Phiên tòa do Phó chánh tòa hình sự - Thẩm phán Huỳnh Anh Kiệt làm Chủ tọa; thừa ủy quyền của Viện KSND tối cao, đại diện VKSND thành phố tham gia phiên tòa là bà Nguyễn Ngọc Lê và bà Hà Thị Bích Thu.

5 công ty được tòa xác định là nguyên đơn dân sự trong vụ án gồm: Công ty CP chứng khoán Saigonbank - Berjaya (SBBS), Công ty CP đầu tư Hưng Yên, Công ty CP chứng khoán Phương Đông, Công ty CP Bảo hiểm Toàn Cầu, Công ty CP đầu tư và thương mại An Lộc.

Vụ án có 16 cá nhân, tổ chức được triệu tập với tư cách người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan nhưng nhiều người vắng mặt. Theo dự kiến, phiên xử sẽ kéo dài đến ngày 12-2 (tức 27 Tết) mới kết thúc.

Bị cáo Huỳnh Thị Huyền Như và Võ Anh Tuấn tại phiên toà

Theo nội dung vụ án, tại bản án sơ thẩm TAND TP Hồ Chí Minh xét xử năm 2014 đã tuyên phạt Như mức án tù chung thân về tội “lừa đảo...” và “làm giả con dấu tài liệu của cơ quan tổ chức” trong việc chiếm đoạt gần 4.000 tỷ đồng của một số ngân hàng và công ty. Đồng phạm giúp sức cho Như, Tuấn cũng bị tuyên án 20 năm tù. 

Tháng 2-2015, phiên xử phúc thẩm Toà phúc thẩm TAND tối cao (nay là TAND cấp cao) tại TP Hồ Chí Minh nhận định: hành vi chiếm đoạt số tiền trên 1.085 tỷ đồng của 5 công ty nói trên có dấu hiệu của tội "tham ô tài sản" nên ra quyết định huỷ phần này của bản án để điều tra lại. 

Tuy nhiên, quá trình điều tra lại, trên cơ sở xem xét, đánh giá động cơ, mục đích và phương thức thủ đoạn thực hiện hành vi phạm tội của Huyền Như, Cơ quan điều tra (CQĐT) xác định: có lỗi của 5 công ty khi thực hiện thoả thuận trái pháp luật với Như trong việc gửi tiền hưởng lãi suất vượt trần trái quy định nhà nước, lỗi trong quá trình thực hiện giao dịch gửi tiền vào ngân hàng, lỗi không thực hiện đầy đủ trách nhiệm của chủ tài khoản trong việc quản lý, giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời hành vi trái pháp luật của Như; đồng thời xem xét lỗi của ngân hàng này trong việc giám sát, quản lý tiền gửi của khách hàng thì xét cả quá trình từ khi Như hình thành ý thức chiếm đoạt đến khi tội phạm hoàn thành, xuyên suốt vụ án Huyền Như là hành vi "lừa đảo...". 

Vì vậy, CQĐT khẳng định không có căn cứ để thay đổi tội danh từ "lừa đảo..." sang "tham ô..." đối với Như như bản án phúc thẩm đặt ra. 

Về hành vi của 9 cá nhân khác được xác định là giúp sức cho Như chiếm đoạt 180 tỷ đồng tại 1 ngân hàng khác có chi nhánh TP Hồ Chí Minh, CQĐT xác định: những người này không gửi tiền tại Vietinbank CN Nhà Bè nhưng do Như đề nghị họ đứng tên gửi tiền giúp nên những người này đã đứng tên ký hợp đồng tiền gửi. Khi Như vay vốn tại ngân hàng trên, những người này đã ký hợp đồng vay vốn thế chấp bằng các hợp đồng tiền gửi tại Vietinbank mang tên họ. 

Theo CQĐT, hành vi nêu trên của những người này đã giúp sức cho Như trong việc chiếm đoạt 180 tỷ của ngân hàng trên. Tuy nhiên, về ý thức chủ quan, những người này không biết được hợp đồng tiền gửi tại Vietinbank CN Nhà Bè là giả mạo nên chưa đủ căn cứ để xác định hành vi của họ đã cấu thành tội "lừa đảo..." với vai trò đồng phạm giúp sức cho Như. 

Cũng liên quan đến vụ án Huyền Như, tại bản án phúc thẩm đã kiến nghị CQĐT tiếp tục làm rõ một số vấn đề trong đó có hành vi cho vay nặng lãi của một số cá nhân. Kết quả điều tra xác định, đối tượng Lê Thị Ngọc Nga đã cho Như vay 4 tỷ đồng với lãi suất 0,6%/ngày và đã nhận 216 triệu đồng tiền lãi và Nguyễn Thị Phương Hoàng Trung đã cho Như vay với lãi suất 0,4%/ngày (tức 144%/năm, gấp hơn 10 lần so với mức lãi suất cao nhất ngân hàng nhà nước quy định) và được hưởng tiền lãi trong vòng 3 năm khoảng trên 660 tỷ đồng. 

Đối với Nga, CQĐT xác định, hành vi của Nga có dấu hiệu của tội "cho vay nặng lãi" nhưng do hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự nên CQĐT quyết định không khởi tố đối với trường hợp này. 

Riêng Trung, ngày 20-7-2016, CQĐT Bộ Công an đã có quyết định khởi tố bị can đối tượng này về hành vi "cho vay nặng lãi". Tuy nhiên, quá trình điều tra do không xác định được Trung ở đâu nên CQĐT đã ra quyết định truy nã, khi nào bắt được sẽ xử lý sau.

A.Huy - Hồng Sơn