắn chặt với không gian an ninh và phát triển của các quốc gia ASEAN và Mỹ, các nhà lãnh đạo bày tỏ quan ngại rằng tại Biển Đông vẫn tiềm ẩn các nguy cơ đe dọa hòa bình, an ninh và ổn định và những hành động đi ngược lại luật pháp quốc tế, gây bất ổn, làm phức tạp tình hình và gây quan ngại cho các quốc gia trong khu vực. 

Hội nghị diễn ra theo hình thức trực tuyến.

Đồng thời, các nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại, xây dựng lòng tin, thượng tôn pháp luật, không quân sự hoá, kiềm chế, không có hành động làm phức tạp tình hình, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982, coi đây là cơ sở pháp lý cho mọi hoạt động trên biển.

ASEAN hoan nghênh Mỹ đóng góp tích cực cho duy trì hòa bình, ổn định an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, mong Mỹ ủng hộ các nỗ lực đề cao luật pháp quốc tế, hình thành và chia sẻ các chuẩn mực ứng xử, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982.

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định rõ quan điểm của Việt Nam phù hợp với lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông đã được khẳng định tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 36 tháng 6/2020, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 53 tháng 9/2020 cũng như tại Hội nghị Cấp cao ASEAN-37 lần này, nhằm xây dựng Biển Đông thành vùng biển của hòa bình, ổn định và hợp tác.

Hoan nghênh những đóng góp của Mỹ

Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN ghi nhận quan hệ đối tác ASEAN-Mỹ phát triển tốt đẹp, hoan nghênh Mỹ dành 3,5 tỷ USD nâng cao năng lực y tế công cộng của các nước ASEAN trong 20 năm qua; đề nghị Mỹ triển khai Sáng kiến Tương lai Y tế ASEAN-Mỹ. 

Các đại biểu dự hội nghị tại điểm cầu Việt Nam.

Hai bên nhất trí phối hợp chặt chẽ trong kiểm soát và đẩy lùi COVID-19, sớm khắc phục tác động tiêu cực của dịch bệnh, từng bước phục hồi và ổn định đời sống kinh tế-xã hội, duy trì chuỗi sản xuất - cung ứng khu vực. ASEAN mong muốn Mỹ tích cực ủng hộ Quỹ ASEAN Ứng phó COVID-19 và Kho dự phòng vật tư y tế mà ASEAN công bố thành lập trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 37.

Chia sẻ ý kiến của các nước tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ghi nhận Mỹ là đối tác kinh tế và đối tác phát triển quan trọng của ASEAN. Thủ tướng đánh giá cao Bản ghi nhớ hợp tác giữa Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) và ASEAN vừa ký kết giúp tạo khuôn khổ thuận lợi cho các nỗ lực hợp tác phát triển giữa hai bên. 

Thủ tướng hoan nghênh Mỹ tài trợ 5 triệu USD thành lập Học viện Sáng kiến các Lãnh đạo Trẻ Đông Nam Á (YSEALI) tại Đại học Fulbright Việt Nam và mong Mỹ sớm triển khai đặt văn phòng khu vực của Trung tâm Phòng chống và Kiểm soát Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ tại Hà Nội.

Hội nghị thông qua Tuyên bố chung về Phát triển nguồn nhân lực. Chủ tịch Hội nghị đã ra Tuyên bố Chủ tịch về kết quả Hội nghị Cấp cao ASEAN-Mỹ lần thứ 8.

H.Chi - P.Sơn - A.Nhiên