Điểm nhấn thứ nhất trong ngày xét xử thứ tư là các bị cáo nữ từng giữ các chức vụ chủ chốt của Oceanbank khi được HĐXX thẩm vấn về quá trình giúp sức cho cựu Chủ tịch HĐQT Oceanbank Hà Văn Thắm phạm tội đều khóc. 

Khai về lý do phạm tội, các bị cáo cho rằng, họ không có quyền tham gia, quyết định các chủ trương của Oceanbank mà chỉ thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Oceanbank một cách thụ động nên buộc phải làm. 

Các bị cáo nữ xin thêm thời gian để bày tỏ nỗi niềm của những người làm công việc kế toán-tài chính. Điểm nhấn thứ hai là bị cáo Hà Văn Thắm nhận trách nhiệm về mình và bảo vệ cho các nhân viên dưới quyền một thời.

Bị cáo Hà Văn Thắm.

Bị cáo Lê Thị Thu Thuỷ, cựu Phó Tổng Giám đốc được thẩm vấn đầu tiên về hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng. 

HĐXX hỏi về việc chi lãi ngoài là thực hiện chủ trương của ai? Thuỷ trả lời, quá trình chi duyệt tiền ở Oceanbank có 2 khâu: Một là, chi lãi ngoài phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Hai là,đến cuối kỳ hạn có chứng từ gửi về bộ phận kế toán thì Thuỷ và Thắm mới chi duyệt. 

Về mặt chủ trương, bị cáo Thuỷ khai, không được biết trước, cũng không được bàn bạc. Thuỷ chỉ thực hiện việc chi lãi ngoài một cách thụ động theo chỉ đạo của Chủ tịch HĐQT Oceanbank. 

Các thủ tục, quy trình chi trả lãi ngoài sau khi lòng vòng qua các bộ phận liên quan lại quay về để Thuỷ ký duyệt chi. Thuỷ cho rằng, mình không phải là người thực hành tích cực giúp bị cáo Thắm như cáo trạng xác định, mà chỉ là người giúp sức một cách thụ động cho bị cáo Thắm.

Bị cáo Lê Thị Thu Thủy.

Trưởng ban Tài chính-Kế hoạch Oceanbank Nguyễn Thị Nga giữ chức vụ Kế toán trưởng từ tháng 7-2009, hai tháng sau được bổ nhiệm Trưởng ban Kế toán và đến tháng 8-2012 được bổ nhiệm làm Trưởng ban Tài chính-Kế hoạch. 

Theo chỉ đạo của Phó Tổng Giám đốc Lê Thị Thu Thuỷ về việc chuyển tiền chi trả lãi ngoài huy động vốn cho các chi nhánh, phòng giao dịch để chi cho khách hàng, Nga đã chỉ đạo Ban Kế toán hạch toán chuyển tiền chi lãi ngoài căn cứ theo bảng kê danh sách do Khối nguồn vốn và Khối bán lẻ ký duyệt. 

Trong thời gian làm Trưởng ban Kế toán, Nga cùng với các nhân viên trong ban hạch toán chuyển gần 176 tỷ đồng để chi trả lãi ngoài huy động vốn cho các khách hàng phát sinh tiền gửi tại các chi nhánh, phòng giao dịch của Oceanbank. 

Cơ quan tố tụng xác định, Nga đồng phạm với Thuỷ về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng.

Bị cáo Nguyễn Thị Nga.

Trả lời HĐXX, bị cáo Nga cho biết, trong thời gian giữ chức vụ Kế toán trưởng và Trưởng ban Kế toán, bị cáo ký duyệt các chứng từ hàng ngày. Sau này Ban kế toán có 2 Phó trưởng Ban thì nhiệm vụ của Nga là phụ trách chung mọi hoạt động của ban. 

Với cương vị Trưởng ban, Nga không cần phải ký mà 2 cấp phó của bị cáo sẽ trình trực tiếp Phó Tổng Giám đốc phụ trách là Thuỷ ký. 

Nhiệm vụ của Nga là nghiên cứu các văn bản, đề xuất phát triển thị trường. Nga khai, các hoạt động của Oceanbank liên quan đến việc chi lãi ngoài, bị cáo không được tham gia vào quyết định của lãnh đạo Oceanbank. Bị cáo và các nhân viên khác của Oceanbank chỉ cố gắng vận dụng chi trả lãi ngoài sao cho cân đối được. 

Theo bị cáo Nga, nếu chi trả lãi ngoài như vậy thì rất khó để hạch toán. Nhưng nếu mình không thực hiện theo guồng của Oceanbank thời điểm đó thì rất khó để trụ lại, vì công việc ở Oceanbank còn liên quan đến cuộc sống của cá nhân bị cáo và nhiều người khác làm việc tại Oceanbank.

Bị cáo Nguyễn Hoài Nam giữ chức vụ Giám đốc Khối nguồn vốn Oceanbank từ tháng 7-2010 đến tháng 1-2016. Thực hiện chỉ đạo của Tổng Giám đốc Oceanbank Nguyễn Minh Thu, Nam đã chỉ đạo nhân viên Khối nguồn vốn tổng hợp, kiểm tra các khoản tiền chi lãi ngoài huy động vốn cho khách hàng doanh nghiệp, khách hàng đối tác chiến lược và khách hàng cá nhân sau đó trình Nam ký xác nhận và trình Thu phê duyệt, chuyển cho bộ phận kế toán hạch toán chuyển tiền cho các chi nhánh để chi lãi ngoài cho khách hàng. 

Nam đã tham gia kiểm soát, phê duyệt chuyển gần 130 tỷ đồng cho các chi nhánh, phòng giao dịch và các Khối chuyên môn để chi lãi ngoài. 

Hành vi của Nam được xác định là đồng phạm với Thu về tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, qua đó phải chịu liên đới trách nhiệm số tiền gần 130 tỷ đồng. 

Trả lời HĐXX, Nam cho rằng, sau khi kiểm kê xong chứng từ, bị cáo sẽ chuyển sang bộ phận kế toán để hạch toán. Trong nhận thức của Nam thì việc làm đó chỉ là giúp việc cho lãnh đạo Oceanbank thực hiện chủ trương đã được lãnh đạo Oceanbank quyết, chứ không nghĩ đó là việc làm đó là trái quy định.

Bị cáo Nguyễn Hoài Nam.

Bị cáo Nguyễn Thị Thu Ba giữ chức vụ Giám đốc Khối bán lẻ Oceanbank từ tháng 5-2011 đến tháng 8-2012. 

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Giám đốc Nguyễn Minh Thu, Ba đã chỉ đạo nhân viên Khối bán lẻ tổng hợp, kiểm tra các khoản chi lãi ngoài huy động vốn cho khách hàng cá nhân, sau đó ký xác nhận hoặc trình Thu phê duyệt, chuyển cho bộ phận kế toán hạch toán chuyển tiền cho các chi nhánh, phòng giao dịch để chi lãi ngoài cho khách hàng với tổng số tiền thực chi là gần 85 tỷ đồng. 

Trả lời HĐXX, bị cáo Ba cho biết, nhận thức của bị cáo ở thời điểm Oceanbank chi trả lãi ngoài cho các khách hàng là chủ trương của Oceanbank thời điểm đó là phù hợp với thị trường. Không chỉ riêng Oceanbank mà hầu như các ngân hàng thương mại cổ phần khác ở thời điểm đó đều thực hiện chi trả lãi ngoài. 

Còn số tiền Oceanbank chi trả lãi ngoài là bao nhiêu, trả cho những khách hàng nào thì bị cáo không biết vì bị cáo không có quyền tham gia, quyết định mà chỉ có nhiệm vụ tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Oceanbank. Bị cáo Ba cho rằng, số tiền Oceanbank chi trả lãi ngoài cho khách hàng mà lại quy kết tội cho bị cáo phải liên đới chịu trách nhiệm cùng lãnh đạo Oceanbank là quá nặng.

Bị cáo Nguyễn Trà My giữ chức vụ Phó Giám đốc Oceanbank-chi nhánh Thăng Long từ năm 2010 đến tháng 10-2016. 

Tháng 8-2013, Phó Tổng Giám đốc Oceanbank Nguyễn Minh Phương phụ trách Khối khách hàng lớn và đối tác chiến lược bị ốm. Phương giao cho My tập hợp số liệu chi trả lãi ngoài hợp đồng tiền gửi của một số khách hàng gửi tiền tại Oceanbank-chi nhánh Thăng Long. 

Sau khi tập hợp bảng kê, My trình Phương kiểm soát lại số liệu và sau đó chuyển Tổng Giám đốc Oceanbank Nguyễn Minh Thu xử lý. Sau khi được Hội sở Oceanbank phê duyệt các khoản này theo từng tháng, My nhận tiền từ Thu, Phương hoặc các nhân viên Oceanbank-chi nhánh Thăng Long đứng ra tạm ứng để chi lãi ngoài tổng số gần 15 tỷ đồng cho khách hàng.

Nhiều bị cáo khác là Giám đốc, Phó Giám đốc các chi nhánh, phòng giao dịch của Oceanbank khi được thẩm vấn về hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng đều thanh minh rằng, họ chỉ thực hiện theo chỉ đạo của lãnh đạo Oceanbank nên nếu quy kết cho họ phải liên đới chịu trách nhiệm về số tiền chi lãi ngoài là không thuyết phục.

Được HĐXX yêu cầu giải thích về về lời khai của các bị cáo từng là nhân viên dưới quyền về hành vi cố ý làm trái, bị cáo Hà Văn Thắm cho biết, chủ trương chi lãi ngoài không được thông qua Hội đồng quản trị Oceanbank mà chỉ có ba người biết gồm: Thắm, Sơn và Thu nhưng có sự tham dự của Ban kiểm soátOceanbank và được Ban kiểm soát ủng hộ.“Khi biết chủ trương chi lãi ngoài của Oceanbank, Phó Tổng Giám đốc Lê Thị Thu Thuỷ đã kịch liệt phản đối”, Thắm nói. 

Cũng theo lời khai của bị cáo Thắm, hoạt động trả lãi suất ngoài vượt trần của Ngân hàng Nhà nước được lấy từ nguồn thu vào, sau đó cân đối để chi ra. 

Việc các bị cáo từng là nhân viên dưới quyền của mình khai, việc làm của họ do bị sức ép từ lãnh đạo Oceanbank mà phải thực hiện là đúng. Việc chi lãi suất ngoài cho khách hàng thời điểm đó là xu hướng chung của các ngân hàng thương mại cổ phần chứ không phải riêng của Oceanbank. 

Vì thời điểm đó các ngân hàng thương mại cổ phần đều gặp rất nhiều khó khăn trong việc huy động vốn. “Việc các nhân viên dưới quyền của bị cáo phải hầu toà về hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng là trách nhiệm của bị cáo”, Thắm xác nhận.

Nguyễn Hưng